Antalya’da hissedilebilir yüzeyler engellilere yeterli mi?

Antalya’da kaldırımlarda, yaya geçitlerinde ve toplu taşıma duraklarında kullanılan hissedilebilir yüzeylerin görme engelli yurttaşlar için yeterli olup olmadığı, kent içi erişilebilirlik açısından önem taşıyor. Beyaz bastonla hareket eden kişilere yön bulma ve tehlikeleri fark etme konusunda yardımcı olan bu yüzeylerin doğru yerleştirilmesi, kesintisiz devam etmesi ve çevresindeki engellerin kaldırılması gerekiyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının erişilebilirlik standartlarına göre kaldırımların yalnızca hissedilebilir yüzeylerle donatılması yeterli değil; yaya güzergâhlarının bütün olarak güvenli ve bağımsız kullanıma uygun olması zorunlu. Antalya'da erişilebilirlik denetimleri sürdürülürken kent genelindeki hissedilebilir yüzeylerin ne kadarının standartlara uygun olduğunu gösteren kapsamlı bir kamu verisi bulunmuyor.

Hissedilebilir yüzeyler görme engelliler için ne işe yarıyor?

Hissedilebilir yüzeyler, görme engelli ve az gören kişilerin yürüdükleri güzergâhta yön bulmalarını veya belirli tehlikeleri fark etmelerini destekleyen özel zemin düzenlemeleri olarak kullanılıyor.

Bu yüzeyler, bastonla ya da ayak tabanıyla algılanabilen kabartılı dokulardan oluşuyor. Kullanım amaçlarına göre yönlendirici ve uyarıcı yüzeyler farklı işlevler üstleniyor.

Yönlendirici yüzeyler, kişinin belirli bir güzergâh boyunca ilerlemesine yardımcı olurken uyarıcı yüzeyler merdiven, yaya geçidi veya benzeri dikkat gerektiren noktalarda kullanılabiliyor.

Ancak yüzeylerin bulunması, tek başına güvenli ulaşımın sağlandığı anlamına gelmiyor. Hissedilebilir yüzeylerin doğru güzergâhta devam etmesi ve çevresinde yürümeyi engelleyen unsurların bulunmaması gerekiyor.

Antalya’da hissedilebilir yüzeyler hangi standartlara tabi?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının erişilebilirlik bilgilendirmelerine göre kaldırımlar ve hissedilebilir yürüme yüzeyleri için Türk Standardları Enstitüsü tarafından yayımlanan teknik standartlar uygulanıyor.

Bu kapsamda TS 12576 standardı, kaldırımlar ve yaya geçitlerinde erişilebilirliğe ilişkin yapısal düzenlemeleri kapsıyor.

TS ISO 23599 standardı ise görme engelli ve az gören kişilere yönelik hissedilebilir yürüme yüzeyi işaretlerini düzenliyor. TS 13536 standardı da bu düzenlemelerin uygulanmasına yönelik tamamlayıcı hükümler içeriyor.

Standartlar yalnızca kullanılan malzemenin özellikleriyle sınırlı değil. Hissedilebilir yüzeylerin konumu, yönü, devamlılığı, çevresindeki yaya alanlarıyla ilişkisi ve tehlike noktalarındaki uygulamalar da önem taşıyor.

Bu nedenle Antalya'daki bir kaldırımda sarı renkli kabartılı yüzeylerin bulunması, söz konusu güzergâhın bütün erişilebilirlik standartlarını karşıladığını göstermiyor.

Kaldırımlardaki hissedilebilir yüzeyler neden kesintisiz olmalı?

Hissedilebilir yüzeylerin yönlendirme işlevini yerine getirebilmesi için güzergâh boyunca anlaşılır ve tutarlı biçimde uygulanması gerekiyor.

Bir kaldırımda başlayan yönlendirici yüzeyin herhangi bir bağlantı veya uygun düzenleme olmadan sona ermesi, görme engelli kişinin izleyeceği güzergâhı belirlemesini zorlaştırabiliyor.

Benzer şekilde yüzeyin kaldırım üzerindeki bir engelin çevresinden güvenli biçimde geçiş sağlamaması, yönlendirme işlevini sınırlayabiliyor.

Özellikle kavşaklar, otobüs durakları ve yaya geçitleri arasında bağlantı kurulurken farklı yüzeylerin birbirini tamamlayacak biçimde tasarlanması önem taşıyor.

Bununla birlikte her kaldırımın tamamına kesintisiz hissedilebilir yüzey döşenmesi gerektiği sonucu çıkarılamıyor. Yüzeylerin hangi noktalarda kullanılacağı, ilgili standartlar ve güzergâhın fiziksel özellikleri doğrultusunda belirleniyor.

Esas olan, görme engelli yayaların yön bulmasını sağlayan anlaşılır ve güvenli bir erişim düzeninin oluşturulması.

Kaldırım işgalleri erişilebilirliği nasıl etkiliyor?

Kaldırımlardaki hissedilebilir yüzeylerin işlevini azaltabilen sorunlardan biri, yaya güzergâhının çeşitli nesnelerle kapatılması.

Park edilen motosikletler, reklam panoları, masa ve sandalyeler, ürün teşhir alanları ve farklı malzemeler, yaya geçişini engelleyebiliyor.

Bu tür engellerin hissedilebilir yüzeylerin üzerine yerleştirilmesi, özellikle beyaz baston kullanan görme engelli yurttaşların yönlendirme hattını takip etmesini güçleştirebiliyor.

Engellerin çevresinden geçmek zorunda kalınması ise kişinin taşıt yoluna yönelmesine veya güvenli güzergâhtan uzaklaşmasına neden olabiliyor.

5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, yolların, kaldırımların ve yaya geçitlerinin engelli bireylerin erişimine uygun hale getirilmesini zorunlu kılıyor.

Bu nedenle kaldırım erişilebilirliğinin sağlanması, yalnızca yeni yüzeylerin döşenmesiyle değil, mevcut yaya alanlarının engelsiz tutulmasıyla da ilişkili bulunuyor.

Antalya’da erişilebilirlik denetimlerinde son durum ne?

Antalya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 26 Ocak 2026 tarihli açıklamasına göre Antalya Valiliği başkanlığında yürütülen çalışmalar kapsamında il genelinde 2 bin 319 bina, açık alan ve toplu taşıma aracı denetlendi.

Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonu tarafından gerçekleştirilen incelemeler sonucunda toplam 107 Erişilebilirlik Belgesi düzenlendi.

Aynı açıklamada Antalya'nın 29 erişilebilir açık alan belgesiyle Türkiye'de en fazla erişilebilir açık alan belgesine sahip il olduğu belirtildi.

Belge almaya hak kazanan alanlar arasında Konyaaltı'ndaki Gürsu Mahallesi parkları ile Muratpaşa'daki Etiler ve Varlık mahallelerinde bulunan parklar da yer aldı.

Ancak bu veriler, Antalya'daki bütün kaldırımların veya hissedilebilir yüzeylerin erişilebilirlik standartlarına uygun olduğunu göstermiyor.

Denetlenen bina, açık alan ve toplu taşıma araçlarının toplam sayısı ile kentteki bütün yaya güzergâhlarının uzunluğu farklı verilerden oluşuyor.

Antalya genelinde hissedilebilir yüzey bulunan kaldırım uzunluğunu ve standartlara uygun olmayan bölümlerin oranını ortaya koyan ayrı bir envanterin bulunmaması, uygulamaların kent ölçeğinde değerlendirilmesini güçleştiriyor.

Alanya’da 310 noktada erişim engeli kaldırıldı

Alanya Belediyesi, 17 Eylül 2026 tarihinde yayımladığı açıklamada Alanya Çevreyolu'nun kuzey tarafındaki kaldırım güzergâhında tespit edilen 310 noktadaki erişim engelinin giderildiğini bildirdi.

Belediye bünyesinde kurulan Ulaşılabilirlik Çözüm Ekibi tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında kaldırım rampaları ve geçiş noktaları yeniden düzenlendi.

Açıklamaya göre kot farklılıkları giderildi, bozuk zeminler iyileştirildi ve hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin yaya ulaşımını zorlaştıran fiziksel engeller kaldırıldı.

Bu çalışmalar, kaldırım erişilebilirliğinin yalnızca hissedilebilir yüzeylerle sınırlı olmadığını gösteren örnekler arasında bulunuyor.

Ancak Alanya Belediyesinin açıklamasında giderilen 310 erişim engelinin ne kadarının doğrudan hissedilebilir yüzeylerle ilgili olduğu ayrı bir veri olarak belirtilmedi.

Bu nedenle çalışmanın Antalya genelindeki hissedilebilir yüzey eksikliklerini ne ölçüde giderdiğine ilişkin bir sonuç çıkarılamıyor.

Yaya geçitlerinde hissedilebilir yüzeyler nasıl olmalı?

Görme engelli yayaların karşılaştığı önemli risklerden biri, kaldırımdan taşıt yoluna geçiş yapılan noktalarda yeterli yönlendirme ve uyarı bulunmaması.

Yaya geçitlerinin başlangıç ve bitiş noktalarında erişilebilirlik standartlarına uygun düzenlemeler yapılması, güvenli geçiş açısından önem taşıyor.

Hissedilebilir uyarıcı yüzeyler, uygun noktalarda yaklaşan tehlikeyi bildirmek amacıyla kullanılıyor. Ancak bu yüzeyler trafik ışıklarının, yaya geçidi işaretlerinin veya diğer güvenlik önlemlerinin yerine geçmiyor.

Özellikle sinyalizasyon bulunan kavşaklarda görme engelli kişilerin güvenli hareket edebilmesi için sesli ve erişilebilir yaya sinyal sistemleri de önem taşıyabiliyor.

Yaya geçidinin karşı tarafında yönlendirici güzergâhın devam edip etmediği de erişilebilirlik bakımından değerlendiriliyor.

Bir kaldırımda uygun hissedilebilir yüzey bulunsa bile karşı kaldırımda güvenli bağlantı bulunmaması, güzergâhın bütün olarak kullanılmasını zorlaştırabiliyor.

Toplu taşıma duraklarında erişilebilirlik nasıl sağlanmalı?

Antalya'da toplu taşıma durakları, görme engelli yurttaşların günlük ulaşımında önemli bağlantı noktaları arasında bulunuyor.

Otobüs duraklarına ve raylı sistem istasyonlarına erişimde kaldırım düzeni, güvenli bekleme alanları ve yönlendirme sistemleri birlikte değerlendiriliyor.

Hissedilebilir yüzeyler, uygun biçimde kullanıldığında durakların bulunmasına ve belirli tehlikeli alanların fark edilmesine yardımcı olabiliyor.

Ancak durakta hissedilebilir yüzey bulunması, toplu taşıma aracına güvenli biçimde erişimin bütünüyle sağlandığı anlamına gelmiyor.

Durak çevresindeki fiziksel engeller, kaldırım yüksekliği, yaya geçidi bağlantıları ve bilgilendirme sistemleri de erişilebilirliğin parçalarını oluşturuyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının erişilebilirlik standartları arasında toplu taşıma sistemlerine yönelik TS 13622 standardı da bulunuyor.

Bu nedenle Antalya'da kaldırım ve durak düzenlemelerinin birbirinden bağımsız değil, bütünleşik bir ulaşım sistemi kapsamında değerlendirilmesi gerekiyor.

Yağışlar hissedilebilir yüzeyleri nasıl etkileyebilir?

Antalya'da kış aylarında görülen yağışlar, kaldırım yüzeylerinin kullanım koşullarını değiştirebiliyor.

Hissedilebilir yüzeylerde kullanılan malzemenin aşınması, kabartıların zarar görmesi veya yüzeyin yerinden ayrılması, işlevini olumsuz etkileyebiliyor.

Yağmur sonrasında oluşan su birikintileri ve kaygan yüzeyler de yayaların güvenli hareket etmesini zorlaştırabiliyor.

Bu nedenle hissedilebilir yüzeylerin yalnızca ilk uygulama aşamasında teknik standartlara uygun olması yeterli değil. Kullanım sırasında meydana gelen bozulmaların da takip edilmesi gerekiyor.

Kaldırım onarımları, altyapı kazıları ve asfalt çalışmaları sonrasında yönlendirici yüzeylerin uygun biçimde yeniden düzenlenmesi önem taşıyor.

Antalya'daki hissedilebilir yüzeylerin ne sıklıkla kontrol edildiğini veya hangi bölgelerde yenilendiğini gösteren kapsamlı bir bakım verisi ise kamuya açık kaynaklarda doğrulanamıyor.

Belediyelerin erişilebilir kaldırım yapma yükümlülüğü var mı?

5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, kamuya açık alanların ve ulaşım hizmetlerinin engelli bireylerin erişimine uygun hale getirilmesini düzenliyor.

Kanunun geçici 2'nci maddesi kapsamında mevcut yollar, kaldırımlar, yaya geçitleri ve açık alanların erişilebilirlik standartlarına uygun duruma getirilmesi öngörülüyor.

Bu düzenleme, erişilebilirliğin yalnızca isteğe bağlı bir belediye hizmeti olmadığını ortaya koyuyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının açıklamalarına göre erişilebilirlik koşullarının planlama, tasarım, inşaat, ruhsatlandırma ve denetim süreçlerinde sağlanması gerekiyor.

Dolayısıyla yeni yapılan kaldırımların yanı sıra mevcut yaya güzergâhlarının bakım ve yenileme işlemlerinde de erişilebilirlik standartlarının dikkate alınması gerekiyor.

Ancak Antalya'daki belirli bir kaldırımın hangi belediyenin sorumluluğunda olduğu, yolun idari statüsüne göre değişebiliyor.

Antalya’da hatalı hissedilebilir yüzeyler nereye şikâyet edilir?

Antalya'da hissedilebilir yüzeylerin zarar gördüğü, yönlendirme hattının engellendiği veya kaldırımda erişim sorunu bulunduğu durumlarda ilgili belediyeye başvuru yapılabiliyor.

Antalya Büyükşehir Belediyesinin resmî bilgilendirmelerine göre sorumluluk alanındaki kaldırımlara ilişkin talepler, ilgili ulaşım planlama ve fen işleri birimleri tarafından değerlendiriliyor.

İlçe belediyelerinin sorumluluğundaki kaldırım ve mahalle içi yollara ilişkin bildirimler ise ilgili ilçe belediyesine iletilebiliyor.

Başvurularda sorunlu güzergâhın mahalle, cadde ve sokak bilgilerinin belirtilmesi; mümkünse fotoğraf ve konum bilgilerinin eklenmesi önem taşıyor.

Ayrıca erişilebilirlik standartlarına aykırı olduğu düşünülen açık alanlarla ilgili Antalya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvurulabiliyor.

Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği kapsamında valilikler bünyesinde oluşturulan komisyonlar, kamuya açık alanlar ve diğer ilgili hizmetlerde erişilebilirlik denetimleri yürütüyor.

Yurttaşlar CİMER aracılığıyla da ilgili kamu kurumlarına başvuru iletebiliyor.

Antalya’da hissedilebilir yüzeylerin yeterliliği nasıl ölçülmeli?

Antalya'daki hissedilebilir yüzeylerin yeterliliğinin değerlendirilmesinde yalnızca döşenen yüzeylerin uzunluğunun incelenmesi yeterli değil.

Yüzeylerin doğru güzergâhta bulunması, yaya geçitleri ve duraklarla bağlantı kurması, fiziksel engellerle kesilmemesi ve kullanım sırasında bakımının yapılması da önem taşıyor.

Bunun yanında görme engelli yurttaşların farklı mahallelerde karşılaştıkları erişim sorunlarının belirlenmesi ve düzenlemelerin kullanıcı deneyimiyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Antalya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 2026 yılı denetim verileri, kentte erişilebilirlik çalışmalarının sürdüğünü gösteriyor. Ancak mevcut veriler, kent genelindeki kaldırımların tamamının erişilebilir olduğunu veya hissedilebilir yüzeylerin bütün güzergâhlarda yeterli düzeyde bulunduğunu ortaya koymuyor.

Özellikle Kepez, Muratpaşa, Konyaaltı, Aksu, Döşemealtı ve diğer ilçelerde mahalle bazında hissedilebilir yüzey envanterinin oluşturulması, eksik ve standartlara aykırı uygulamaların belirlenmesine katkı sağlayabilir.

Kent içi erişilebilirlik açısından temel ölçüt, bir kaldırımda hissedilebilir yüzey bulunmasından çok görme engelli yurttaşların evlerinden toplu taşıma duraklarına, sağlık kuruluşlarına, okullara ve diğer kamusal alanlara güvenli ve bağımsız biçimde ulaşabilmesi.