Antalya Havzası’nda sıcaklık ve kuraklık artıyor: Tarım ve turizm tehdit altında

COP31’e ev sahipliği yapacak olan Antalya, yüzyıl sonuna doğru daha sıcak, daha kurak ve yaşam koşullarının zorlaşacağı bir iklime sürükleniyor. Bilimsel çalışmalar, bugün serin kabul edilen iç kesimlerin bile ‘‘sıcak bölge’’ kategorisine gireceğini gösteriyor. Kıyı kesimlerinin ise bu dönüşümden daha sert etkileneceği ve turizme elverişli bölgelerin belirgin biçimde daralacağı öngörülüyor. En olumsuz senaryoda, bugün 10-12 derece aralığında seyreden ortalama sıcaklıkların özellikle kıyı bölgelerde yüksek olmak üzere 18-20 dereceye kadar çıkabileceği hesaplanıyor. Uzmanlar, su kaynaklarından tarıma ve turizme kadar uzanan risklere karşı vakit kaybetmeden önlem alınması gerektiği uyarısında bulunuyor.

İklim Masası- Doç. Dr. Kaan Işınkaralar

COP31’e ev sahipliği yapacak olan Antalya, iklim değişikliğinin en somut ve hızlı hissedileceği bölgelerden biri olmaya aday. Bilimsel çalışmalar, yüzyıl sonuna kadar bölgede sıcaklıkların belirgin biçimde artacağını ve özellikle kıyı kesimlerinde iklim konforunun – yani  insanların rahat hissettiği sıcaklık, nem ve rüzgâr gibi iklimsel parametrelerin – ciddi şekilde azalacağını gösteriyor. Turizm ve tarım gibi Antalya ekonomisinin önde gelen sektörlerini doğrudan etkileyecek bu değişimler, acil uyum politikaları geliştirilmesini zorunlu kılıyor. 

EN BÜYÜK DEĞİŞİM KIYI BÖLGELERİNDE YAŞANACAK 

Kastamonu ve Hiroşima üniversitelerinden bilim insanlarının ortaklaşa yürüttüğü araştırmalar, Antalya bölgesinin iklim değişikliğinden en olumsuz etkilenen bölgeler arasında yer alacağını ortaya koyuyor. Çalışmalara göre yüzyıl sonuna kadar bölgede hem sıcaklıklar hem de nem ve iklim konforu açısından önemli değişimler yaşanacak. 

Kıyı bölgelerinin bu değişimlerden en fazla etkilenecek alanlar arasında bulunduğuna dikkat çeken uzmanlar, önümüzdeki yıllarda daha sıcak ve daha kuru iklim koşullarının oluşabileceği uyarısında bulunuyor.

Soğuk iç kesimler de ısınacak
Diğer taraftan, bugün daha serin özellik gösteren iç bölgelerin dahi yüzyıl sonuna doğru daha sıcak iklim koşullarına sahip olacağı hesaplanıyor.
Tahminlere göre, şu anda ‘‘soğuk’’ kabul edilen birçok iç bölge, 2100 yılına gelindiğinde ‘‘sıcak alanlar’’ kategorisine girecek. Bu yönde değişim gösteren bölgeler arasında Korkuteli ve Akseki bölgelerinin yanı sıra,  kış turizmi ile bilinen Davraz sayılabilir. Bu değişikliklerin, bu bölgelerdeki su kaynakları, tarım faaliyetleri ve yerel yaşam biçimleri üzerinde önemli etkiler yaratacağı söylenebilir.

10-12 DERECELİK ORTALAMA SICAKLIKLAR 18-20 DERECEYE ULAŞABİLİR

Antalya’da beklenen sıcaklık artışları, araştırmanın en çarpıcı bulguları arasında yer alıyor. Günümüzde Antalya Havzası’nın yaklaşık yüzde 30’unda yıllık ortalama sıcaklıklar 10-12 derece arasında. Ancak emisyonların 2020’den itibaren azalmaya başladığı – dolayısıyla şartlarını henüz karşılayamadığımız – iyimser senaryoda dahi yüzyıl sonunda bu sıcaklıklar 14-16 dereceye ulaşacak. Emisyonların artmaya devam ettiği daha olumsuz senaryoda ise aynı bölgenin 18-20 derece gibi çok daha yüksek bir sıcaklık ortalamasına ulaşacağı tahmin ediliyor.

Bu düzeyde ciddi bir ısınma; doğal ekosistemler, su kaynakları ve insan yaşamı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabilir. Ortalama sıcaklıkların 2-4 derece yükselmesi, yerel ölçekte büyük bir kaymaya işaret eder. Bu gibi artışlar, küresel ısınma kapsamında ‘‘yüksek etki’’ kategorisinde değerlendiriliyor. 

Coğrafi yapı da etkileri artırıyor
Bölgenin coğrafi özellikleri de iklim değişikliğinin etkilerini artırıyor.
Batı Toros Dağlarının kıyıya paralel uzanması, kıyı kesimleri ile iç kesimler arasında doğal bir bariyer oluşturuyor. Bu bariyer, nem ve sıcaklık geçişlerini sınırlandırıyor. Bu nedenle kısa mesafelerde bile belirgin iklim farklılıkları oluşabiliyor. 

NEM ORANI AZALACAK

Antalya Havzası’ndaki nem değerleri ise bugün yüzde 60 ile 66 arasında değişiyor. Bölgenin yaklaşık üçte birinde nem oranları yüzde 64-66 arasında seyrediyor. Ancak geleceğe yönelik tahminler, bu tablonun değişeceğine işaret ediyor. 

Küresel emisyonların yüzyıl ortasına kadar artmaya devam ettiği ortalama iyimserlikte bir iklim senaryosuna göre, yüzyıl sonuna kadar bölgenin neredeyse yüzde 40’ında nem oranının yüzde 62-64 aralığına gerilemesi bekleniyor. Böyle bir azalma, tarımsal üretim ve su kaynakları üzerinde baskı oluşturacak daha kuru bir iklim anlamına geliyor. 

TURİZME UYGUN ALANLAR BELİRGİN BİÇİMDE DARALACAK

İklim konforuna ilişkin göstergeler, Antalya kıyıları için kaygı verici bir tablo ortaya koyuyor. Günümüzde bölgenin kıyı bandı turizm için uygun iklim koşulları sunarken, yüzyıl sonuna doğru bu alanın %97’sinin belirgin biçimde daralması bekleniyor.

Günümüzde, Antalya’nın çeşitli bölgeleri ‘konforlu’, ‘serin’ ve ‘soğuk’ olarak sınıflandırılıyor. Bölgede ‘konforsuz’ olarak sınıflandırılan hiçbir alan bulunmuyor. Ancak emisyonların artmaya devam ettiği kötümser senaryoda, yüzyıl sonunda Antalya Havzası’nın dörtte biri ‘‘sıcak ve konforsuz’’ iklim kategorisine girecek. Bu yeni durum, özellikle kıyı turizmi üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. 

DEĞİŞEN İKLİM KOŞULLARINA KARŞI STRATEJİLER GELİŞTİRİLMESİ

Ortaya çıkan bu tablo, Antalya Havzası için acil uyum politikalarını zorunlu hâle getiriyor. Su kaynaklarının daha verimli kullanılması, tarımda kuraklığa dayanıklı yöntemlerin geliştirilmesi ve turizm sektörünün değişen iklim koşullarına göre yeniden planlanması büyük önem taşıyor. Çalışmanın araştırma ekibinde yer alan şehir plancısı Doç. Dr. Öznur Işınkaralar, bugün alınmayan önlemlerin gelecekte çok daha ağır ekonomik ve çevresel sonuçlar doğuracağı uyarısında bulunuyor. 

İklim değişikliğinin etkilerini tamamen engellemek mümkün değilse de, doğru stratejilerle azaltmak ve hafifletmek mümkün. Antalya Havzası’na yönelik uzun vadeli planlamalar ve sürdürülebilirlik politikaları, bölgenin geleceği açısından hayati önem taşıyor. 

Kaynak Makale: Isinkaralar, Oznur, Sharifi, Ayyoob., & Isinkaralar, Kaan (2024). Assessing spatial thermal comfort and adaptation measures for the Antalya basin under climate change scenarios.Climatic Change,177(8), 118.

YAZAR HAKKINDA

Doç. Dr. Kaan Işınkaralar, çeşitli çevresel kirleticilerin giderimi, hava kalitesi izleme ve iklim değişikliği alanlarında çalışmalar yürüten bir araştırmacıdır. Özellikle bölgesel iklim projeksiyonları, karbon emisyonları ve çevresel etki analizleri üzerine odaklanmaktadır.

2012–2014 yılları arasında çevre mühendisliği yüksek lisans eğitimini Süleyman Demirel Üniversitesi, 2020 yılında ise doktora eğitimini Hacettepe Üniversitesi’nde Çevre Mühendisliği alanında tamamlamıştır. 2023 yılında Kastamonu Üniversitesi Çevre Mühendisliği bölümünde doçent olarak çalışmaya başlamıştır. 

İklim Masası Hakkında

İklim Masası, basına bilimsel temelli iklim haberleri servis etmek amacıyla kurulmuştur. İklim değişikliğini, ekonomiden tarıma, biyoçeşitliliğe etkilerinden toplumsal sonuçlarına, tüm yönleriyle ele almayı hedefleyen bir haber servisidir.

Bilim insanları tarafından İklim Masası için kaleme alınan haber metinleri, gazetecilere ve basın kuruluşlarına ücretsiz sunulur.

Gazeteciler, haberi hazırlayan bilim insanını ve İklim Masası’nı referans göstermek kaydıyla, metinlerin tamamını veya bir kısmını kullanabilir ve metinlerden alıntı yapabilir.

İklim Masası, iklim değişikliğiyle ilgili basında yer alan haberlerin nicelik, nitelik ve konu çeşitliliği bakımından gelişmesini hedefler. İklim değişikliği konusundaki çalışmaları daha görünür kılmayı, yeni araştırmalara ilham vermeyi ve iklim değişikliği konusunda üretilen akademik bilgiyi bir araya getirerek gazeteciler için güvenilir bir bilgi kaynağı oluşturmayı amaçlar.