Dünya Kadınlar Günü’nün tarihi: 8 Mart nasıl başladı?

8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün tarihçesi, 8 Mart tarihinin kökeni ve dünya genelindeki kutlamalara ilişkin bilgiler bu haberde yer alıyor.

Dünya genelinde 100 yılı aşkın süredir kutlanan 8 Mart Dünya Kadınlar Günü, kadınların başarılarını kutlamanın yanı sıra cinsiyet eşitsizliği ve ayrımcılık konularında farkındalık yaratıyor. Peki, Dünya Kadınlar Günü’nün tarihi nasıl şekillendi ve 8 Mart tarihi nereden geliyor?

İŞÇİ HAREKETİNDEN DOĞDU

8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün temelleri işçi hareketine dayanıyor. 1908 yılında New York’ta 15 bin tekstil işçisi kadın, daha kısa çalışma saatleri, daha iyi ücret ve seçme hakkı talebiyle yürüyüş düzenledi. Bir yıl sonra Amerika Sosyalist Partisi 8 Mart’ı Ulusal Kadınlar Günü ilan etti.

Bu özel günü uluslararası hale getirme fikrini ortaya atan ilk kişi Alman komünist ve kadın hakları savunucusu Clara Zetkin oldu. Zetkin, 1910 yılında Kopenhag’da toplanan Uluslararası Emekçi Kadınlar Konferansı’nda Dünya Kadınlar Günü fikrini önerdi. Konferansa 17 farklı ülkeden katılan 100 kadın bu öneriyi oy birliğiyle kabul etti.

İlk uluslararası etkinlikler 1911’de Avusturya, Danimarka, Almanya ve İsviçre’de düzenlendi. 1977’de Birleşmiş Milletler’in Dünya Kadınlar Günü’nü kabul etmesiyle gün resmiyet kazandı. BM her yıl için özel bir tema belirlemeye başladı; 1996’da belirlenen ilk tema “Geçmişi kutlamak, geleceği planlamak” oldu.

NEDEN 8 MART?

Clara Zetkin’in aklında belirli bir tarih yoktu. Ancak Birinci Dünya Savaşı sırasında 1917’de Rus emekçi kadınlar “Ekmek ve barış istiyoruz” sloganlarıyla sokaklara çıktı. Eylemlerin dördüncü gününde Rus Çarı tahttan indirildi ve kurulan geçici hükümet kadınlara seçme hakkı tanıdı. Rusya’daki kadın eylemlerinin başlangıcı Jülyen takvimine göre 23 Şubat’tı; dünya genelinde yaygın olarak kullanılan Miladi (Gregoryen) takvimde bu tarih 8 Mart’a denk geliyordu.

DÜNYA GENELİNDE NASIL KUTLANIYOR?

8 Mart birçok ülkede resmi tatil olarak kabul ediliyor. Çin’de birçok kadına yarım gün izin verilirken, İtalya’da “Festa della Donna” adıyla kutlanan günde mimoza çiçekleri geleneksel hediye olarak öne çıkıyor. Rusya’da 8 Mart’ta çiçek satışları iki katına çıkıyor. ABD’de ise Mart ayı “Kadınların Tarihi Ayı” olarak anılıyor ve her yıl Amerikalı kadınların başarılarını kutlayan bir başkanlık açıklaması yapılıyor.

Sırbistan, Arnavutluk, Makedonya ve Özbekistan gibi bazı ülkelerde Dünya Kadınlar Günü ve Anneler Günü aynı güne denk geliyor.

TÜRKİYE’DE 8 MART

Türkiye’de 8 Mart resmi tatil olarak kabul edilmiyor, ancak kadınlar ülke genelinde yürüyüş ve mitinglerle dayanışma ve hak arayışını sürdürüyor. İstanbul Taksim’de 2003’ten itibaren düzenlenmeye başlanan Feminist Gece Yürüyüşü ise 2019’dan bu yana valilik kararlarıyla engelleniyor.

NEDEN MOR RENK?

8 Mart’ın renkleri mor, yeşil ve beyaz olarak biliniyor. Bu renkler 1908 yılında İngiltere’deki Kadınların Sosyal ve Politik Birliği (WSPU) tarafından belirlendi. Mor adalet ve saygınlığı, yeşil umudu, beyaz ise saflığı ifade ediyor.