Antalya’da klima dış ünitesi, çanak anten ve tabelaların bina cephelerine gelişigüzel yerleştirilmesi yerine ortak bir cephe düzeni oluşturulması gerekiyor.
Antalya’da çok katlı binaların dış cephelerinde klima dış üniteleri, uydu antenleri, elektrik ve internet kabloları ile işyeri tabelalarının aynı yüzey üzerinde birikmesi sık karşılaşılan kent görünümü haline gelebiliyor. Özellikle eski yapılarda her bağımsız bölümün zaman içinde kendi teknik ihtiyacını farklı biçimde çözmesi, başlangıçta bütünlük taşıyan bir binanın cephesini parçalı bir görünüme dönüştürebiliyor.
Ancak mesele yalnızca estetik değil. Dış cephe aynı zamanda ortak mülkiyet, bina güvenliği, yağmur ve klima suyunun tahliyesi, tabela montaj güvenliği ve tarihi yapılarda kültürel mirasın korunması gibi farklı kurallarla ilişkili.
Antalya Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği de bina cephesine doğrudan klima ünitesi, çanak anten ve çeşitli kablo sistemleri gibi dış elemanların monte edilmemesini; bunların proje aşamasında belirlenen alanlara yerleştirilmesini esas alıyor. Teknik zorunluluk halinde ise cephede nasıl yerleştirileceklerinin ve kamufle edileceklerinin projede gösterilmesini öngörüyor.
Bina cephesi yalnızca daire sahibine mi ait?
Hayır.
Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre ana duvarlar, çatılar ve ortak kullanıma yönelik birçok yapı elemanı ortak yer kapsamında bulunuyor. Telefon, radyo ve televizyon için ortak şebeke ve antenler de kanunda ortak tesisler arasında sayılıyor.
Bu nedenle bir daire sahibinin pencere veya balkonunun önündeki dış cepheyi tamamen kendi özel alanı gibi değerlendirmesi doğru değil.
Kat malikleri ortak yerler üzerinde arsa payları oranında hak sahibi olurken, aynı zamanda binanın mimari durumunu, güzelliğini ve sağlamlığını korumakla yükümlü. Kanunun on dokuzuncu maddesi ortak yerlerde yapılacak tesis ve değişikliklerde de özel karar kuralları getiriyor.
Dolayısıyla klima, anten veya başka bir ekipmanın dış cepheye eklenmesi yalnızca cihaz sahibinin teknik tercihi olarak değerlendirilemeyebilir.
Antalya İmar Yönetmeliği klima dış üniteleri için ne diyor?
Antalya Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği’nin kent ve yapı estetiğine ilişkin hükümleri oldukça açık.
Yönetmeliğe göre bina cephesine doğrudan klima üniteleri, çanak antenler ve çeşitli kablo sistemleri gibi dış elemanlar monte edilemiyor. Bu tür sistemlerin proje aşamasında öncelikle bina çatısında yerleştirileceği alanların belirlenmesi öngörülüyor.
Teknik açıdan bunun mümkün olmadığı durumlarda ise cihazların cepheye nasıl yerleştirileceğinin ve nasıl kamufle edileceğinin proje aşamasında gösterilmesi gerekiyor. Mevcut yapılarda yapılacak cephe düzenlemelerinin de ölçek, form, renk ve malzeme bakımından bina veya caddenin bütünlüğüyle uyumlu olması isteniyor.
Bu düzenleme, Antalya’da yeni bir bina tasarlanırken klimanın sonradan düşünülmesi yerine daha proje aşamasında çözülmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Her daire klimasını farklı yere asarsa ne olur?
Bir apartmanda on veya yirmi bağımsız bölüm bulunduğunda her konutun dış ünitesini farklı bir yükseklik ve noktaya yerleştirmesi cephede hızlı biçimde düzensizlik yaratabiliyor.
Cihazların farklı yönlere bakması, boruların cephede açık biçimde ilerlemesi, elektrik kablolarının gelişigüzel taşınması ve farklı tipte metal kafeslerin kullanılması yapının mimari çizgilerini görünmez hale getirebilir.
Antalya Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliğinin yaklaşımı tam da bu parçalanmayı önlemeye yönelik. Dış elemanların bina veya caddeyle ölçek, form, renk ve malzeme açısından uyumlu olması öngörülüyor.
Bu nedenle yeni projelerde her bağımsız bölüm için aynı düşey hatta veya mimarinin içine alınmış özel klima bölümleri oluşturulması daha düzenli bir çözüm sağlayabilir.
Klima dış ünitesi tamamen görünmez olmak zorunda mı?
Mevzuatın temel yaklaşımı cihazı teknik işlevini bozacak şekilde gizlemek değil, bina cephesindeki düzensizliği önlemek.
Klima dış ünitesinin hava giriş ve çıkışını engelleyen kapalı kutular enerji verimliliğini ve cihazın çalışma koşullarını olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle estetik çözüm ile teknik gereklilik birlikte düşünülmeli.
Mimari projede ayrılmış balkon nişi, havalandırmalı metal kafes, servis balkonu veya belirli bir düşey tesisat aksı gibi yöntemler hem cihazın çalışmasını sürdürmesine hem de cephe bütünlüğünün korunmasına yardımcı olabilir.
Burada kullanılacak uygulamanın binanın projesi ve teknik özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekiyor.
Klima suyu neden ayrı bir kent sorunu?
Klima dış ünitesinden veya iç ünitenin tahliye sisteminden çıkan yoğunlaşma suyunun doğrudan aşağıya bırakılması da apartman yaşamında sorun yaratabiliyor.
Özellikle Antalya’da yaz aylarında klimaların uzun süre çalışması nedeniyle tahliye suyu gün boyunca balkonlara, bina girişine veya kaldırıma damlayabiliyor.
Bu yalnızca görüntü meselesi değil. Alt kattaki balkonun ıslanması, cephede sürekli su izi oluşması veya yaya alanına su damlaması komşuluk ve bakım sorunlarına dönüşebilir.
Bu nedenle klima tesisatlarında yoğuşma suyunun kontrollü biçimde gidere bağlanması veya projelendirilmiş bir tahliye hattına verilmesi, yalnızca cihaz yerinin düzenlenmesinden daha kalıcı çözüm sağlar.
Çanak antenler neden cepheyi hızla dolduruyor?
Uydu yayınlarının yaygınlaşmasıyla birlikte özellikle eski apartmanlarda her dairenin ayrı çanak anten kurması uzun yıllardır görülen bir uygulama.
Ancak aynı binada farklı yönlere çevrilmiş çok sayıda anten hem cephe hem çatı üzerinde görsel karmaşaya yol açabiliyor.
Kat Mülkiyeti Kanunu televizyon ve radyo için ortak şebeke ve antenleri ortak tesisler arasında sayıyor.
Antalya Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği de çanak antenlerin doğrudan bina cephesine monte edilmemesini, teknik sistemlerin proje aşamasında belirlenen alanlarda toplanmasını öngörüyor.
Bu nedenle yeni yapılarda merkezi uydu sistemi kurulması, her dairenin ayrı çanak yerleştirmesi ihtiyacını büyük ölçüde azaltabilir.
Merkezi anten sistemi neden daha düzenli?
Merkezi uydu sisteminde çatıda sınırlı sayıdaki anten üzerinden binadaki bağımsız bölümlere dağıtım yapılabiliyor.
Böylece her yeni daire kullanıcısının balkonuna veya dış duvara yeni bir çanak takması gerekmiyor.
Bu yöntem yalnızca görsel bütünlük açısından değil, çatıya yapılan tekrar eden delme ve montaj işlemlerinin azaltılması açısından da avantaj sağlayabilir.
Ancak mevcut eski binalarda merkezi sisteme geçiş, teknik altyapının yenilenmesini ve apartman yönetiminin ortak karar almasını gerektirebilir.
Dolayısıyla Antalya’daki mevcut yapı stokunda sorun yalnızca yasak koymakla değil, ortak teknik altyapıya geçişi kolaylaştırmakla çözülebilir.
Cephedeki kablolar da görüntü kirliliğinin parçası
Bina cephelerinde yalnızca klima ve antenler bulunmuyor.
İnternet, telefon, kamera, elektrik ve uydu kablolarının farklı dönemlerde farklı ekipler tarafından çekilmesi sonucunda aynı duvarda birbirini kesen çok sayıda kablo ortaya çıkabiliyor.
Antalya İmar Yönetmeliğinin klima ve çanak antenlerle birlikte “muhtelif kablo sistemlerini” de aynı cephe düzeni kapsamında ele alması bu açıdan önemli.
Yeni binalarda tesisat şaftlarının ve teknik hacimlerin proje aşamasında yeterli kapasiteyle oluşturulması, yıllar sonra cephenin kablolarla kaplanmasını önleyebilir.
Mevcut yapılarda ise kullanılmayan kabloların kaldırılması ve aktif hatların tek güzergâhta toplanması daha düzenli bir cephe sağlayabilir.
Tabelalar için ayrı kurallar bulunuyor
Klima ve anten teknik ekipman niteliğindeyken tabela ticari ilan ve reklam düzenlemelerine tabi.
Antalya Büyükşehir Belediyesi İlan ve Reklam Yönetmeliği bina dış cephesindeki ilan ve reklamların işyerinin cephe alanının yüzde yirmisini geçemeyeceğini düzenliyor. Cepheye dik veya açılı biçimde çıkıntı yapan ilan ve reklam uygulamalarına da izin verilmiyor.
Zemin ve giriş katlarındaki işyerlerinin tabelalarının kendi bağımsız bölüm sınırları içerisinde kalması gerekiyor. Yönetmelikte tabela yüksekliği, yerden yüksekliği ve cepheden ne kadar taşabileceğine ilişkin ayrıntılı ölçüler de bulunuyor.
Bu nedenle işyerinin ruhsatlı olması, bina cephesinin istediği bölümünü tabela alanı olarak kullanabileceği anlamına gelmiyor.
Aynı binadaki tabelalar neden ortak bir çizgide olmalı?
Bir yapının zemin katında yan yana beş işyeri olduğunu düşünelim.
Birinin tabelası küçük ve yatay, diğerinin iki kat yüksekliğinde, üçüncüsünün ışıklı ve cepheden ileri taşan bir tabela kullanması binanın zemin katında görsel karmaşaya neden olabilir.
Antalya Büyükşehir Belediyesi İlan ve Reklam Yönetmeliği, birden fazla işyerinin bulunduğu zemin katlarda tabelaların yatay çizgilerinin birbiriyle uyumlu olmasını istiyor. Sonradan yapılacak uygulamaların da daha önce izin verilmiş düzenle uyum sağlaması gerekiyor.
Zemin üstü katlarda birden fazla işyeri bulunması halinde de tabela boyutlarının birbirleriyle uyumlu olması şartı bulunuyor.
Bu düzenleme tabela tasarımında yalnızca tek işletmeyi değil, bütün bina cephesini esas alıyor.
Balkonlara tabela asılabilir mi?
Antalya Büyükşehir Belediyesi İlan ve Reklam Yönetmeliği balkon korkuluklarında ve parapet duvarlarında tabela kullanılmasını yasaklıyor.
Ayrıca bina balkonlarına, çıkmalarına, sundurmalarına ve bahçe duvarlarına ilan ve reklam uygulaması yapılamayacağı düzenlenmiş durumda.
Bu kural özellikle konut ile ticaretin aynı binada bulunduğu yapılarda önemli.
Zemin kattaki işletmenin reklamının üst katlardaki konut cephelerine taşması, yalnızca estetik değil ortak mülkiyet ve yaşam alanı açısından da sorun oluşturabiliyor.
Işıklı tabelalar da cephe düzenini etkiliyor
Tabela düzeninin gündüz ve gece görünümü birbirinden farklı.
Antalya Büyükşehir Belediyesi düzenlemesine göre zemin kattaki ışıklı tabelaların üst katlardaki işyeri ve konutları rahatsız etmeyecek şekilde olması gerekiyor ve yetkili belediyenin iznine tabi. Zemin üstü katlarda ise ışıklı tabela kullanılamıyor.
Bu sınırlama cephe estetiğinin yanında konutlarda yaşayanların ışık nedeniyle rahatsız olmamasını da amaçlıyor.
Özellikle sürekli yanıp sönen veya yüksek parlaklıktaki LED sistemlerin bina sakinlerinin pencerelerine yönelmesi kent estetiğini aşarak yaşam kalitesi sorununa dönüşebilir.
Kat malikinin onayı neden önemli?
Dış cephe üzerinde yapılacak değişikliklerde yalnızca belediye mevzuatı değil Kat Mülkiyeti Kanunu da dikkate alınmalı.
Kanunun on dokuzuncu maddesine göre kat malikleri binanın mimari durumunu ve güzelliğini korumakla yükümlü. Ortak yerlerde yapılacak inşaat, onarım ve tesisler için genel kural olarak bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası aranıyor; acil onarım ve kanunda belirtilen bazı durumlar bunun dışında tutuluyor.
Bu nedenle cepheye yapılacak her müdahalede yalnızca “benim dairemin önünde” yaklaşımı yeterli olmayabilir.
Ancak somut bir klima, anten veya tabela uygulamasında gerekli izinlerin niteliği; binanın onaylı projesine, yönetim planına, müdahalenin ortak alana etkisine ve ilgili belediye düzenlemelerine göre değişebilir.
Yeni binalarda sorun daha proje aşamasında çözülmeli
Antalya gibi klima kullanımının yoğun olduğu bir kentte yeni konut tasarlayıp klima dış ünitesini hiç düşünmemek ileride sorun yaratıyor.
Daireler kullanılmaya başladıktan sonra her malik kendine uygun noktaya dış ünite yerleştirdiğinde mimari projedeki cephe kısa sürede değişebiliyor.
Antalya Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliğinin dış teknik elemanların proje aşamasında çözülmesini istemesi bu nedenle önemli.
Yeni yapılarda klima dış ünitesi bölmeleri, merkezi anten, ortak kablo şaftı ve işyeri tabelalarının yerleri daha ruhsat projesinde belirlenirse sonradan ortaya çıkacak bireysel müdahaleler azaltılabilir.
Eski binalarda ne yapılabilir?
Antalya’nın mevcut yapı stokunun önemli bir bölümünde bina yapılırken bugünkü kadar çok klima, internet hattı veya uydu sistemi öngörülmemiş olabilir.
Bu nedenle mevcut yapılarda bütün teknik cihazları bir anda kaldırmak gerçekçi bir çözüm olmayabilir.
Bunun yerine apartman ölçeğinde cephe envanteri çıkarılması mümkün.
Kullanılmayan çanakların kaldırılması, aktif antenlerin merkezi sistemde birleştirilmesi, klima dış ünitelerinin belirli akslarda toplanması, görünür tesisat borularının ortak kanallara alınması ve kabloların düzenlenmesi cephede önemli iyileşme sağlayabilir.
Antalya İmar Yönetmeliği de mevcut yapılarda kent ve yapı estetiği amacıyla cephe düzenlemesi yapılmasını veya yaptırılmasını öngörüyor.
Klima kafesleri çözüm olabilir mi?
Klima dış ünitelerini cephede daha düzenli göstermek için dekoratif kafesler veya paneller kullanılabiliyor.
Ancak her dairenin farklı renkte ve biçimde kafes yaptırması bu kez başka bir görsel düzensizlik yaratabilir.
Bu nedenle böyle bir uygulama yapılacaksa bina genelinde aynı model, malzeme ve yerleşim çizgisinin tercih edilmesi cephe bütünlüğünü güçlendirebilir.
Antalya İmar Yönetmeliği dış aydınlatma, tente ve sundurma gibi uygulamalarda da ölçek, form, renk ve malzeme bakımından bina ve çevreyle uyum arıyor; balkon ve teras cam kapamalarında ise apartman veya site yönetiminin belirlediği tek model üzerinden bütünlük sağlanmasını düzenliyor.
Bu yaklaşım klima gizleme elemanlarına da tasarım açısından yol gösterebilir.
Tarihi yapılarda kurallar daha hassas
Antalya’da Kaleiçi ve diğer koruma alanlarında bina cephesine yapılacak müdahaleler sıradan bir apartman cephesiyle aynı şekilde değerlendirilemez.
Antalya Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği de kent estetiğine ilişkin uygulamalarda tescilli ve tarihi yapıların ve doğal dokunun korunmasını esas alıyor.
Tescilli yapılarda klima, anten, tabela, kablo veya dış cephe müdahalesi kültür varlıklarının korunmasına ilişkin mevzuat ve ilgili koruma kurulu kararları açısından ayrıca değerlendirme gerektirebilir.
Bu nedenle tarihi bir yapıda “diğer apartmanlarda böyle yapılıyor” gerekçesi yeterli değil.
Cephe düzeni yalnızca estetik nedenlerle gerekli değil
Klima motorunun yeterince sağlam sabitlenmemesi, ağır tabelanın yanlış monte edilmesi veya antenin uygunsuz biçimde çatı kenarına yerleştirilmesi can ve mal güvenliği riski de yaratabilir.
Antalya Büyükşehir Belediyesi İlan ve Reklam Yönetmeliği reklam materyallerinin kamu sağlığı ve güvenliği açısından tehlike yaratmayacak şekilde monte edilmesini şart koşuyor. Güvenlik açısından açık ve yakın tehlike yarattığı belirlenen reklam materyalleri yetkili belediye tarafından uyarı yapılmadan kaldırılabiliyor.
Dolayısıyla cephe düzeni “bina güzel görünsün” meselesinden ibaret değil.
Montaj güvenliği, bakım yapılabilirliği ve cihazların binaya zarar vermemesi de aynı planlamanın parçası.
Klima, anten ve tabela için tek tip çözüm uygulanabilir mi?
Bütün Antalya’da her binaya aynı cephe şablonunun uygulanması gerçekçi değil.
Yeni bir konut sitesi, tarihi Kaleiçi yapısı, eski bir Muratpaşa apartmanı ve zemin katları ticaret olan bir ana cadde binasının teknik ihtiyaçları birbirinden farklı.
Bu nedenle tek tip cihaz veya tabela yerine ortak tasarım ilkeleri daha işlevsel olabilir.
Teknik ekipmanların mümkün olduğunca önceden belirlenmiş alanlarda toplanması, gereksiz kabloların cepheden kaldırılması, klima tahliye suyunun kontrol edilmesi, tabelaların bağımsız bölüm sınırında ve belediye ölçülerine uygun tutulması ve yeni uygulamaların binanın mevcut mimari çizgisine uyarlanması bu ilkelerin başında geliyor.
Belediye ile apartman yönetiminin görevi birbirinden farklı
Cephe düzeninde iki ayrı karar alanı bulunuyor.
Belediye; imar, kent estetiği, ilan ve reklam mevzuatı açısından uygulamanın kurallara uygun olup olmadığını denetliyor.
Apartman veya site yönetimi ise Kat Mülkiyeti Kanunu ve yönetim planı çerçevesinde ortak alan kullanımını ve bina içindeki ortak düzeni yönetiyor.
Bir uygulamanın apartman tarafından kabul edilmiş olması belediyenin izin veya mevzuat şartlarını ortadan kaldırmadığı gibi, belediye açısından teknik olarak uygun olması da Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bütün uyuşmazlıkları otomatik olarak çözmeyebilir.
Bu nedenle özellikle dış cephede önemli değişiklik yapılacaksa her iki alanın birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Antalya’da düzenli bina cephesi nasıl sağlanabilir?
Antalya’da bina cephelerinde klima, anten ve tabela kaynaklı düzensizlik için en etkili çözüm, her cihaz ortaya çıktıktan sonra ayrı ayrı müdahale etmek yerine binayı bütün olarak planlamak.
Yeni binalarda klima dış ünitesi ve tesisat güzergâhları daha mimari proje hazırlanırken belirlenmeli. Merkezi uydu ve iletişim altyapısı kurulmalı. Ticari birimler bulunuyorsa tabela alanları teslim aşamasında ortak bir çizgiye bağlanmalı.
Mevcut yapılarda ise apartman yönetimi aracılığıyla ortak bir cephe düzeni oluşturulabilir. Kullanılmayan anten ve kablolar kaldırılabilir, dış üniteler mümkün olan alanlarda ortak akslara taşınabilir ve klima suyunun kontrolsüz akışı engellenebilir.
Antalya Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliğinin klima, çanak anten ve kablo sistemlerini cephe bütünlüğü içerisinde ele alması; İlan ve Reklam Yönetmeliğinin de tabela alanını, yüksekliğini ve diğer tabelalarla uyumunu ayrıntılı biçimde düzenlemesi, kentte bu konuda hukuki çerçevenin bulunduğunu gösteriyor.
Sorun daha çok bu kuralların mevcut yapı stokunda nasıl uygulanacağı ve yıllar içerisinde oluşan parçalı cephelerin nasıl yeniden düzenleneceği noktasında ortaya çıkıyor.
Antalya’da kent estetiği açısından hedef bütün klimaları, antenleri veya tabelaları görünmez hale getirmek değil; günlük yaşam için gerekli bu unsurların binaların mimari kimliğini, ortak alan haklarını ve kamusal kent görünümünü bozmayacak biçimde birlikte tasarlanmasını sağlamak olmalı.
