İdyros Antik Kenti’ne Dokunma Hareketi, 900 yataklı otel inşaatına başlanan İdyros Antik Kenti’ne yönelik, Antalya Kent Konseyi Kültürel Miras Grubu’nun yeni bir rapor hazırladığını duyurdu. Hareket, raporda Antalya Müze Müdürlüğü tarafından bölgede yapılan sondaj kazılarında ortaya çıkan buluntuların ilk kez bu kadar açık şekilde yer aldığını açıkladı.
İdyros Antik Kenti’ne Dokunma Hareketi, Antalya’nın Kemer İlçesinde bulunan Idyros Antik Kenti’nin yer aldığı hazine arazisi üzerinde Özak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş isimli şirkete otel projesi için devredilen bölgeye yönelik, Antalya Kent Konseyi Kültürel Miras Grubu’nun rapor hazırladığını, raporda Antalya Müze Müdürlüğü tarafından yapılan sondaj kazılarıyla çok sayıda kültürel varlığın ortaya çıkarıldığını açıkladı.
Bölgeye yönelik Antalya Müze Müdürlüğü tarafından yapılan sondaj kazılarında, Antalya Kent Konseyi Kültürel Miras Grubu’nun hazırladığı rapora göre otel alanında tespit edilen kültür varlıkların, hypocaust sistemli hamam bölümü, künk hattı, pithos, mezar yapısı, işlik, duvar kalıntıları ve çok sayıda taşınır kültür varlığı tespit edildi.
“BÜTÜNSEL OLARAK KORUNMALI”
İdyros Antik Kenti’ne Dokunma Hareketi, ortaya çıkan yeni kültürel buluntulara yönelik Idyros’un bütünsel olarak korunması için alanın 1. derece arkeolojik sit alanı ilan edilmesi gerektiğini belirtti. “Böyle bir karar alınırsa Kemer, Phaselis gibi muhteşem bir antik kente daha kavuşacaktır. Ayışığı sahili de bir otelin arka bahçesine dönüşmek yerine, kıyısındaki antik kentle birlikte halkın kullanıma açık olacaktır” denildi.
Hareket, sürecin yalnızca bir otel projesi olmadığını Kemer’in en değerli kıyı alanlarından birinde ortaya çıkan veriler karşısında nasıl bir koruma anlayışının benimseneceği meselesi olduğuna dair yazılı açıklamada bulundu.
Yargı süreçlerinin devam etmekte olduğunu belirtildi.
NE OLMUŞTU
Antalya’nın Kemer İlçesinde bulunan Idyros Antik Kenti’nin yer aldığı hazine arazisi üzerinde 900 yataklı otel inşaatı başlatılmıştı. Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu “otel projesi alanı içinde kalan SİT alanlarının yeniden değerlendirileceğini, bu nedenle mevcuttaki bütün planların durdurulmuş olduğunu” açıklamış ancak, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Antalya İl Müdürlüğü söz konusu alanın turizme tahsisi Özak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş’e 49 devretmişti.
1971 tarihli projeye göre verilen ÇED muafiyeti raporu ile 900 yataklı otel inşaatı başlatılmıştı. 1971 yılında turizme tahsis edilen, kullanım süresi 2000 yılında dolan 293 bin 500 metre karelik sit ve orman arazinin yeniden turizme tahsis edileceğinin açıklanmasının ardından Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu 23.12.2022/ 15061 tarih/ nolu kararı ile “otel projesi alanı içinde kalan SİT alanlarının yeniden değerlendirileceğini, bu nedenle mevcuttaki bütün planların durdurulmuş olduğunu” açıklamıştı.
Ancak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Antalya İl Müdürlüğü 22.03.2023 tarihinde 1086 parsel nolu “otel ve tatil köyü alanı” ile ilgili Nazım İmar Plan Değişikliği ve 1/1000 ölçekle Uygulama Plan Değişikliği paftalarını askıya çıkarıp onaylayarak Nisan 2023 tarihinde söz konusu alanın turizme tahsisi Özak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş’e 49 yıllığına devredilmişti.
RAPORDA YER ALAN BİLGİLERE GÖRE
Idyros Antik Kenti’nin yer aldığı turizme tahsis edilen bu hazine arazisi 1.2.ve 3. derece sit ve koruma alanı olarak Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu tarafından tescil edilmiş. İnşaat sahasına dönüştürülen bu sit ve orman alanında gerçekleştirilen süreğen koruma ihlaline karşı yurttaşların 29.12.2025 tarihinde 2863 sayılı yasa ve ilke kararları çerçevesinde sit alanlarının gerçekçi bir şekilde yeniden belirlenmesi ve bu süreçte 1086 nolu orman parselindeki inşaat faaliyetlerinin durdurulması için Antalya Bölge Koruma Kuruluna dilekçe ile müraacat etmişlerdir.
Kurulun verdiği cevap: “Turistik tesisin 1. ve 3. derece Arkeolojik Sit, Tarihi Sit ve Koruma Alanı dışında kalan kısımları ve yakın çevresinde yapılan araştırmada da alanın çam ağaçları e maki bitki örtüsü ile kaplı olduğu, yüzeyde 2863 sayılı yasa kapsamında tesile konu olabilecek nitelikte herhangi bir mimari kalıntıya rastlanmadığı belirtilmiştir” şeklinde olmuş ve yerel halktan yurttaşlarda konuyu yargıya taşımıştır.
Bununla birlikte otel sahibi Özak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş’nin 24.02.2026 tarihli ve 2026/ 26 sayılı yazısına istinaden sit sınırları içerisinde sondaj kazısı talebi kabul edilmiş ve Antalya Müze Müdürlüğü tarafından sahada sondaj kazıları gerçekleştirilmiştir.
Antalya Müze Müdürlüğü’nün gerçekleştirdiği sondaj kazılarının sınırları dahilinde bile Idyros Antik Kenti’nin tarihini aydınlatacak çok sayıda nitelikli taşınır ve taşınmaz kültür varlığı açığa çıkarılmıştır. Kazılar sonucunda tespit edilen antik yerleşmeye ait duvarlarının bir bölümünün bu günkü Clup Med binaları altında kaldığı bu nedenle sınırlarının ve mahiyetinin tam olarak belirlenemediği görülmüştür.
ARKEOLOJİK VERİLERLE YENİDEN DEĞERLENDİRİLMELİ
Ancak yetkili kurumlarca sahada devam eden inşaat faaliyetlerinin durdurulması için herhangi bir teşebbüste bulunulmamıştır.
Çalış Kalesi’nin eteklerindeki ormanlık alandan kıyı şeridine doğru farklı noktalarda yüzeyde tespit edilen duvar ve teras yapıları ile tarımsal üretimsel ilişkili ilişkilerin varlığına dair maddi kültür kalıntıları bu alanların 1. ve 3. derece sit sahası ile koruma statüsünde bırakılırken otel sahası ve yakın çevresi sit sınırlarının mevcut arkeolojik veriler ışığında bütüncül koruma yaklaşımı çerçevesinde yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.
SU ALTINDA DA ÇOK SAYIDA KÜLTÜREL VARLIK TESPİTİ
Sit sahasının değerlendirilmesinde sualtı arkeoloji sahası da dikkate alınmamıştır. Liman kenti Idyros’un kıyı hattının yaklaşık 20-25 metre açığında amatör bir dalgıç tarafından farklı noktalarda su altında fotoğraflanan çok sayıda taşınmaz kültür varlığının mevcudiyetini de antik kent sınırlarının ve koruma statüsünün yeniden değerlendirilmesi gerekli kılan önemli bulgular ortaya koymaktadır.
Raporda 2017 yılından itibaren Karayer Deresi’nin batı yakasında yürütülen ve 1. Derece sit alanı olan lokal kazı sahası dışında tespit edilen arkeolojik maddi kültür kalıntılarına yer verilmiştir.
