World Weather Attribution’ın yeni araştırması, Avrupa sularında kaydedilen normalin üzerindeki yüksekliklerin deniz yüzeyi sıcaklıklarının iklim krizinden kaynaklandığını gösterdi.

World Weather Attribution’ın (Dünya Hava Olayları İlişkilendirme Girişimi (WWA) yeni araştırması, Avrupa sularında kaydedilen normalin üzerindeki yükseklikteki deniz yüzeyi sıcaklıklarının iklim krizinden kaynaklandığını gösterdi. Bu yaz İrlanda’dan Akdeniz’e kadar uzanan bir bölgede deniz sıcak dalgaları yaşandı ve bölgelerde deniz yüzeyi sıcaklıkları normalin altı derece üzerinde kaydedildi.

İklim krizinin bu durumun üzerinde etkisi olup olmadığını değerlendirmek üzere İsviçre, İsveç, Amerika Birleşik Devletleri, İrlanda ve Birleşik Krallık’tan bilim insanları işbirliği yaptı Kelt bölgelerinden Akdeniz’e kadar dört farklı kıyı bölgesi analiz edildi.

Analizlerde tüm bölgelerde, küresel ısınmanın ortalama hızını aşan artış eğilimleri saptandı. Akdeniz’de ise bu artışın küresel ortalamanın iki katı olduğu tespit edildi. Tespitleri, iklim modellemeleri ile birleştiren bilim insanları, bu ısınma eğiliminin büyük kısmının iklim krizinden kaynaklandığını ortaya koydu.

EKOLOJİK SORUNLARA YOL AÇTIĞI TESPİT EDİLDİ

Ortaya çıkan tespitlerin ciddi ekolojik sonuçlar doğurduğuna yönelik belirtiler de gözlemlendi. Birleşik Krallık’ta balıkçılar, ahtapot popülasyonlarında ani artışlar bildirdiği açıklandı. Besin zincirlerinin, kıyı balıkçılığının ve su ürünleri yetiştiriciliğinin etkilendiği, başka türlerin daha serin sulara kuzey doğru kayması sonucunda raporlandı.

OLUMSUZ ETKİLER KARAYA DA SIÇRAYABİLİR

Deniz yüzeyi sıcaklıklarının iklim krizinin etkisiyle yükselmesi, kıyı bölgelerinde nemi artırarak aşırı sıcaklara bağlı yükselmesiyle olumsuz etkiler karaya da sıçrayabilir.

ÖNE ÇIKAN BULGULAR

İncelenen bölgelerin çoğunda gözleme dayalı veriler, ısınmanın bir derecelik küresel ortalamanın üzerinde olduğunu gösteriyor. Tahminlere göre, en yüksek deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artış daha kuzeyde, 1,2 derece civarındayken Akdeniz’de yaklaşık üç dereceye ulaşıyor.

İklim modelleriyle gözlemleri eğilimi birleştiren bilim insanları, iklim krizinin Akdeniz’de yaklaşık iki derece Biskay Körfezi ve İber Yarımadası merkezli bölgede 1,4 derece ve Kelt bölgesinde 1,3 derecelik ısınmaya doğrudan neden olduğunu tespit ettiler.

2026 yılında, Biskay Körfezi/İber Yarımadası kıyı bölgesinin yüzde 90’ı ve Batı Akdeniz’in yüzde 80’i deniz sıcak dalgası koşulları deneyimledi. Oysa insan kaynaklı iklim krizinin olmadığı bu senaryoda, bu oranların yaklaşık yüzde 40 olması beklenirdi. Doğu Akdeniz’de ise mevcut yüzde 70’lik oran yüzde 9’a düşerdi. Kelt bölgesinde ise yüzde 80 olan oranın yüzde olması beklenirdi.

Okyanuslardaki aşırı ısınma, mercanlar, süngerler ve makroalgler gibi habitat oluşturan türlerin kitlesel ölümlerine neden olabilir ve bu da ekosistem genelinde zincirleme etkiler yaratabilir. Deniz sıcak dalgaları ayrıca deniz kuşları ve deniz memelileri dahil olmak üzere üst düzey avcıların besin kaynaklarını bozabilir ve bu da nüfuslarında ciddi düşüşlere yol açabilir. Gelecekte öngörülen ısınma, birçok deniz türünün uyum sağlayabileceği sınırları aşacak. Hızlı ısınma; morina, mezgit, uskumru, deniz tarağı ve ıstakoz gibi önemli balıkçılık kaynaklarının çökmesine neden olabilir.
Deniz sıcak dalgaları, kıyı kentlerinde gece sıcaklıklarını ve atmosferik nemi artırarak karada yaşanan sıcaklık stresini doğrudan şiddetlendiriyor. Sıcak su ise sezonun ilerleyen dönemlerinde yıkıcı fırtınaları tetikleyebilecek aşırı atmosferik nemi besliyor.

UZMAN GÖRÜŞLERİ

Maynooth Üniversitesi (İrlanda) ICARUS İklim Araştırma Merkezi’nden Dr. Claire Bergin, bu yazın Avrupa genelinde sıcaklıklar açısından dikkate değer bir yaz olduğunu ancak kıyı suları üzerindeki etkilerinin yeterince gündeme gelmediğini ifade etti.

Bergin, “Analizimiz, insan kaynaklı iklim değişikliğinin bugüne kadar Akdeniz’de yaklaşık iki derece Batı Avrupa denizlerinde ise 1,3-1,4 derecenin üzerinde sıcaklık artışına neden olduğunu gösteriyor’’ ifadelerini kullandı.

“EKOSİSTEMLERİ TAMAMEN YENİDEN ŞEKİLLENDİREBİLİR”

Bergin, daha soğuk iklime sahip ülkelerde, suların ısınması, denizi ve yüzmeyi sevenlere cazip geleceğini ancak su yüzeyinin altındaki deniz yaşamı üzerinde bu durumun çok ciddi etkileri olduğunu ifade etti. Bu değişimin, kıyı topluluklarının hem gıda hem de gelir kaynağı olarak bağımlı oldukları ekosistemleri tamamen yeniden şekillendirebileceğini karada aşırı hava olaylarına yol açabileceğini açıkladı.

Kuzey Karolina Üniversitesi Chapel Hill’den Deniz Biyoloğu Dr. John Bruno’da Avrupa sularındaki deniz yaşamının zor günler geçirdiğini açıkladı.

Bruno, okyanuslardaki aşırı ısınma, mercanlar, süngerler ve makroalgler gibi habitat oluşturan türlerde kitlesel ölüm olaylarına yol açarak tüm deniz ekosistemlerinde zincirleme etkiler yarattığını ifade etti.

Bazı türlerin yayılma alanları kuzeye doğru kaydığını, diğerlerinin de kaçamadığını belirterek “Okyanus sıcaklıkları yükselmeye devam ettikçe, birçok tür için biyolojik adaptasyonun mutlak sınırlarına hızla yaklaşıyoruz. Bu durum biyolojik çeşitliliği, balıkçılığı ve kıyı gıda sistemlerini tehdit ediyor” açıklamasında bulundu.

“BİRÇOK EKOSİSTEMİ YOK OLMAYA SÜRÜKLÜYORUZ”

Imperial College London Çevre Politikası Merkezi İklim Bilimi Profesörü Dr. Friederike Otto, denizlerin küresel ısınmanın ortalama hızını aşan bir hızla ısındığını açıkladı. Bu ısınmanın, hem kara hem de deniz yaşamı üzerinden doğrudan sonuçları olduğunu ifade ederek şu ifadeleri kullandı:

“Kaçınılmaz bir gereklilik olan fosil yakıtlardan uzaklaşmayı geciktirerek, birçok okyanus ekosistemini yok oluşa sürüklüyoruz. Yalnızca yeni duruma uyum sağlamaya çalışarak bu işten kurtulamayız.

Ekosistemler kendi başlarına önemli olduğu gibi, aynı zamanda birçok insanın ve sektörün de denizlerin bu kadar hızlı ısınmamasına ihtiyacı var. Okyanuslarımızda ve denizlerimizde, uyum kapasitesinin oldukça katı sınırları var. Fosil yakıtlardan uzaklaşmayı ne kadar geciktirirsek, bedeli de o kadar yüksek olacak. Fakat bu bedeli ödeyenler, zenginler olmayacak.’’

İKLİM MASASI HAKKINDA:

İklim Masası, iklim değişikliğiyle ilgili güvenilir bilgileri kamuoyunda yaygınlaştırmayı hedefleyen ücretsiz bir haber servisidir. Yazarları, haberleştirdikleri konularda uzmanlığı bulunan bilim insanlarıdır.
İklim Masası’nın paylaştığı haberler, haberi yazan bilim insanını referans göstermek kaydıyla, kısmen veya tamamen paylaşılabilir veya alıntılanabilir. Kısmen paylaşıldığı durumlarda, bütünün anlamından koparılarak veya çarpıtılarak gerçek dışı bilimsel veya siyasi bir anlam çıkarılamaz.