Senex, “Yaşlılara Yönelik Şiddet ve İhlallerin İzlenmesi 2025 Yılı Birinci Dönemi Raporu”nu yayımladı. Rapora göre; yaşlılara şiddet, ihmal, istismar ve ayrımcılıklardan oluşan 743 hak ihlali vakası tespit etti. Antalya’da bu dönemde 46 hak ihlali tespit edildi.
Yaşlanma Çalışmaları Derneği’nin (Senex) Yaşlılara Yönelik Şiddet ve İhlallerin İzlenmesi 2025 Yılı Birinci Dönemi Raporu’nda 2025 yılında yaşlılara şiddet, ihmal, istismar ve ayrımcılıklardan oluşan 743 hak ihlali vakası tespit etti.
Rapora göre Yaşlılara yönelik hak ihlali vakalarının 215’i Ocak ayında , 178’i Şubat ayında, 188’i Mart ayında ve 162’si ise Nisan ayında gerçekleşmişti. Tüm hak ihlali vakalarının yarısından fazlası (%56’sı) ölümle sonuçlanmıştı. Senex İzleme araştırmasının bulgularına göre, Türkiye’de son 48 ay içinde yaşlılara yönelik gerçekleşen hak ihlallerini dikkate alındığında 2025 yılı birinci dönemindeki bu rakamlar şimdiye kadar karşılaşan en yüksek sayıdaki hak ihlalleri. Ayrıca, hak ihlallerinin sonuçları da hayli çarpıcı; Türkiye’de hak ihlaline uğrayan her 10 yaşlıdan 6’sı yaşamını yitirmekte.
*En fazla hak ihlali Aydın’da yaşandı. Aydın’da 47, Antalya’da 46 Bursa’da 45, İstanbul’da 35 ve İzmir’de 30 hak ihlali tespit edildi. Yaşlılara yönelik olarak Aydın’da yaşanan hak ihlallerinin 33’ü; Antalya’da 25’i; Bursa’da 20’si; İstanbul’da 17’si; ve İzmir’de ise 15’i ölümle sonuçlandı.
*En fazla hak ihlali yaşayanlar 75 yaş üzerindeki yaşlılar oldu (yüzde 44).
2025 yılının ilk yarısında Türkiye genelinde yaşlılara yönelik hak ihlallerinin yüzde 35’i yaşlı kadınlara karşı şiddet, ihmal, istismar ve ayrımcılık vakalarından oluştu. Tüm vakaların yüzde 7’sini ise yaşlı çiftlere yönelik ihlaller oluşturdu.
Hak ihlalleri 47 ile 98 yaş arasındaki kişileri kapsarken, 136 vakada yaş bilgisi belirtilmedi. Bu kişiler genellikle “yaşlı adam”, “yaşlı kadın”, “yaşlı vatandaş”, “yaşlı şahıs”, “talihsiz yaşlı kadın” ya da “talihsiz yaşlı adam” gibi ifadelerle tanımlandı.
Yaşlılara yönelik şiddet, ihmal, istismar ve ayrımcılık vakalarının yüzde 20’si 64 yaş altı, yüzde 36’sı 65-74 yaş grubu, yüzde 44’ü ise 75 yaş üstü bireyleri hedef aldı. Tüm hak ihlallerinde ortalama yaş 73 olarak belirlendi.
144 ŞÜPHELİ ÖLÜM: EN FAZLA TRAFİK KAZASI, SONRA ŞÜPHELİ ÖLÜMLER
2025’in ilk yarısında yaşlılar en çok ihmal sonucu meydana gelen trafik kazalarına maruz kaldı. Toplam 177 vaka kayda geçti. Yaşlıların yaya geçitlerinde yaşadığı kazalar bu alandaki önemli bir risk unsuru olarak öne çıktı.
Trafik kazalarını 144 vakayla şüpheli ölümler izledi. Üçüncü sırada ise ihmal kaynaklı çıkan ve özellikle yalnız yaşayan, yoksul yaşlıları etkileyen 95 yangın yer aldı.
Düşme sonucu yaşanan kazalar (55 vaka) ve kayıp olayları (50 vaka) da ilk beş ihlal arasında yer aldı. Bunların ardından dolandırıcılık (37), iş kazası (26), genel ihmal (21), fiziksel şiddet (17), cinayet (17), ekonomik şiddet (16), intihar (15), hayvan saldırısı (15) ve karbonmonoksit zehirlenmesi (13) geldi.
Diğer hak ihlalleri ise “diğer” kategorisinde toplandı. Bu gruba cinsel saldırı, hırsızlık, gasp, zehirlenme, taciz ve silahlı saldırılar dahil edildi.
YAŞLILARIN EN FAZLA YAŞAM HAKKI İHLAL EDİLDİ
2025’in ilk yarısında Türkiye’de, uluslararası sözleşmelere göre yaşlıların insan hakları 11 ana başlık altında ihlal edildi. En çok ihlal edilen hak, 444 vaka ile yaşam hakkı ve can güvenliği hakkı oldu. Bunu, 156 ihlalle güvenlik, şiddet ve suçtan korunma hakkı izledi.
Bakım hakkı 45 vakada, barınma hakkı 44 vakada, çevre güvenliği hakkı 34 vakada, temiz hava, gıda, su ve hijyene erişim hakkı 11 vakada ihlal edildi. Ayrıca, dört vakada iş sağlığı ve güvenliği hakkı, ikisinde sağlık hakkı; birer vakada da adalete erişim, sosyal hizmetlere erişim ve sosyal yaşama katılım haklarının ihlal edildiği tespit edildi.
Toplam 21 vakada yaşlılar uzun süreli ihmale maruz kaldı. Bu ihmaller, sadece yaşam hakkını değil, aynı zamanda uzun vadede kalıcı hak kayıplarını da beraberinde getirdi. Raporda, diğer hak ihlallerinde olduğu gibi, ihmal vakalarında da dikkat çeken en çarpıcı yön, yaşlı bireylerin üretkenlikten uzaklaştıklarında daha fazla ayrımcılığa uğramaları oldu.
