Antalya çocuk izlem merkezi, cinsel istismar şüphesi bulunan çocukların adli, tıbbi ve psikososyal işlemlerinin çocuk odaklı yürütülmesini sağlıyor.
Çocuk İzlem Merkezi, kısa adıyla ÇİM, çocukların genel sağlık sorunları için başvurulan bir çocuk polikliniği değil. Merkezlerin temel amacı, cinsel istismara uğradığı veya uğramış olabileceği düşünülen çocukların soruşturma sırasında farklı kurumlarda tekrar tekrar olay anlatmak zorunda kalmasını önlemek.
Adalet Bakanlığının güncel mağdur bilgilendirme sistemine göre ÇİM’lerde 0-18 yaş grubunda cinsel istismara uğradığı düşünülen çocukların adli görüşmeleri, adli ve psikiyatrik muayeneleri ile takipleri gerçekleştiriliyor. Merkezler 24 saat esasına göre ve farklı meslek gruplarının birlikte çalıştığı multidisipliner bir yapıyla hizmet veriyor.
Bu nedenle Antalya’da bir çocuk cinsel istismara uğradığını söylediğinde veya böyle bir durumdan ciddi biçimde şüphelenildiğinde süreç, ailelerin doğrudan hastaneden normal poliklinik randevusu alarak ÇİM’e gitmesinden farklı işliyor. Adalet Bakanlığı, olay öğrenildiğinde en yakın kolluk birimine veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurulmasını öneriyor. Cumhuriyet savcısının talimatıyla çocuk ÇİM’e yönlendirilebiliyor.
Antalya çocuk izlem merkezi nedir?
Çocuk İzlem Merkezi; cinsel istismar mağduru olduğundan şüphelenilen çocukların adli süreç içinde mümkün olduğunca az örselenmesi amacıyla oluşturulmuş çocuk dostu bir merkez.
Sağlık Bakanlığının ÇİM tanımında temel amaç, çocuğun farklı kurumlarda ayrı ayrı değerlendirilmesini azaltmak ve gerekli adli, tıbbi ve psikososyal işlemleri eğitimli personelin bulunduğu tek merkezde mümkün olduğunca bütüncül biçimde gerçekleştirmek olarak açıklanıyor.
Bu yaklaşım özellikle çocuğun yaşadığı olayı defalarca farklı kişilere anlatmasının yaratabileceği ikincil örselenmenin azaltılması açısından önem taşıyor.
Çocuk İzlem Merkezi hangi çocuklar için kullanılıyor?
ÇİM’in temel hizmet grubu 18 yaşından küçük ve cinsel istismara uğradığı düşünülen çocuklar.
Adalet Bakanlığı bu kapsamı 0-18 yaş grubu olarak tanımlıyor.
Dolayısıyla ÇİM:
genel çocuk hastalıkları,
okul sorunları,
velayet anlaşmazlığı,
her türlü çocuk ihmali,
çocukluk çağı psikolojik problemi
için doğrudan başvurulan genel amaçlı bir merkez değil.
Çocuğa yönelik fiziksel şiddet, ihmal veya başka suç türlerinde de koruyucu ve adli mekanizmalar bulunuyor ancak dosyanın doğrudan ÇİM kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği olayın niteliğine göre belirleniyor.
Çocuk cinsel istismara uğradığını söylerse ne yapılmalı?
Çocuk böyle bir durumu anlattığında öncelik, onu sorguya çeker gibi ayrıntılı biçimde tekrar tekrar konuşturmamak ve güvenliğini sağlamak.
Adalet Bakanlığının mağdur bilgilendirme sisteminde, çocuğun istismar olayını paylaştığı veya yetişkinin böyle bir durumu fark ettiği anda en yakın kolluk birimine ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurulması gerektiği belirtiliyor.
Çocuğa “emin misin?”, “neden daha önce söylemedin?” veya aynı olayı tekrar tekrar anlatmasını gerektirecek ayrıntılı sorular yöneltmek yerine, anlattıklarının ciddiye alınması ve adli görüşmenin bu konuda eğitimli kişiler tarafından yapılmasına imkân tanınması önemli.
Aile doğrudan ÇİM’e gidebilir mi?
ÇİM klasik hastane polikliniği gibi MHRS’den randevu alınarak gidilen bir birim değil.
Adalet Bakanlığının açıkladığı işleyişe göre Cumhuriyet savcısının talimatının ardından kolluk görevlileri çocuğu ÇİM’e getiriyor. Ardından kayıt, ön görüşme, aile görüşmesi, avukat görevlendirilmesi, adli görüşme ve gerekli sağlık değerlendirmeleri yapılıyor.
Bu nedenle Antalya’da istismar şüphesi öğrenildiğinde ilk soru “ÇİM’den nasıl randevu alınır?” değil, olayın adli makamlara nasıl bildirileceği olmalı.
Acil tıbbi müdahale gerektiren bir durum varsa sağlık hizmetine erişim de geciktirilmemeli.
ÇİM’e çocuk nasıl getiriliyor?
Adalet Bakanlığının yayımladığı işleyişe göre Cumhuriyet savcılığının talimatıyla kolluk görevlileri çocuğu sivil araç ve sivil ekiple Çocuk İzlem Merkezine götürüyor.
Bu uygulamanın amacı çocuğun bir suç şüphelisi gibi görünmesini engellemek ve mümkün olduğunca çocuk dostu bir süreç oluşturmak.
ÇİM’e ulaşıldığında çocuk kayıt altına alınıyor ve uzman personel tarafından süreç başlatılıyor.
Çocuk İzlem Merkezinde ilk olarak ne yapılıyor?
Çocuk merkeze kabul edildikten sonra genellikle ön görüşme gerçekleştiriliyor.
Sağlık Bakanlığının ÇİM işleyişine ilişkin açıklamasında ön görüşmenin, çocukla tanışmak ve güven ilişkisi oluşturmak amacıyla özel eğitim almış psikolog veya sosyal hizmet uzmanı tarafından yapıldığı belirtiliyor. Aileyle de ayrı bir görüşme gerçekleştirilebiliyor.
Bu görüşme ile adli görüşme aynı şey değil.
Ön görüşmede temel amaç çocuğu sürece hazırlamak ve gerekli bilgileri edinmek.
Çocuğun ifadesini polis mi alıyor?
ÇİM sisteminin kurulmasının amaçlarından biri tam olarak çocuğun ifadesinin farklı kurumlarda tekrar tekrar alınmasının önüne geçmek.
Merkezde adli görüşme, bu alanda özel eğitim ve sertifika almış adli görüşmeci tarafından çocuk için hazırlanmış özel ortamda gerçekleştiriliyor. Sağlık Bakanlığının açıklamasına göre görüşmeci çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun bir dil kullanıyor.
Adli görüşme sırasında ilgili Cumhuriyet savcısı, avukat ve gerekli uzmanlar görüşmeyi ayrı bölümden takip edebiliyor.
Adli görüşme neden kayıt altına alınıyor?
Çocuğun yaşadığı olayı her kurumda yeniden anlatmak zorunda kalmasını mümkün olduğunca azaltmak amacıyla adli görüşme sesli ve görüntülü biçimde kaydedilebiliyor.
Sağlık Bakanlığının ÇİM işleyişi açıklamasına göre görüşme sonunda yazılı tutanak hazırlanıyor, görüntü kaydının ilgili bölümü soruşturma makamına iletiliyor ve adli görüşmeci tarafından ayrıca rapor düzenleniyor.
Bu sistem, soruşturma için gerekli bilgilerin elde edilmesi ile çocuğun korunması arasında denge kurulmasını amaçlıyor.
Çocuk olayın bütün ayrıntılarını tekrar tekrar anlatıyor mu?
ÇİM sisteminin temel hedefi bunun azaltılması.
Cinsel istismar şüphesi bulunan çocukların polis, hastane, savcılık ve farklı sağlık birimlerinde aynı olayı ayrı ayrı anlatması çocuk üzerinde ek psikolojik yük yaratabilir.
Sağlık Bakanlığı Çocuk İzlem Merkezlerinin kuruluş amacını açıkça çocuğun ikincil örselenmesinin mümkün olduğunca azaltılması ve işlemlerin merkezileştirilmesi olarak tanımlıyor.
Bu nedenle ailelerin de olayı öğrenmeye çalışırken çocuğa tekrar tekrar ayrıntı sordurmaması önemli.
ÇİM’de avukat bulunuyor mu?
Adli süreç içinde mağdur çocuk için barodan avukat talep ediliyor.
Adalet Bakanlığının ÇİM işleyişinde çocuğun kaydından sonra barodan avukat talebinde bulunulması ayrı bir aşama olarak gösteriliyor.
Adalet Bakanlığı ayrıca mahkeme aşamasında mağdur çocuğun bir avukatı bulunmuyorsa baro tarafından avukat görevlendirileceğini belirtiyor.
Bu nedenle mağdur çocuğun hukuki haklarının korunması yalnızca ailesinin takip etmesine bırakılmıyor.
ÇİM’de sağlık muayenesi yapılıyor mu?
Gerektiğinde evet.
ÇİM yalnızca adli görüşmenin yapıldığı bir ifade odası değil. Adli ve tıbbi değerlendirmelerin bir arada yürütülmesi merkezin temel işlevlerinden.
Sağlık Bakanlığının açıklamasına göre adli görüşmenin ardından gerekli görülmesi halinde adli muayene yapılıyor. Adli tıp uzmanı tarafından muayene gerçekleştirilebiliyor ve soruşturma açısından gerekli durumlarda biyolojik örnekler veya diğer adli deliller uygun usulle toplanabiliyor.
Her çocukta aynı muayene ve örnekleme işleminin yapılması gerekmiyor. Yapılacak tıbbi işlem olayın niteliğine ve uzman değerlendirmesine göre belirleniyor.
Çocuğa iç beden muayenesi otomatik olarak yapılır mı?
Hayır.
ÇİM’e getirilen her çocuğun otomatik olarak aynı kapsamda fiziksel muayeneye alınacağı şeklinde bir uygulama yok.
Sağlık Bakanlığı açıklamasında iç ve dış beden muayenesinin gerekli görülen durumlarda adli tıp uzmanı tarafından gerçekleştirildiği belirtiliyor.
Dolayısıyla tıbbi değerlendirme, olayın özellikleri ve adli-tıbbi gereklilik üzerinden yürütülüyor.
Olay yeni olmuşsa kıyafetler yıkanmalı mı?
Olası adli delillerin korunması açısından özellikle yakın zamanda gerçekleştiği düşünülen olaylarda dikkatli olunması gerekiyor.
Adalet Bakanlığı, cinsel istismar mağduru çocuğun üzerindeki olası biyolojik izlerin kaybolmaması gerektiğini; çocuğun üzerindeki giysi ve iç çamaşırlarının yıkanmamasını öneriyor.
Ancak ailelerin kendi imkânlarıyla delil toplamaya çalışması veya çocuğa tıbbi müdahalede bulunması doğru değil.
Adli delil işlemlerinin bu konuda eğitimli sağlık ve adli personel tarafından yürütülmesi gerekiyor.
Çocuk yıkandıysa artık başvuru yapılamaz mı?
Hayır.
Bir çocuğun yıkanmış olması veya olayın üzerinden zaman geçmiş olması, cinsel istismar şüphesinin bildirilmemesi gerektiği anlamına gelmiyor.
Fiziksel deliller adli soruşturmanın yalnızca bir bölümü. Çocuğun beyanı, diğer deliller, psikiyatrik değerlendirmeler ve soruşturma kapsamında elde edilen başka bilgiler de dosyada değerlendirilebilir.
Bu nedenle “delil kalmamıştır” düşüncesiyle başvurudan vazgeçilmemeli.
ÇİM’de çocuk psikiyatristi görev yapıyor mu?
Çocuk ve ergen ruh sağlığı değerlendirmesi ÇİM hizmetlerinin önemli bölümlerinden biri.
Sağlık Bakanlığının ÇİM işleyişine ilişkin açıklamasında çocuk psikiyatristinin çocuğu değerlendirebildiği, cinsel istismar sonrası ortaya çıkabilecek ruhsal belirtileri incelediği ve gerekli görülürse tedavi ve uzun dönem takip planladığı belirtiliyor.
Adalet Bakanlığı da ÇİM’lerde adli görüşmenin yanı sıra adli ve psikiyatrik muayene ile takiplerin gerçekleştirildiğini belirtiyor.
Çocuk İzlem Merkezinde aileyle de görüşülüyor mu?
Evet.
Çocukla yapılan ön görüşmeden ayrı olarak aileyle de görüşme yapılabiliyor.
Sağlık Bakanlığı açıklamasına göre aile görüşmesi başka bir psikolog veya sosyal hizmet uzmanı tarafından gerçekleştiriliyor. Aile içinden bir kişinin şüpheli olduğu durumlarda ise süreç çocuğun güvenliği gözetilerek farklı şekilde yürütülüyor.
Aile görüşmesi, çocuğun yaşadığı çevreyi ve varsa korunma ihtiyacını değerlendirmek açısından da önem taşıyor.
Şüpheli aileden biriyse çocuk eve geri gönderilir mi?
Otomatik olarak değil.
Çocuğun ailesine teslim edilmesinin risk oluşturduğu veya güvenli biçimde kalabileceği başka bir ortam bulunmadığı değerlendirildiğinde sosyal hizmet mekanizmaları devreye girebiliyor.
Sağlık Bakanlığının açıklamasında bu tür durumlarda ilgili sosyal hizmet temsilcisinin değerlendirmesi ve Cumhuriyet savcısının talimatıyla çocuk için uygun koruyucu yerleştirme yapılabildiği belirtiliyor.
Burada temel ölçüt çocuğun güvenliği.
ÇİM sosyal inceleme de yapıyor mu?
Merkezdeki değerlendirmede çocuğun veya ailenin sosyal risk taşıdığı görülürse sosyal hizmet mekanizması devreye girebiliyor.
Sağlık Bakanlığı, sosyal risk belirlenen ailelerin sosyal incelemeye yönlendirilebildiğini ve ihtiyaç halinde sosyal desteklerin planlanmasına yönelik rapor hazırlanabildiğini belirtiyor.
Bu nedenle ÇİM’in görevi yalnızca soruşturma için ifade almak değil; çocuğun korunma ve destek ihtiyacının fark edilmesine katkı sağlamak.
Çocuk İzlem Merkezi ile Adli Görüşme Odası aynı mı?
Hayır.
ÇİM ve Adli Görüşme Odası, kısa adıyla AGO, çocuk veya kırılgan mağdurların adli süreçte daha uygun koşullarda dinlenmesini amaçlayan ancak farklı yapılara sahip sistemler.
ÇİM Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesisleri içinde cinsel istismar şüphesi bulunan çocuklar için adli görüşme, tıbbi değerlendirme ve psikososyal hizmetlerin bir arada sunulmasını sağlıyor. Adli Görüşme Odaları ise adliyelerde kullanılan özel görüşme alanları ve daha geniş bir mağdur grubunda kullanılabiliyor. Adalet Bakanlığı her iki yapıyı da çocukların cinsel istismarı vakalarında destek sağlayan mekanizmalar arasında gösteriyor.
ÇİM çocuk psikiyatri polikliniği ile aynı mı?
Hayır.
Çocuk psikiyatri polikliniğine çeşitli ruhsal sorunlar nedeniyle normal sağlık hizmeti kapsamında başvurulabilir.
Çocuk İzlem Merkezi ise adli boyutu bulunan cinsel istismar şüphesi üzerinden çalışan özel bir merkez.
ÇİM içinde çocuk psikiyatrisi değerlendirmesi yapılabilmesi, merkezin genel çocuk psikiyatri polikliniği olduğu anlamına gelmiyor.
Fiziksel şiddete uğrayan çocuk doğrudan ÇİM’e mi gönderiliyor?
ÇİM’in temel görev alanı cinsel istismar şüphesi bulunan çocuklar.
Sağlık Bakanlığının güncel ÇİM tanımlarında merkezlerin özellikle cinsel istismar mağduru olduğundan şüphelenilen çocuklara yönelik olduğu belirtiliyor.
Fiziksel şiddet, ihmal veya başka çocuk koruma vakalarında da adli ve sosyal hizmet süreçleri işletilebilir; ancak her vaka otomatik olarak ÇİM’de yürütülmez.
Olayda cinsel istismar şüphesi de bulunuyorsa ÇİM süreci ayrıca gündeme gelebilir.
İnternetten cinsel içerikli temas veya görüntü talebi ÇİM sürecine girebilir mi?
Bir çocuğa yönelik çevrim içi davranışın hangi suçu oluşturduğu somut olayın özelliklerine göre Cumhuriyet savcılığı tarafından değerlendirilir.
Çocuğun çevrim içi ortamda cinsel istismara maruz kaldığı veya fiziksel bir cinsel istismarın gerçekleştiğine ilişkin şüphe ortaya çıktığında ÇİM değerlendirmesi soruşturma kapsamında gündeme gelebilir.
Burada ailelerin kendi başına suçun hukuki adını belirlemesi gerekmiyor.
Esas olan, çocuğun cinsel dokunulmazlığına yönelik bir davranıştan şüphelenildiğinde durumu adli makamlara bildirmek.
Çocuğun kesin konuşamaması başvuruya engel mi?
Hayır.
Çocukların özellikle küçük yaşlarda yaşadıkları olayı yetişkinlerin kullandığı kavramlarla anlatması beklenemez.
Çocuğun davranışlarında değişiklik görülmesi, bedensel sınırlarının ihlal edildiğini düşündüren ifadeler kullanması veya güvenilir başka bilgiler edinilmesi durumunda yetişkinin kendi sorgulamasını yapması yerine uzman değerlendirmesine imkân tanıması daha doğru.
ÇİM’deki adli görüşmecilerin çocukla yaşına uygun dilde görüşmesi bu nedenle sistemin önemli parçalarından.
Çocuk yaşadığını anlatırken nasıl davranılmalı?
Çocuğu dinleyen yetişkin açısından en önemli yaklaşım çocuğu suçlamamak, korkutmamak veya söyleyeceklerini yönlendirmemek.
Çocuğa olayın ayrıntılarını tekrar tekrar sordurmak yerine kendi kelimeleriyle söylediği temel bilgilerin dikkate alınması gerekiyor.
Ayrıca çocuğa gerçekleşmeyeceği kesin olmayan “kimseye söylemeyeceğim” gibi vaatler verilmemeli. Güvenliğinin sağlanması için konunun yetkili kişilere aktarılması gerekebilir.
Adli ayrıntıların ise bu konuda eğitimli görüşmeci tarafından alınması ÇİM sisteminin temel mantığını oluşturuyor.
Çocuğu şüpheli kişiyle yüzleştirmek doğru mu?
Hayır.
Bir istismar açıklamasının ardından çocuğu şüpheli kişiyle aynı ortamda yüzleştirmek, “doğru mu söylüyorsun?” diye sınamak veya taraflar arasında aile içinde çözüm aramak çocuğun güvenliği açısından sorun yaratabilir.
Olası suçun soruşturulması adli makamların görevi.
Özellikle şüphelinin aileden veya çocuğun yaşam alanından biri olduğu durumlarda çocuğun güvenliğinin sağlanması öncelikli olmalı.
Cinsel istismar aile içinde olmuşsa şikâyet edilebilir mi?
Evet.
Şüphelinin çocuğun akrabası, ebeveyni, aile dostu veya tanıdığı olması olayın bildirilmesine engel değil.
ÇİM işleyişinde de aile içinden şüpheli bulunması ihtimali açık biçimde dikkate alınıyor. Sağlık Bakanlığı, aile görüşmesinde şüpheli konumundaki aile üyesinin süreç dışında tutulabileceğini ve çocuğun eve tesliminin güvenli olmadığı durumlarda sosyal hizmet tedbirlerinin gündeme gelebileceğini belirtiyor.
ÇİM’de çocuğun bilgileri gizli tutuluyor mu?
Çocuğa ilişkin adli ve sağlık bilgileri gizlilik içinde yürütülüyor.
Adalet Bakanlığının çocukların cinsel istismarına ilişkin mağdur bilgilendirmesinde soruşturma işlemleri ve destek hizmetlerinin gizlilik esasına göre yürütüldüğü belirtiliyor.
Bu nedenle mağdur çocuğun kimliğinin, görüntüsünün veya olayın çocuğu tanınabilir hale getirecek ayrıntılarının sosyal medyada paylaşılması ayrıca ciddi mahremiyet ve çocuk hakları sorunları doğurabilir.
Çocuğun adı haberlerde paylaşılabilir mi?
Çocuk cinsel istismar mağdurlarının kimliğini ortaya çıkarabilecek ayrıntılar haberleştirilirken özellikle dikkatli olunması gerekiyor.
Yalnızca ad ve soyadın kullanılmaması her zaman yeterli olmayabilir. Okul adı, mahalle, aile bağı, fotoğraf, evin görüntüsü veya başka ayrıntılar bir araya geldiğinde çocuğun kimliği çevresi tarafından anlaşılabilir hale gelebilir.
ÇİM sisteminin temel yaklaşımı çocuğun korunması ve yeniden örselenmesinin azaltılması olduğundan, medya ve sosyal medya kullanımında da çocuğun mahremiyetinin korunması esas alınmalı.
Antalya’da Çocuk İzlem Merkezi var mı?
Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün internet sitesinde Türkiye’deki Çocuk İzlem Merkezlerine ilişkin resmi liste yayımlanıyor. Bakanlığın kamuya açık ÇİM listesi sayfasında 29 Kasım 2024 tarihli liste yer alıyor ve Antalya’daki ÇİM hizmetleri de Bakanlığın Çocuk İzlem Merkezi ağı içinde bulunuyor.
Ancak ÇİM’e yönlendirme normal poliklinik randevusu üzerinden yapılmadığı için olayın gerçekleştiği yer, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı ve çocuğun bulunduğu konuma göre hangi merkezin kullanılacağı adli ve sağlık birimlerince belirlenebiliyor.
Bu nedenle istismar şüphesi bulunan bir çocuk için ailelerin eski internet listelerinden adres bulup kendi başlarına merkez aramak yerine kolluk veya Cumhuriyet başsavcılığı üzerinden süreci başlatması daha doğru.
Antalya’nın ilçelerinden gelen çocuklar ne oluyor?
Antalya geniş bir coğrafyaya sahip olduğu için çocuğun hangi ÇİM’e yönlendirileceği yaşadığı mahalleden çok soruşturmanın yürütüldüğü adli çevre, merkezin hizmet alanı ve koordinasyona göre belirlenebilir.
ÇİM sisteminde ilgili kurumların koordineli çalışması esas.
Bu nedenle Kaş, Kumluca, Manavgat, Alanya veya başka bir ilçedeki çocuk açısından “mutlaka Antalya kent merkezine kendi imkânıyla gidilmeli” şeklinde genel bir kural vermek doğru değil.
Adli makamlar ve sağlık birimleri uygun yönlendirmeyi yapıyor.
ÇİM 24 saat çalışıyor mu?
Adalet Bakanlığı Çocuk İzlem Merkezlerini, cinsel istismara uğrayan çocuklara alanında uzman personelle 24 saat esasına göre multidisipliner hizmet sunan merkezler olarak tanımlıyor.
Sağlık Bakanlığına bağlı güncel ÇİM bilgilendirmelerinde de merkezlerin 24 saat hizmet verdiği belirtiliyor.
Ancak bu, yurttaşların gece veya gündüz hiçbir yönlendirme olmadan normal poliklinik gibi ÇİM’e başvurması gerektiği anlamına gelmiyor. Adli koordinasyon süreci devam ediyor.
Çocuk İzlem Merkezinde kimler görev yapıyor?
Dosyanın gereğine göre farklı meslek ve kurum temsilcileri sürece katılabiliyor.
ÇİM uygulamasında adli görüşmeci, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, hemşire, adli tıp uzmanı ve çocuk-ergen psikiyatrisi uzmanı gibi sağlık ve sosyal hizmet personelinin yanında Cumhuriyet savcısı, avukat ve sosyal hizmet temsilcileriyle koordinasyon kurulabiliyor.
Bu yapı ÇİM’in neden “multidisipliner” bir merkez olarak tanımlandığını gösteriyor.
ÇİM’in en önemli farkı ne?
ÇİM modelinin en önemli farkı, kurumların çocuğu farklı yerlere göndererek ayrı ayrı dinlemesi yerine mümkün olduğunca ilgili uzmanların çocuğun bulunduğu merkez etrafında bir araya gelmesi.
Adli görüşme, tıbbi değerlendirme, psikiyatrik inceleme, sosyal hizmet değerlendirmesi ve hukuki temsil aynı süreç içinde koordine ediliyor.
Bu yöntem çocuğun hem soruşturma ihtiyaçlarının karşılanmasını hem de ruhsal ve fiziksel olarak korunmasını amaçlıyor.
Çocuk İzlem Merkezi ile çocuk koruma sistemi aynı şey mi?
Hayır.
ÇİM çocuk koruma sisteminin önemli parçalarından biri ancak bütün sistemi tek başına oluşturmuyor.
Cumhuriyet başsavcılığı ve kolluk soruşturmayı yürütürken, Sağlık Bakanlığı sağlık ve ÇİM hizmetlerini, Aile ve Sosyal Hizmetler alanındaki birimler ise gerektiğinde sosyal inceleme ve korunma tedbirlerini yürütüyor.
Mahkeme aşamasında Adli Görüşme Odaları ve Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri gibi başka mekanizmalar da devreye girebiliyor. Adalet Bakanlığı, ÇİM’leri bu destek hizmetlerinden biri olarak tanımlıyor.
Bir öğretmen veya sağlık çalışanı şüphelenirse ne olur?
Çocuğun cinsel istismara uğramış olabileceğine ilişkin bulgular yalnızca aile tarafından fark edilmeyebilir.
Öğretmen, sağlık çalışanı, sosyal hizmet personeli veya başka bir kişi de çocuğun açıklaması ya da gördüğü belirtiler üzerinden şüphe duyabilir.
Böyle bir durumda olayın aile içinde araştırılarak kesinleştirilmesi beklenmemeli. Şüphenin yetkili adli ve çocuk koruma mekanizmalarına aktarılması, profesyonel değerlendirmenin bu birimlerce yapılmasını sağlar.
ÇİM’in amacı zaten cinsel istismar şüphesi bulunan çocukların uzman ekip tarafından değerlendirilmesi.
Çocuğun beyanı olmadan ÇİM süreci başlayabilir mi?
Çocuğun mutlaka yetişkine açık ve ayrıntılı biçimde “cinsel istismara uğradım” demesi gerektiği şeklinde bir koşul yok.
Soruşturma makamlarının başka bilgi veya bulgulardan hareketle cinsel istismar şüphesi değerlendirmesi yapması mümkün.
ÇİM’in resmi tanımlarında da yalnızca “cinsel istismara uğradığı kesinleşen” değil, cinsel istismara uğramış olduğundan şüphelenilen çocuklardan söz ediliyor.
Bu nedenle merkezin görevi suçun önceden kesinleştirilmiş olmasını beklemek değil, şüphe ortaya çıktığında çocuk dostu adli ve tıbbi değerlendirmeye imkân sağlamak.
ÇİM suçluya karar verir mi?
Hayır.
Çocuk İzlem Merkezi mahkeme değil.
Merkezde çocuğun adli görüşmesi, tıbbi ve psikiyatrik değerlendirmesi yapılarak rapor ve kayıtlar soruşturma dosyasına aktarılıyor. Şüpheli kişinin suçlu olup olmadığı konusunda nihai karar yargı mercilerine ait.
Bu nedenle ÇİM’e bir çocuğun götürülmüş olması da tek başına bir kişi hakkında kesinleşmiş suçluluk anlamına gelmiyor.
Çocuk İzlem Merkezine gitmek dava açıldığı anlamına mı geliyor?
Hayır.
ÇİM işlemleri çoğunlukla ceza soruşturmasının bir bölümünü oluşturuyor.
Cumhuriyet savcılığı ÇİM’deki adli görüşme, muayene ve diğer delillerle birlikte soruşturmayı yürütüyor. Soruşturmanın sonunda yeterli şüphe bulunup bulunmadığına göre dava açılması veya farklı bir adli karar verilmesi gündeme geliyor.
Dolayısıyla ÇİM’e yönlendirme ile ceza mahkemesinde dava açılması aynı aşama değil.
Çocuk mahkemede yeniden dinlenebilir mi?
ÇİM sisteminin amaçlarından biri çocuğun aynı olayı tekrar tekrar anlatmasının azaltılması olsa da soruşturma veya yargılamanın gerektirdiği durumlarda adli makamların ayrıca işlem yapması gerekebilir.
Adalet Bakanlığı mahkeme aşamasında çocukların beyanlarının uygun koşullarda alınması amacıyla Adli Görüşme Odalarının kullanılabileceğini ve uzmanların görüşmeye eşlik edebileceğini belirtiyor.
Burada esas hedef, zorunlu olmayan tekrarları azaltmak ve yapılması gereken görüşmeleri çocuğa uygun yöntemlerle gerçekleştirmek.
ÇİM başvurusu için aileden ücret alınır mı?
ÇİM, kamu tarafından yürütülen adli ve sağlık sürecinin bir parçası.
Mağdur çocuğun resmi soruşturma kapsamında ÇİM’e yönlendirilmesi, özel bir danışmanlık veya ücretli muayene randevusu modeli üzerinden işlemiyor.
Baro tarafından mağdur çocuk için gerekli hukuki temsil sürecinin de soruşturma kapsamında sağlanması öngörülüyor.
Antalya’da bir çocuk için ÇİM süreci gerektiği nasıl anlaşılır?
Ailelerin hukuki sınıflandırmayı kendilerinin yapması gerekmiyor.
Çocuğun cinsel içerikli bir davranışa maruz kaldığını söylemesi, böyle bir olaya ilişkin güvenilir bir bilgi ortaya çıkması veya cinsel istismar şüphesini doğuran başka bulgular bulunması halinde durum yetkili makamlara bildirilebilir.
Adalet Bakanlığının temel önerisi açık: çocuk istismar olayını paylaştığında veya olay fark edildiğinde en yakın kolluk birimine ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurulmalı.
Bundan sonra Çocuk İzlem Merkezine yönlendirme gerekip gerekmediğini soruşturmayı yürüten makamlar belirliyor.
Antalya’da çocuk izlem merkezi hangi durumlarda devreye giriyor?
Çocuk İzlem Merkezi özellikle cinsel istismar mağduru olduğundan şüphelenilen 0-18 yaş grubundaki çocukların adli süreçlerinde devreye giriyor.
Süreçte çocuğun ön görüşmesi ve adli görüşmesi yapılabiliyor; gerekli olduğunda adli tıp ve çocuk psikiyatrisi değerlendirmeleri gerçekleştiriliyor, sosyal riskler inceleniyor ve mağdur çocuk için avukat görevlendirme süreci işletiliyor.
ÇİM’in temel işlevi, çocuğu bir kurumdan diğerine taşıyarak aynı olayı defalarca anlattırmak yerine adli, tıbbi ve psikososyal işlemleri mümkün olduğunca tek merkezde ve çocuk odaklı biçimde yürütmek.
Bu nedenle Antalya’da cinsel istismar şüphesi bulunan bir çocuk için ÇİM, ailelerin normal randevu sistemiyle doğrudan başvurduğu bir poliklinikten çok; Cumhuriyet başsavcılığı, kolluk, sağlık personeli, baro ve sosyal hizmet birimlerinin koordinasyonuyla çalışan özel bir çocuk koruma ve adli değerlendirme merkezi olarak işlev görüyor.
