
Antalya’nın kırsal mahallelerinde kışın kar, buzlanma ve ulaşım sorunları aile sağlığı merkezlerine erişimi etkileyebiliyor. Ayrıntılar bu haberde yer alıyor.
Antalya‘da kış aylarında kırsal mahallelerde yaşayan yurttaşların aile sağlığı merkezlerine ulaşımı, özellikle yüksek rakımlı bölgelerde hava ve yol koşullarına bağlı olarak güçleşebiliyor. Akseki, Gündoğmuş, İbradı, Korkuteli ve Elmalı gibi ilçelerde kar yağışı, buzlanma ve yerleşim yerleri arasındaki mesafeler sağlık hizmetlerine erişimi etkileyebilecek faktörler arasında bulunuyor. Antalya Büyükşehir Belediyesinin 2026 yılında yüksek kesimlerde yürüttüğü karla mücadele çalışmaları, bazı yayla yollarının ilkbaharda dahi kar nedeniyle kapalı kalabildiğini gösteriyor. Ancak bu yol koşullarının kaç yurttaşın aile hekimine ulaşmasını engellediğine ilişkin güncel ve kapsamlı bir il geneli veri bulunmuyor.
ANTALYA’DA KIŞIN SAĞLIK OCAĞINA ULAŞMAK NEDEN ZORLAŞABİLİYOR?
Antalya’nın kıyı ilçeleriyle Toroslar üzerindeki yüksek rakımlı yerleşimleri arasında iklim ve ulaşım koşulları bakımından önemli farklılıklar bulunuyor.
Kıyı kesimlerinde kış aylarında yoğun yağış ve yerel su baskınları ulaşımı etkileyebilirken iç ve yüksek kesimlerde kar yağışı ile buzlanma öne çıkabiliyor.
Kırsal mahallelerde sağlık merkezine ulaşım, yalnızca merkezin fiziksel uzaklığına bağlı değil. Yolun açık olup olmaması, ulaşım aracının bulunması, hava koşulları ve kişinin hareket kabiliyeti de belirleyici olabiliyor.
Özellikle düzenli muayene, reçete yenileme, aşı ve kronik hastalık takibi için aile hekimine gitmesi gereken kişiler açısından ulaşımın sürekliliği önem taşıyor.
Bununla birlikte Antalya’da 2026 yılı içinde kırsal mahallelerden aile sağlığı merkezlerine yapılan başvuruların kaçının ulaşım sorunları nedeniyle gerçekleşemediğini gösteren kamuya açık kapsamlı bir istatistik doğrulanmış değil.
Bu nedenle kış aylarında kentteki bütün kırsal mahallelerde sağlık hizmetlerine erişimin aksadığı sonucuna ulaşılamıyor.
ANTALYA’DA HANGİ İLÇELERDE KIŞ KOŞULLARI SAĞLIK ULAŞIMINI ETKİLEYEBİLİR?
Antalya’nın yüksek rakımlı ve dağlık bölgelerinde kış şartları, kıyı kesimlerine göre daha farklı seyrediyor.
Sağlık kuruluşlarına ulaşım açısından yol ve hava koşullarının dikkate alınması gereken ilçeler arasında Akseki, Gündoğmuş, İbradı, Korkuteli ve Elmalı bulunuyor.
Alanya ve Manavgat’ın da yüksek kesimlerinde kış aylarında kar yağışı görülebiliyor.
Ancak bir ilçenin dağlık olması, o ilçedeki bütün aile sağlığı merkezlerinin kışın ulaşılamaz durumda olduğu anlamına gelmiyor.
Her mahalledeki ulaşım koşulları, yolun niteliği, rakım, karla mücadele çalışmaları ve merkeze olan mesafeye göre ayrı değerlendirilmek zorunda.
| İlçe veya bölge | Kışın erişimi etkileyebilecek koşullar |
|---|---|
| Akseki | Yüksek rakım, kar yağışı, buzlanma |
| Gündoğmuş | Dağlık arazi, kırsal yol bağlantıları |
| İbradı | Kar ve buzlanma ihtimali, yerleşimler arası mesafe |
| Korkuteli | Düşük sıcaklık, don ve kırsal ulaşım |
| Elmalı | Kar yağışı, yüksek rakımlı mahallelere ulaşım |
| Alanya’nın yüksek kesimleri | Dağ yolları ve kış koşulları |
| Manavgat’ın yüksek kesimleri | Kırsal yol mesafeleri, yüksek kesimlerde kar ihtimali |
Bu tablo olası ulaşım risklerini gösteriyor; ilçelerde doğrulanmış sağlık hizmeti kesintisi bulunduğunu ifade etmiyor.
AKSEKİ’DE KIŞ AYLARINDA SAĞLIK OCAĞINA ULAŞIM NASIL ETKİLENİYOR?
Akseki, Antalya’nın yüksek rakımlı ve dağlık yerleşimlere sahip ilçelerinden biri.
Bölgede kış aylarında kar yağışı ve buzlanma, bazı kırsal yolların kullanımını zorlaştırabiliyor.
14 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanan karla mücadele haberinde Antalya Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin Akseki’deki Göktepe Yaylası yollarını açmak için çalışmalar yürüttüğü aktarıldı.
Açıklamada yüksek kesimlerde kar kalınlığının bazı noktalarda 6 metreyi aştığı belirtildi.
Ancak Göktepe Yaylası’ndaki kar koşulları, ilçenin sürekli yerleşim bulunan bütün mahallelerindeki yolların aynı durumda olduğunu göstermiyor.
Ayrıca bu çalışmalardan hareketle belirli bir aile sağlığı merkezine erişimin engellendiği sonucuna varılamıyor.
Sağlık hizmetlerine ulaşımın değerlendirilmesi için sürekli ikamet edilen yerleşimlerle sağlık kuruluşları arasındaki yolların ayrıca incelenmesi gerekiyor.
GÜNDOĞMUŞ VE İBRADI’DA SAĞLIK HİZMETLERİNE ERİŞİM NASIL SAĞLANIYOR?
Gündoğmuş ve İbradı, Antalya’nın dağlık coğrafyası içinde yer alan ilçeleri arasında bulunuyor.
Bu ilçelerde yerleşim birimleri arasındaki mesafeler ve ulaşım güzergâhlarının özellikleri, sağlık hizmetlerine erişimin planlanmasında önem taşıyor.
Özellikle kar ve buzlanmanın etkili olduğu dönemlerde sağlık kuruluşuna ulaşmak isteyen kişilerin yol koşullarını önceden kontrol etmesi gerekebiliyor.
Sağlık Bakanlığının aile hekimliği mevzuatında, sağlık hizmetine ulaşımın zor olduğu köy, mezra ve uzak mahalleler için gezici sağlık hizmeti öngörülüyor.
Ancak Gündoğmuş ve İbradı’nın hangi mahallelerinde, 2026 yılı itibarıyla hangi günlerde gezici aile hekimliği hizmeti sunulduğuna ilişkin doğrulanmış ayrıntılı bir çizelge bulunmuyor.
Bu nedenle iki ilçenin tamamında aynı sıklıkta gezici sağlık hizmeti verildiği söylenemez.
KORKUTELİ VE ELMALI’DA KIŞIN AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİNE ULAŞIM
Korkuteli ve Elmalı, Antalya’nın iç kesimlerinde yer alan, kış aylarında düşük sıcaklıkların ve zaman zaman kar yağışının görülebildiği ilçeler.
Bu bölgelerde özellikle kırsal mahallelerde yaşayan yaşlılar, kronik hastalığı bulunan kişiler ve düzenli takip ihtiyacı olan yurttaşlar açısından ulaşım koşulları önem taşıyor.
Sağlık Bakanlığının Antalya’daki hizmet yatırımlarına ilişkin 7 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre Elmalı’da Sinan-ı Ümmî Aile Sağlığı Merkezi, Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) ve ATSO Eğitim ve Sağlık Merkezi hizmete açıldı.
Yeni bir sağlık merkezinin açılması, ilçedeki sağlık altyapısının geliştirilmesine yönelik bir adım oluşturuyor.
Ancak ilçe merkezindeki sağlık yatırımları, bütün kırsal mahallelerde ulaşım sorununun ortadan kalktığını tek başına göstermiyor.
Kışın sağlık hizmetine erişim değerlendirilirken mahallelerin sağlık kuruluşlarına olan uzaklığı ve toplu ulaşım imkânları da incelenmeli.
ANTALYA’DA HANGİ KIRSAL AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİ BULUNUYOR?
Antalya İl Sağlık Müdürlüğünün yayımladığı aile sağlığı merkezleri rehberinde farklı ilçelerde hizmet veren sağlık kuruluşları listeleniyor.
Rehberde Akseki Merkez, Akseki Cevizli ve Akseki Murtiçi aile sağlığı merkezleri bulunuyor.
Aksu ilçesinde Karaöz, Topallı ve Kurşunlu gibi mahalle adlarıyla kayıtlı aile sağlığı merkezleri de yer alıyor.
Serik ilçesinde Gebiz, Karadayı ve Yukarıkocayatak aile sağlığı merkezleri listeleniyor.
Bu örnekler, birinci basamak sağlık hizmetlerinin yalnızca kent merkezindeki kuruluşlardan oluşmadığını gösteriyor.
Ancak bir sağlık merkezinin resmî listede yer alması, çevresindeki bütün kırsal yerleşimlerin aynı ulaşım imkânlarına sahip olduğu anlamına gelmiyor.
Merkezlerin hizmet saatleri, sorumlu aile hekimliği birimleri ve gezici hizmet programları hakkında güncel bilgi alınması gerekiyor.
KÖYLERDE VE UZAK MAHALLELERDE GEZİCİ SAĞLIK HİZMETİ VAR MI?
Sağlık Bakanlığının Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği, sağlık hizmetine ulaşımın zor olduğu bölgeler için gezici sağlık hizmetini düzenliyor.
Yönetmeliğe göre belde, köy, mezra ve uzak mahalleler gibi yerleşimler gezici sağlık hizmeti bölgesi olarak belirlenebiliyor.
Bu bölgelerin planlanması il sağlık müdürlükleri tarafından yapılıyor ve Bakanlık onayına sunuluyor.
Gezici hizmet kapsamında aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı, belirlenen yerleşimlere giderek birinci basamak sağlık hizmetleri sunabiliyor.
Ancak gezici sağlık hizmeti, her kırsal mahallede sürekli bir doktor bulunduğu anlamına gelmiyor.
Hizmetin sıklığı ve uygulanma biçimi, bölgenin ihtiyaçlarına ve yetkili kurumların planlamasına bağlı.
GEZİCİ AİLE HEKİMLİĞİ HİZMETİ KIŞIN AKSIYOR MU?
Gezici sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde yol, hava ve ulaşım koşulları belirleyici olabiliyor.
Özellikle kar nedeniyle araç geçişinin güçleştiği yerleşimlere sağlık personelinin ulaşması zorlaşabilir.
Bununla birlikte Antalya’da 2025-2026 kışında gezici aile hekimliği ziyaretlerinin kaçının hava koşulları nedeniyle ertelendiğine ilişkin doğrulanmış kapsamlı bir kamu verisi bulunmuyor.
Bu nedenle kent genelinde gezici sağlık hizmetlerinin düzenli olarak aksadığı yönünde kesin bir değerlendirme yapılamıyor.
Hizmetin planlanan günde sunulamaması halinde yurttaşların hangi tarihte yeniden ziyaret yapılacağını ilgili aile hekimliği biriminden öğrenebilmesi önem taşıyor.
Gezici hizmet programlarının mahalle düzeyinde duyurulması da sağlık hizmetlerinin öngörülebilirliğini artırabilecek uygulamalar arasında bulunuyor.
KIŞIN KAPANAN YOLLAR SAĞLIK HİZMETİNE ERİŞİMİ NASIL ETKİLEYEBİLİR?
Kar yağışı, buzlanma ve heyelan gibi olaylar, kırsal yolların kullanımını sınırlayabiliyor.
Bu durum sağlık merkezlerine yapılan rutin ziyaretler kadar sağlık personelinin yerleşim yerlerine ulaşmasını da etkileyebilir.
Antalya Büyükşehir Belediyesi, 2026 yılında yüksek kesimlerde karla mücadele çalışmaları yürüttü.
Mayıs ayında Akseki Göktepe Yaylası’nda yapılan çalışmalar, kentte bazı yüksek rakımlı yolların kış şartlarından uzun süre etkilenebildiğini ortaya koydu.
Ancak yayla yollarındaki kapanmaların tamamı sürekli yerleşim bulunan mahalle yollarıyla aynı nitelikte değil.
Bu nedenle sağlık hizmetlerine erişime ilişkin sonuç çıkarılırken hangi yolun hangi yerleşime hizmet verdiği ve kapanmanın ne kadar sürdüğü belirlenmeli.
KIŞ AYLARINDA YAŞLILARIN SAĞLIK OCAĞINA ERİŞİMİ NEDEN ÖNEMLİ?
Kırsal mahallelerde yaşayan bazı yaşlı yurttaşlar, düzenli muayene ve kronik hastalık takibine ihtiyaç duyabiliyor.
Hareket güçlüğü, toplu taşıma imkânlarının sınırlılığı ve sağlık merkezine olan uzaklık, bu kişilerin hizmete ulaşmasını etkileyebilir.
Kış aylarında yağışlı veya buzlu yolların kullanılması da düşme ve yaralanma gibi ek riskler oluşturabilir.
Ancak yaşlı bireylerin tamamının aynı sağlık ve ulaşım ihtiyaçlarına sahip olduğu düşünülmemeli.
Bu nedenle sağlık hizmetlerinin planlanmasında kişinin sağlık durumu, hareket kabiliyeti ve yaşadığı yerin özelliklerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Sağlık Bakanlığının aile hekimliği mevzuatında yaşlı ve hareket kısıtlılığı bulunan kişilerin sağlık hizmetlerine erişimine ilişkin görevler de tanımlanıyor.
KRONİK HASTALIĞI BULUNAN YURTTAŞLAR KIŞIN NASIL ETKİLENİYOR?
Diyabet, hipertansiyon ve diğer kronik hastalıkları bulunan kişiler, sağlık durumlarına göre düzenli kontrol ve tedavi takibine ihtiyaç duyabiliyor.
Kırsal bölgelerde kışın ulaşımın güçleşmesi, planlanmış kontrollerin gerçekleştirilmesinde sorun oluşturabilir.
Ayrıca ilaç temini için sağlık kuruluşlarına ve eczanelere ulaşım da önem taşıyor.
Ancak kronik hastalığı bulunan bütün kişilerin her ay aynı sıklıkta aile sağlığı merkezine gitmesi gerekmiyor.
Muayene ve takip ihtiyacı, kişinin sağlık durumuna ve hekim tarafından belirlenen plana bağlı.
Ulaşımın güçleştiği bölgelerde sağlık kuruluşunun çalışma koşullarının önceden öğrenilmesi ve tedavi sürekliliğine ilişkin sorunların aile hekimiyle görüşülmesi önem taşıyor.
GEBELER VE ÇOCUKLAR İÇİN KIŞ AYLARINDA SAĞLIK HİZMETLERİNE ERİŞİM
Birinci basamak sağlık hizmetleri, yalnızca hastalık durumunda yapılan muayenelerden oluşmuyor.
Gebelik izlemleri, bebek ve çocuk sağlığı kontrolleri, aşılama ve koruyucu sağlık hizmetleri de aile hekimliğinin görevleri arasında bulunuyor.
Kırsal mahallelerde ulaşımın hava koşulları nedeniyle zorlaşması, belirli tarihlerde planlanan sağlık takiplerini etkileyebilir.
Bu nedenle hizmet planlamasında kış dönemindeki ulaşım koşullarının dikkate alınması önem taşıyor.
Ancak Antalya’da 2026 yılında kırsal mahallelerde hava koşulları nedeniyle ertelenen gebe izlemleri veya çocuk aşılarının sayısına ilişkin doğrulanmış il geneli istatistik bulunmuyor.
Bu nedenle belirli bir sağlık hizmetinde yaygın aksama yaşandığı yönünde kesin bir ifade kullanılamıyor.
EVDE SAĞLIK HİZMETLERİ KIRSAL MAHALLELERDE SUNULABİLİR Mİ?
Sağlık Bakanlığının evde sağlık hizmetleri düzenlemeleri, belirli sağlık ihtiyaçları bulunan kişilere ev ortamında hizmet sunulmasını kapsıyor.
Evde sağlık hizmetleri, özellikle sağlık kuruluşuna ulaşmakta güçlük çeken ve mevzuattaki uygunluk koşullarını karşılayan hastalar için planlanabiliyor.
Başvurular 444 3 833 numaralı Evde Sağlık Hizmetleri İletişim Merkezi üzerinden yapılabiliyor.
Ancak evde sağlık hizmeti, aile sağlığı merkezine gitmek istemeyen herkesin talep üzerine alabileceği genel bir ulaşım hizmeti değil.
Kişinin sağlık durumu değerlendirilerek uygun hizmete yönlendirme yapılıyor.
Ayrıca evde sağlık hizmeti acil ambulans müdahalesinin yerini almıyor. Acil sağlık durumlarında 112 Acil Çağrı Merkezi aracılığıyla yardım istenmesi gerekiyor.
ANTALYA’DA KIŞIN ACİL SAĞLIK HİZMETİNE NASIL ULAŞILIR?
Antalya’da acil sağlık hizmetlerine ulaşım için 112 Acil Çağrı Merkezi kullanılıyor.
Kırsal mahallelerde acil bir sağlık durumu meydana geldiğinde kişinin bulunduğu konumun, yol koşullarının ve gözlemlenen sağlık sorununun açık biçimde bildirilmesi önem taşıyor.
Özellikle ulaşım güzergâhında kar, buzlanma veya yol kapanması bulunuyorsa bu bilginin çağrı merkezine aktarılması ekiplerin değerlendirmesine yardımcı olabilir.
Ancak ambulansların hangi süre içinde ulaşacağı, olayın yerine ve koşullarına göre değişebiliyor.
Antalya’nın bütün kırsal mahalleleri için geçerli tek bir ambulans ulaşım süresi açıklamak mümkün değil.
Ayrıca 112 hizmetiyle aile sağlığı merkezlerinin normal muayene ve takip hizmetleri birbirinden farklı.
Acil durumlar dışında birinci basamak sağlık hizmetleri için ilgili aile sağlığı merkezine başvurulması gerekiyor.
ANTALYA’DA AİLE HEKİMİ VE SAĞLIK OCAĞI BİLGİSİ NASIL ÖĞRENİLİR?
Antalya İl Sağlık Müdürlüğünün resmî internet sitesinde kentteki aile sağlığı merkezleri listeleniyor.
Yurttaşlar bağlı oldukları aile hekimliği birimini e-Nabız ve e-Devlet üzerinden de sorgulayabiliyor.
Aile sağlığı merkezinin adresi ve iletişim bilgilerine ulaşmak, özellikle farklı mahallelerde yaşayan kişilerin sağlık hizmetlerini planlamasına yardımcı olabilir.
Ancak internet üzerinde yer alan kuruluş bilgileri güncellenebildiğinden ziyaret öncesinde ilgili merkezin güncel çalışma koşulları kontrol edilmeli.
Gezici sağlık hizmeti alan kırsal mahallelerde ise hizmet günü ve saatinin ilgili aile hekimliği biriminden öğrenilmesi gerekiyor.
ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ İLETİŞİM BİLGİLERİ
Antalya’da aile sağlığı merkezleri, kırsal sağlık hizmetleri ve ilgili başvuru kanalları hakkında bilgi almak isteyen yurttaşlar İl Sağlık Müdürlüğüne başvurabiliyor.
Kurumun resmî rehberindeki iletişim bilgileri şöyle:
Kurum: Antalya İl Sağlık Müdürlüğü
Adres: Hüsnü Karakaş Mahallesi, Kepez Devlet Hastanesi Yerleşkesi, Kepez/Antalya
Telefon: 0242 320 60 00
Aile sağlığı merkezinin bağlı olduğu ilçe sağlık müdürlüğü veya toplum sağlığı merkezi de ilgili hizmetler hakkında bilgi alınabilecek kurumlar arasında bulunuyor.
Ancak genel müdürlük hattı üzerinden doğrudan muayene randevusu verildiği varsayılmamalı.
ANTALYA’DA KIŞIN KIRSAL SAĞLIK HİZMETLERİ İÇİN HANGİ VERİLERE İHTİYAÇ VAR?
Kırsal mahallelerde sağlık hizmetlerine erişimin yeterli olup olmadığını değerlendirmek için yalnızca aile sağlığı merkezi sayısına bakılması yeterli değil.
Yerleşimlerin sağlık merkezlerine olan uzaklıkları, ulaşım süreleri ve mevcut toplu ulaşım seçenekleri de incelenmeli.
Bunun yanında gezici aile hekimliği ziyaretlerinin sıklığı, kış aylarında iptal edilen ziyaretler ve evde sağlık hizmetlerine yapılan başvuruların sonuçları da önem taşıyor.
Özellikle yoğun kar ve buzlanmanın yaşandığı bölgelerde yol kapanmalarının süresiyle sağlık hizmeti başvuruları arasındaki ilişki değerlendirilebilir.
Ancak Antalya için 2026 yılı itibarıyla bu göstergelerin tamamını bir arada sunan güncel ve kapsamlı bir kamu raporu doğrulanmış değil.
Bu nedenle sağlık hizmetlerine erişimin hangi kırsal mahallelerde daha fazla güçleştiğini kesin olarak sıralamak mümkün değil.
KIRSAL MAHALLELERDE SAĞLIK HİZMETLERİNE ERİŞİM NASIL GELİŞTİRİLEBİLİR?
Kırsal bölgelerde sağlık hizmetlerine erişimin geliştirilmesi, sağlık kuruluşlarının yanı sıra ulaşım ve altyapı planlamasını da ilgilendiriyor.
Özellikle kışın kar ve buzlanma görülen mahallelerde yol bakım çalışmalarının düzenli yürütülmesi, sağlık personelinin ve hastaların ulaşımı açısından önem taşıyor.
Gezici aile hekimliği hizmetlerinin planlı biçimde duyurulması, mahalle sakinlerinin sağlık takiplerini önceden düzenleyebilmesine yardımcı olabilir.
Ayrıca hareket kısıtlılığı bulunan kişiler için evde sağlık hizmetlerinin erişilebilir olması ve ilgili başvuru yollarının duyurulması da önem taşıyor.
Ancak bu uygulamaların hangi bölgelerde öncelikli olduğunun belirlenmesi için mahalle düzeyinde ihtiyaç ve hizmet verilerinin değerlendirilmesi gerekiyor.
ANTALYA’DA 2026-2027 KIŞINDA KIRSAL SAĞLIK HİZMETLERİNDE SON DURUM
Antalya’nın kırsal mahallelerinde kış aylarında aile sağlığı merkezlerine erişim, özellikle yüksek rakımlı ve dağlık bölgelerde yol ve hava koşullarından etkilenebiliyor.
Akseki, Gündoğmuş, İbradı, Korkuteli ve Elmalı gibi ilçelerde kar, buzlanma ve yerleşim yerleri arasındaki mesafeler, ulaşım planlamasında dikkate alınması gereken unsurlar arasında bulunuyor.
Antalya Büyükşehir Belediyesinin 2026 yılında Akseki’nin yüksek kesimlerinde yürüttüğü karla mücadele çalışmaları, bazı yayla yollarının ilkbaharda dahi kardan etkilenebildiğini gösteriyor.
Sağlık Bakanlığının güncel aile hekimliği mevzuatı, ulaşımı zor yerleşimler için gezici sağlık hizmetlerini düzenliyor. Ayrıca uygun sağlık ihtiyaçları bulunan kişiler için evde sağlık hizmetlerinden yararlanma imkânı bulunuyor.
Ancak Antalya’da kış koşulları nedeniyle ertelenen aile hekimliği başvurularını, iptal edilen gezici sağlık ziyaretlerini ve mahalle bazında ulaşım sürelerini birlikte gösteren güncel kapsamlı veri bulunmuyor.
Bu nedenle kent genelindeki kırsal sağlık erişiminin belirli bir oranda kötüleştiği yönünde kesin bir değerlendirme yapılamıyor.
Kırsal mahallelerde sağlık hizmetlerine erişimin değerlendirilebilmesi için yol koşullarının, sağlık kuruluşlarına olan mesafelerin ve gezici sağlık hizmetlerinin mahalle düzeyinde birlikte incelenmesi gerekiyor.





