Side Antik Kenti’nin konumu, tarihçesi, tiyatrosu, Apollon Tapınağı ve müzesine ilişkin bilgiler bu haberde yer alıyor.
Antalya’nın Manavgat ilçesinin yedi kilometre güneybatısında yer alan Side Antik Kenti, antik dönemde Pamfilya’nın en önemli liman kentlerinden biriydi. Luvi dilinde “nar” anlamına gelen Side, 350-400 metre genişliğindeki bir yarımada üzerinde kuruldu. Peki, Side Antik Kenti nerede ve tarihi nasıl şekillendi?
TARİHÇESİ
M.Ö. 7. yüzyılda yerleşim merkezi olan Side, M.Ö. 6. yüzyılda Lidya Krallığı’nın egemenliğine girdi. Lidya’nın M.Ö. 547-546 yıllarında yıkılmasının ardından Pers hakimiyeti altına giren kent, bu dönemde özgürlüğünü bir ölçüde koruyarak kendi adına sikke bastı.
Büyük İskender’in M.Ö. 334’teki Anadolu seferinde direniş göstermeden kapılarını açan Side, İskender’in büyük sikke basım merkezlerinden biri oldu. İskender’in ölümünün ardından sırasıyla Ptolemaiosların ve Seleukosların egemenliğine giren kent, M.Ö. 188’de Apameia Barışı ile Bergama Krallığı’na verildi. Bir süre sonra yeniden bağımsızlığına kavuşan Side, tarihindeki en parlak dönemlerinden birini yaşadı.
M.Ö. 1. yüzyılda korsanlık tehdidiyle karşılaşan kent, M.Ö. 78’de Romalı Konsül Publius Servilius’un bölgeyi korsanlardan temizlemesiyle Roma İmparatorluğu’na bağlandı. M.S. 2. ve 3. yüzyıllarda yeniden parlak bir dönem geçiren Side, 5. ve 6. yüzyıllarda Doğu Pamfilya Metropolitliği’nin başkenti oldu. 9. ve 10. yüzyıllarda Arap akınlarıyla zayıf düşen kentin kalıntıları üzerinde 20. yüzyıl başlarında Giritli göçmenler tarafından Selimiye köyü kuruldu.
KENT PLANI
Side, kuzeydoğudaki “Büyük Kapı”dan başlayan bir anıtsal cadde boyunca uzanıyor. Ana cadde, tiyatro önündeki kavis dışında düz bir çizgi halinde ilerleyerek tapınakların yakınındaki büyük bir meydanla sona eriyor. Kentin ikinci büyük caddesi de Büyük Kapı’dan güneye doğru uzanıyor. Her iki cadde de sütunlu olup iki taraflarında Korint başlıklı portikler ve bunların gerisinde bir sıra dükkân yer alıyor.
APOLLON TAPINAĞI
Kentin sütunlu caddesinin sonunda ve antik limanın hemen girişinde Apollon Tapınağı bulunuyor. Side ile özdeşleşen bu tapınak, yanındaki Athena Tapınağı ile birlikte Roma Barışı döneminde kentin baş tanrısı ve baş tanrıçası adına inşa edildi.
ANTİK TİYATRO
Side’nin en görkemli yapısı olan Side Antik Tiyatrosu, yarımadanın daraldığı kesimde agoranın güneyinde konumlanıyor. Plan açısından Helenistik geleneği sürdürse de teknik olarak Roma geleneğinde inşa edilen tiyatro, oturma sıralarının bir bölümünün kemer ve tonoz sistemiyle oluşturulan yapay bir yamaç üzerine yerleştirilmesiyle Anadolu’daki tek örneği oluşturuyor.
M.S. 2. yüzyıla tarihlenen tiyatronun sahne binası üç katlı olup süslemelerinde Antoninler dönemi barok özelliği görülüyor. Birinci katın podyumunda şarap tanrısı Dionysos’un hayatını batıdan doğuya kronolojik olarak anlatan Dionysos Frizi yer alıyor. M.S. 3. yüzyılda orkestranın etrafı yüksek duvarla çevrilerek arenaya dönüştürülen tiyatro, M.S. 5. yüzyılda içerisine şapeller yapılarak kutsal bir mekan olarak kullanıldı.
SIDE MÜZESİ VE DİĞER YAPILAR
Antik bir hamam binası içinde yer alan Side Müzesi’nde, büyük bölümü kentte yapılan kazılardan çıkarılan Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerine ait eserler sergileniyor. Ören yerinde bunların yanı sıra çeşmeler, su yolu, hastane, sütunlu caddeler, hamamlar ve tapınak kalıntıları bulunuyor.
