132 ülkenin ulusal iklim taahhütlerine sağlığı ne ölçüde entegre ettiği incelendi: Türkiye 47’nci sırada

Global Climate and Health Alliance’ın (Küresel İklim ve Sağlık İttifakı, GCHA) 132 ülkenin, Paris Anlaşması kapsamında yayımlanan ulusal iklim taahhütlerine sağlığı ne ölçüde entegre ettiğini değerlendiren yeni analiz özellikle yüksek emisyonlara sahip ülkelerin karnesinin zayıf olduğunu ortaya koydu.‘‘Sağlıklı Ulusal Katkı Beyanı Karnesi’’ (The Healthy NDC Scorecard) başlıklı analiz sonucunda Türkiye 14 puan ile 132 ülke arasında 47’nci  sırada yer aldı. 

GCHA Küresel İklim ve Sağlık İttifakı 132 ülkenin, Paris Anlaşması kapsamında yayımlanan ulusal iklim taahhütlerine sağlığı ne ölçüde entegre ettiğini değerlendiren yeni analiz özellikle yüksek emisyonlara sahip ülkelerin karnesinin zayıf olduğunu ortaya koydu. The Healthy NDC Scorecard başlıklı analizin sonucunda Türkiye 14 puan ile 132 ülke arasında 47’nci sırada yer aldı. Analiz ulusal katkı beyanlarının sağlık ve temiz hava karnesi, sekiz kategoride değerlendirildi. 

ANALİZ KAPSAMINDA ELE ALINAN BULGULAR

Sekiz kategoride değerlendirilen analiz (sağlık üzerindeki etkiler, hava kirliliği, sağlık sektöründeki eylemler, sağlık alanındaki yan faydalar, adil geçiş, entegre yönetişim, ekonomi ve finans, izleme ve uygulama) olarak ele alındı. Bu sonuçlar daha sonra, iklim hedeflerinin ne derece iddialı olduğuyla ve ülkedeki hava kirliliği kaynaklı ölüm oranlarıyla karşılaştırıldı. Analiz sonucunda Türkiye 14 puan ile 132 ülke arasında 47’nci sırada yer aldı. 

Raporda, ‘‘Türkiye’de hava kirliliğine bağlı ölüm oranı 100 bin kişi başına 83,6” olarak kaydedildi. Ülkenin genel iklim hedefi, dört derecenin altındaki bir senaryo için son derece yetersiz olarak değerlendirildi. 

RAPORDA ÖNE ÇIKAN BULGULAR

Raporda öne çıkan bulgularda Türkiye’nin puanı (14), Kanada (16), Güney Afrika (13) ve Avrupa Birliği’ne (12) yakın yer aldı. Raporda, bu ülkelerin daha yüksek sağlık puanlarının, iddialı emisyon azaltım hedefleriyle desteklenmediğine dikkat çekiliyor. Bu durumun zamanla sağlık üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuluyor. 

KOLOMBİYA EN KAPSAMLI ÜLKE OLARAK ÖNE ÇIKTI

Kolombiya, sağlık konusunu ulusal iklim planlarına en kapsamlı şekilde entegre eden ülke olarak öne çıkıyor (puanı 32 üzerinden 29). Kolombiya’yı Nijerya (25 puan) ve Kamboçya (24) takip ediyor. 

Yalnızca iki puan alabilen Japonya ve Hindistan, en düşük puan alan ülkeler arasında yer alıyor. İlk 20’ye girebilen ülkelerin 19’unun düşük ve orta gelirli ülkeler olması dikkat çekiyor. 

Emisyonları yüksek olan başka ülkeler de, adil olarak üzerlerine düşeni yeterince yerine getirmedikleri için hedeflerin gerisinde kaldı. Bu ülkeler arasında Brezilya (yedi), Avustralya, Çin ve Birleşik Krallık (tamamı dokuz  puan) yer alıyor. 

Ülkelerin yalnızca beşinde (Kamboçya, Şili, Kolombiya, Kosta Rika ve Paraguay), hem iklim değişikliğinin hem de hava kirliliğinin başlıca nedenlerinden olan ve ciddi sağlık sorunlarına yol açan siyah karbonu azaltmaya yönelik hedefler bulunduğu vurgulanıyor. 

Tüm detaylara Healthy NDC internet sitesinden ulaşabilir ve raporu buradan inceleyebilirsiniz. 

İKLİM KRİZİ ETKİLERİNE BAĞLI CAN KAYIPLARI ARTIYOR 

İklim krizinin sağlık etkileri giderek belirginleşiyor. Bu sene yalnızca Nepal’de yaşanan buzul çökmesi nedeniyle bin 400’den fazla kişi hayatını kaybetti, 6 bin 600’den fazla kişi ise hâlâ kayıp. İklim değişikliğiyle ilgili olaylar nedeniyle Doğu ve Güney Afrika’da sekiz milyon çocuk açlık riskiyle karşı karşıya. Ayrıca yazın Avrupa’da yaşanan sıcak hava dalgalarının 35 binden fazla kişinin ölümüne yol açtığı biliniyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre iklim krizi, 2030-2050 yılları arasında senede 250 bin fazladan ölüme sebep olacak. 

DSÖ’NÜN ÖNERİSİNİN UYGULANMASI DURUMUNDA TÜRKİYE’DE EN AZ 60 BİN HAYAT KURTARILABİLEĞİ BELİRTİLİYOR 

Temiz Hava Hakkı Platformu’nun yayımladığı Kara Rapor 2025’e göre Türkiye nüfusunun yüzde 92’si, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) standartlarına göre kirli hava soluyor. Hava kirliliğinin ve hava kirliliğine bağlı ölüm oranının en yüksek olduğu il ise Hakkari. Raporda, hava kirliliğinin DSÖ’nün önerdiği seviyeye düşürülmesi durumunda Türkiye’de yılda en az 60 bin hayat kurtarılabileceği belirtiliyor. 

İKLİM MASASI HAKKINDA:

İklim Masası, iklim değişikliğiyle ilgili güvenilir bilgileri kamuoyunda yaygınlaştırmayı hedefleyen ücretsiz bir haber servisidir. Yazarları, haberleştirdikleri konularda uzmanlığı bulunan bilim insanlarıdır.
İklim Masası’nın paylaştığı haberler, haberi yazan bilim insanını referans göstermek kaydıyla, kısmen veya tamamen paylaşılabilir veya alıntılanabilir. Kısmen paylaşıldığı durumlarda, bütünün anlamından koparılarak veya çarpıtılarak gerçek dışı bilimsel veya siyasi bir anlam çıkarılamaz.