Antalya Muratpaşa Belediyesi tarafından düzenlenen Forum Muratpaşa’nın 5’incisi, Türkiye’nin tarım politikalarına yeni bir yön çizecek kapsamlı sonuç bildirgesiyle tamamlandı. Bildirgede, uzun vadeli ulusal politika ihtiyacından dijital tarım seferberliğine kadar geniş bir yelpazede çözüm önerileri yer aldı.

Muratpaşa Belediyesi’nin demokratik ve kalkınmış bir Türkiye hedefiyle hayata geçirdiği Forum Muratpaşa serisinin 5’inci oturumu, “Tarım” başlığıyla Türkan Şoray Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi. Belediye Başkanı Ümit Uysal’ın açılış konuşmasıyla başlayan forumda, Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, Ziraat Mühendisi İbrahim Oğuz ve Simurg Kadın Kooperatifleri Birliği Başkanı Sibel Uyar konuşmacı olarak yer aldı. Forumun moderatörlüğünü ise gazeteci Meliha Okur üstlendi.

Forum sonunda yayımlanan sonuç bildirgesi, Türkiye’nin tarım alanında yapısal reformlara ve uzun soluklu stratejik planlamaya ihtiyacı olduğunu ortaya koydu. 10 başlık içeren bildirgede öne çıkan başlıca değerlendirmeler şöyle:

ULUSAL TARIM POLİTİKASI

Türkiye’nin hükümetlerden bağımsız, uzun vadeli ve değişmeyen bir tarım politikası oluşturması gerektiği belirtilen bildirgede, bu politikanın planlama, üretim ve pazarlamayı kapsayan bütüncül bir yapıda olması gerektiği vurgulandı.

KOOPERATİFLER EKONOMİK TAMPON GÖREVİ GÖRMELİ

Kooperatifleşme ve üretici örgütlenmesi konusunda önemli adımlar atılması gerektiği kaydedilen bildirgede, Türkiye genelinde en az 500 güçlü üretici kooperatifinin kurulması gerektiği ifade edildi. Bu yapıların alım-satım, üretim, bilgiye erişim ve fiyat regülasyonu gibi alanlarda yetkilendirilmesi önerildi.

BÖLGESEL POLİTİKALAR

Tarım politikalarının, Türkiye’nin iklimsel, coğrafi ve sosyo-ekonomik farklılıklarına göre bölgeselleştirilmesi gerektiği ifade edilirken küçük üreticiler için pozitif ayrımcılık yapılması, desteklerin esnek hale getirilmesi ve üretimde sürekliliğin sağlanması gerektiği de bildirgede yer aldı.

Türkiye’nin su altyapısının da yeniden yapılandırılması gerektiği belirtilirken, akıllı basınçlı sulama sistemlerinin ekilebilir tüm alanlara ulaştırılması hedeflendi.

AR-GE VE YERLİ ÜRETİMİN ÖNEMİ

Sonuç bildirgesinde tohum ıslahı ve damızlık hayvan üretimi gibi stratejik alanlarda vergisiz yatırım ve hibe teşvikleri önerildi. Tarım AR-GE bütçesinin artırılması ve yerli tohum-hayvan ırklarının kamu eliyle geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.

DİJİTAL TARIM SEFERBERLİĞİ BAŞLATILMALI

Bildirgede en dikkat çeken başlıklardan biri dijital dönüşüm oldu. Tarımda dijitalleşmenin kamu destekli bir seferberlik haline getirilmesi gerektiği ifade edildi. Uydu görüntüleme, sensörler, mobil uygulamalar ve yapay zekâ destekli veri analizleri ile üretimin izlenmesi, maliyetlerin düşürülmesi ve verimin artırılması gerektiği kaydedildi.

Tespitler ve Çözüm Önerileri

1. Ulusal Tarım Politikası ve Stratejik Planlama

Türkiye’nin uzun vadeli, hükümetlerden bağımsız, değişmeyen planlama, üretim ve pazarlamayı kapsayan bütüncül bir Tarım Politikası oluşturulmalıdır.
Kendi tarımsal modelimizi ortaya çıkarıp, kendi modelimizi kendi koşullarımıza uygun hale getirmeliyiz.
Üretim-Ürün-Çıktılar üçgeninde kazanç odaklı, pazarı ve fiyatı önceleyen kamusal alanda yer alan tek bir Regülasyon Kurumu kurulmalıdır.
Toprak Mahsulleri Ofisi, Et ve Süt Kurumu, ÇAYKUR gibi yapılar tek kurum halinde tampon mekanizma olarak düzenlenmeli ürün ajanslarında kooperatiflerle entegre hale getirilmelidir.
Tarım yalnızca ekonomik değil, ulusal güvenlik ve gıda egemenliği meselesi olarak ele alınmalıdır.
Tarımsal planlama ve kırsal kalkınma birlikte düşünülmeli, kırsalda sosyal yaşam koşulları iyileştirilmelidir.
Türkiye’nin imzası bulunan uluslararası anlaşmaların taban fiyat belirleme ve garanti alım uygulamalarını engelleyici maddeleri yeniden müzakere edilmelidir.

2. Kooperatifleşme ve Üretici Örgütlenmesi

Türkiye genelinde en az 500 güçlü üretici kurulacak modellerin içinde olmalı, kooperatifler alım-satım, üretim, bilgi ve teknik donanıma erişim konularında yetkilendirilmelidir.
Kooperatifler sadece ekonomik değil, tampon mekanizmalar olarak da görev yapmalı; fiyat regülasyonu için aktif rol oynamalıdır.

3. Bölgesel ve Yerel Tarım Politikaları

Merkezi bir ulusal planlamanın akabinde, merkeziyetçi yaklaşımdan vazgeçilerek, tarım politikaları iklimsel, coğrafi ve sosyo-ekonomik farklılıklar ve kadim sosyal üretim çeşidi dikkate alınarak bölgelere özgülenmelidir.
Tarımsal destekler; üretim biçimi, ürün tipi, üretici profili ve coğrafi koşullara göre özgülenmeli ve esnek hale getirilmelidir.
Üretimde süreklilik için küçük çiftçiye pozitif ayrımcılık yapılmalıdır.

4. Su Yönetimi ve Teknoloji

Türkiye’nin su altyapısı yeniden yapılandırılmalıdır.
Su kullanımı ve katma değer üretimi birlikte düzenlenmelidir.
Kullanım ihtiyacı ve kullanım şekli birlikte değerlendirilmeliveekilebilir her alana akıllı basınçlı sulama sistemi ulaştırılmalıdır.

5. AR-GE ve Yerli Tohum – Hayvan Islahı

Tohum ıslahı ve damızlık hayvan üretimi alanlarında vergisiz yatırım ve hibe politikaları uygulanmalıdır.
Tarım AR-GE’sine ayrılan bütçe artan oranlı olarak yükseltilmelidir.
Kamu eliyle yürütülen AR-GE, yerli tohum ve hayvan ırklarının geliştirilmesini hedeflemelidir.

6. Genç Çiftçilerin ve Kırsalın Desteklenmesi

Çiftçi yaş ortalaması yüksektir. Gençlerin tarıma yönelmesi için eğitim, arazi, kredi, sosyal güvence teşvikleri sunulmalıdır.
Tarım liseleri ve üniversiteleri uygulamalı eğitim modelleriyle yeniden yapılandırılmalıdır.
Kırsalda sosyal yaşam, ulaşım, eğitim ve sağlık imkanları güçlendirilmelidir.

7. Üretim – Pazarlama Zincirinde Adalet ve Destekler

Üreticilere verilen yıllık destek miktarları artırılmalı; Avrupa’daki düzeye yaklaştırılmalıdır.
İthalata dayalı politikalar terk edilerek, yerli üretim odaklı teşvik modelleri uygulanmalıdır.
Katma değeri yüksek ürünlerin üretimi öncelikli hale getirilmelidir.

8. Tarım Arazilerinin Korunması

Tarım arazileri kesinlikle imara açılmamalı, arazi bütünlüğünü sağlamak amacıyla birleştirme politikaları izlenmelidir.

9. Veri ve Denetim Altyapısının Güçlendirilmesi

Tarımsal üretime dair veriler açık, şeffaf ve güncel hale getirilmeli; ulusal bir tarımsal veri sistemi kurulmalıdır.
Pestisit kullanımı denetim altına alınmalı, bilinçlendirme çalışmaları artırılmalı, denetim sistemleri ve cihaz yatırımları yapılmalıdır.
Tarımda dijital dönüşüm kamu destekli bir seferberlik haline gelmelidir. Uydu görüntüleme, sensörler, mobil uygulamalar ve yapay zeka destekli veri analizleri ile üretim süreçleri izlenip, verim artışı sağlanırken maliyetler düşürülmelidir.

10. Ekonomik ve Yönetsel Mekanizmalar

Tarımın doğası gereği uzun vadeli yatırım olduğu kabul edilmeli; hızlı kar beklentisiyle yapılandırılan neoliberal politikalar terk edilmelidir.
Küçük üreticiyi, kooperatifler içinde koruyucu düzenleyici mekanizmalar devreye sokulmalıdır.

Muratpaşa Belediyesi Bülten