Avrupa’yı etkisi altına alan sıcak hava dalgası üzerine yapılan hızlı bir modelleme çalışması, aşırı sıcaklar nedeniyle 20 binden fazla kişinin hayatını kaybettiğini gösteriyor.

Aşırı sıcaklar ile artan ölüm sayıları arasındaki bağlantılara dair hakemli dergilerde yayınlanmış makaleleri bulunan Indiana Üniversitesi’nden (ABD) iklim bilimci Dr. Christopher Callahan’ın analizi, 22-28 Haziran 2026 tarihleri arasında:

Fransa’da 5210,
Almanya’da 4543,
İspanya’da 3163,
İtalya’da 2709 fazladan ölüm yaşandığına işaret ediyor.

Callahan, modelleme sonuçlarının, ölümlere dair ilk raporlamalarla tutarlı olduğunu belirtiyor. Örneğin Fransız yetkililer, 24-27 Haziran arasındaki daha kısa dönem için binin üzerinde ölüm bildirdi; bu sayının önemli ölçüde artması bekleniyor.

YÖNTEME DAİR NOT:

Henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş olan bu çalışmada, Avrupa genelinde yerel düzeylerde kabul görmüş sıcağa bağlı ölüm modellerinden faydalanıldı. Yazar, Haziran ayı sonlarında gözlemlenen sıcaklıkları, aynı döneme ait normal sıcaklıklarla karşılaştırdıktan sonra, yüksek sıcaklıklar nedeniyle beklenen ölüm artışını hesapladı. Bu, daha önce de kullanılmış ve hakem değerlendirmesinden geçmiş bir yöntem.

Yazarın kullandığı yöntem; Fransa’da bin kişinin hayatını kaybettiğini tahmin eden Fransa Halk Sağlığı Ajansı’nın yönteminden farklı. Tahminini ölüm kayıtlarına dayandıran Ajans, bu rakamların eksiksiz olmadığını ve gerçek sayının daha yüksek olabileceğini vurgulamıştı.

Dünya Sağlık Örgütü’nün açıkladığı 1300 ölüm rakamı ise X’deki paylaşımın yayınlandığı tarihte (28 Haziran) İspanya’da aşırı sıcaklara atfedilen ölüm sayısına dayandırılmış gibi görünüyor. Ayrıca Almanya ve Polonya gibi farklı ülkelerdeki ölüm sayılarını ya da henüz bildirilmemiş ölümleri kapsamıyor.

Sıcak kaynaklı ölümlerin yeterli ölçüde kayda geçirilmediği biliniyor: Sıcaklık kaynaklı her 10 ölümden dokuzunun bildirilmediği tahmin ediliyor. Bu nedenle ölüm sayılarını hesaplarken sıklıkla istatiksel yöntemlere başvuruluyor.

UZMAN GÖRÜŞLERİ

Dr. Christopher Callahan, ‘‘Haziran ayında yaşanan rekor sıcak hava dalgası, ısınan bir dünyada sıcaklıkların nasıl değişeceğini gösteren bir pencere araladı. Sera gazı salımları devam ettiği sürece, aşırı sıcak olayları şiddetlenmeye ve bu olaylara bağlı ölümler artmaya devam edecek. Ancak sıcaklık riskinin artmasını önlemek için emisyon azaltımı gerekli olduğu gibi, kısa vadeli uyum yatırımları da halk sağlığını korumak için oldukça önemli bir araç. Klimaların yaygınlaştırılması, yalnız kişiler için toplumsal destek mekanizmaları oluşturulması ve sağlık sisteminin kapasitesinin artırılması; bir sonraki sıcak hava dalgası geldiğinde insanların sağlığını koruyabilecek en önemli yatırımlar,’’ ifadelerini kullandı.

Araştırmaya dahil olmayan Leipzig Üniversitesi’nden iklim bilimci Dr. Karsten Haustein ise sıcak hava dalgasının sebep olduğu fazladan ölümlerle ilgili olarak, ‘‘Yalnızca geçirdiğimiz o korkunç iki hafta bile binlerce değil, büyük ihtimalle on binlerce kişinin ölümüne yol açmış olabilir,’’ dedi. ‘‘2003 yılında yaşanan sıcak dalgasının sebep olduğu ölüm sayısının aşılmış olmasına şaşırmam,’’ diyen Haustein, ‘‘Ancak bu sefer ölümlerin çok daha fazlası, fosil yakıtlar yakmamızla doğrudan bağlantılı,’’ diye ekledi. 2003’te yaşanan sıcak hava dalgası, yalnızca Fransa’da 15 bin kişinin hayatını kaybetmesine neden olmuştu. Avrupa genelinde toplam ölüm sayısının ise 30 bini, hatta 70 bini geçtiğine dair farklı çalışmalar var.

Birleşik Krallık’taki Tyndall Center’da aile hekimliği uzmanı ve iklim-sağlık araştırmacısı olarak görev yapan Dr. Rita İssa ise, ‘‘Bu Avrupa sıcak dalgasında 20 binden fazla kişinin hayatını kaybetmiş olabileceği düşüncesi son derece endişe verici; ancak aşırı sıcakların sebep olduğu ciddi sağlık etkileri göz önüne alındığında ne yazık ki şaşırtıcı değil,’’ dedi. ‘‘Yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, açık havada çalışanlar, hamile kadınlar ve yalıtımı yetersiz evlerde yaşayanlar, genellikle en savunmasız gruplar arasında. Aşırı sıcaklarda halkı korumak, hem halk sağlığı hem de sağlıkta eşitlik meselesi. Sıcaklık eylem planları ve halk sağlığı müdahaleleri gibi uyum önlemleri, daha fazla can kaybını önlemek için sera gazı emisyonlarını azaltmak kadar önemli.’’

World Weather Attribution’ın (Dünya Hava Olayları İlişkilendirme Girişimi, WWA) daha önce paylaştığımız çalışması Avrupa sıcak dalgası sırasında gözlemlenen en yüksek gündüz ve gece sıcaklıklarının bu mevsimde meydana gelmesinin, bundan 50 yıl önce neredeyse imkânsız olduğunu ortaya koymuştu.

İklim Masası Hakkında

İklim Masası, basına bilimsel temelli iklim haberleri servis etmek amacıyla kurulmuştur. İklim değişikliğini, ekonomiden tarıma, biyoçeşitliliğe etkilerinden toplumsal sonuçlarına, tüm yönleriyle ele almayı hedefleyen bir haber servisidir.

Bilim insanları tarafından İklim Masası için kaleme alınan haber metinleri, gazetecilere ve basın kuruluşlarına ücretsiz sunulur.

Gazeteciler, haberi hazırlayan bilim insanını ve İklim Masası’nı referans göstermek kaydıyla, metinlerin tamamını veya bir kısmını kullanabilir ve metinlerden alıntı yapabilir.

İklim Masası, iklim değişikliğiyle ilgili basında yer alan haberlerin nicelik, nitelik ve konu çeşitliliği bakımından gelişmesini hedefler. İklim değişikliği konusundaki çalışmaları daha görünür kılmayı, yeni araştırmalara ilham vermeyi ve iklim değişikliği konusunda üretilen akademik bilgiyi bir araya getirerek gazeteciler için güvenilir bir bilgi kaynağı oluşturmayı amaçlar.