Kepez Belediyesi’nin Dokuma alanı için 2017’de açtığı fikir projesi yarışmasında yeşil alan, kamusal kullanım, sanayi mirası ve DokumaPark ile bütünlük ilkeleri öne çıkmıştı. Bugün ise alan için dile getirilen yüzde 40 yapılaşma oranı yeni tartışmaları beraberinde getirdi.

Yasin Çoban

Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz’ün DokumaPark için yeni bir proje üzerinde çalışıldığını açıklamasının ardından, Dokuma alanının geleceği yeniden gündeme geldi. Antalya Kent Haber’in Kepez Belediyesi’ne ve CİMER’e yaptığı bilgi edinme başvurusunun ardından, alana ilişkin geçmiş planlama süreçleri ve 2017’de açılan Dokuma Alanı Fikir Projesi Yarışması da tartışmanın önemli başlıkları arasında yer aldı.

Dokuma Alanı Fikir Projesi Yarışması şartnamesi ve Mimarlık dergisinde yer alan yarışma değerlendirmesi, alanın büyük ölçekli ticari yapılaşma yerine yeşil alan, kamusal kullanım, kültür-sanat, rekreasyon, sanayi mirası ve kent belleği ekseninde ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Yarışmada 39 proje değerlendirilmiş, beş projeye eşdeğer ödül verilmişti.

Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz’ün paylaştığı Dokuma Ticaret Alanı Proje Bilgilendirme Notu’na göre, 253 dönümlük alanda Auto Center, Outlet Center, otel, ofis, aquapark, tema park, botanik park ve kent meydanı planlanıyor.

PROJE 27718 ADA 8 PARSELDE PLANLANIYOR

Mesut Kocagöz’ün paylaştığı Dokuma Ticaret Alanı Proje Bilgilendirme Notu’na göre proje, 27718 ada 8 parselde yer alan yaklaşık 253 bin metrekarelik, yani 253 dönümlük alanı kapsıyor.

Bilgilendirme notunda parselin doğusunda DokumaPark, batısında Erasta ve Bauhaus, kuzeyinde Sahil Güvenlik Komutanlığı, güneyinde ise eski Kipa ve Kelebek Dünyası gibi alanların bulunduğu belirtildi.

PROJEDE AUTO CENTER, OUTLET CENTER, OTEL VE OFİS VAR

Kocagöz’ün paylaştığı bilgilendirme notuna göre proje kapsamında kent meydanı, botanik bahçesi, Auto Center, otel, ofis, aquapark, tema park ve Outlet Center yer alacak.

Parsel üzerindeki yaklaşık alan büyüklükleri şöyle açıklandı:

Kent meydanı: 15 bin metrekare
Aquapark: 10 bin metrekare
Botanik park: 30 bin metrekare
Tema park: 15 bin metrekare
Auto Center: 75 bin metrekare
Outlet Center: 35 bin metrekare
Otel ve ofis: 25 bin metrekare

Bilgilendirme notunda, bu kullanımların yanında diğer kamusal kullanımların da olabileceği ifade edildi.

135 DÖNÜM TİCARİ, 115 DÖNÜM KAMUSAL KULLANIM

Paylaşılan bilgiye göre 253 dönümlük alanın yaklaşık 135 dönümünün Auto Center, otel-ofis ve Outlet Center kullanımlarından oluşacağı belirtildi.

Kalan yaklaşık 115 dönümün ise kent meydanı, botanik park, aquapark ve tema park gibi kullanımlarla kamusal kullanıma açık olacağı ifade edildi.

Bu dağılım, Dokuma alanında ticari kullanım ile kamusal kullanım dengesinin nasıl kurulacağı sorusunu öne çıkarıyor. Özellikle aquapark ve tema park gibi kullanımların hangi işletme modeliyle hayata geçirileceği, bu alanların ücretsiz kamusal kullanım kapsamında mı yoksa ücretli işletme modeliyle mi değerlendirileceği yanıt bekleyen başlıklar arasında yer alıyor.

105 BİN METREKARE OTOPARK ALANI PLANLANIYOR

Bilgilendirme notunda proje kapsamında yaklaşık 20 bin metrekare açık otopark ve 80 bin metrekare kapalı otopark alanı planlandığı aktarıldı.

Toplam otopark alanının yaklaşık 105 bin metrekare olacağı ve yaklaşık 5 bin araç kapasitesine karşılık geleceği belirtildi.

TOPLAM İNŞAAT HAKKI 473 BİN METREKARE

Proje bilgilendirme notunda, 27718 ada 8 parselin yaklaşık 253 bin metrekare olduğu belirtildi. İnşaat hakkı hesabında, yüzde 10 bonusla birlikte emsalin 1.1 olduğu, 1.7 çarpanla birlikte emsalin 1.87’ye çıktığı ifade edildi.

Bu hesaba göre toplam inşaat alanı hakkı yaklaşık 473 bin metrekare olarak açıklandı.

Proje kapsamında kullanılacak inşaat alanı ise yaklaşık 165 bin metrekare olarak belirtildi. Buna göre toplam inşaat hakkının yaklaşık yüzde 40’ının kullanılacağı, yaklaşık 308 bin metrekarelik inşaat alanının ise kullanılmayacağı ifade edildi.

YARIŞMA 27718/1 PARSEL İÇİN AÇILMIŞTI

Kepez Belediyesi tarafından açılan Dokuma Alanı Fikir Projesi Yarışması, Dokuma Fabrikası’nın batı kısmında bulunan ve imar planında “Kentsel ve Bölgesel İş Merkezi” kullanım kararı yer alan 27718/1 parsel için düzenlenmişti.

Yarışmanın amacı, bu alan için yeni plan kararları, kentsel ve mimari çözümler ile peyzaj tasarımı önerileri geliştirmekti. Şartnamede, Dokuma alanının tarihi mirasıyla bütünleşmesi, kentle ilişkilerinin yeniden kurulması ve alanın sürdürülebilir biçimde kent yaşamına kazandırılması hedeflenmişti.

Yarışma şartnamesinde açık ve yeşil alanlar ile insan-doğa ilişkisinin öne çıkarılması, sosyal ve kültürel kimliğe katkı sağlayacak tasarımlar geliştirilmesi ve alanın kamuoyu ile ortak akıl doğrultusunda olgunlaştırılması gerektiği belirtilmişti.

ŞARTNAMEDE TİCARETİN BASKIN OLMAMASI İSTENDİ

Yarışma şartnamesinin dikkat çeken bölümlerinden biri, alan için ticari kullanıma ilişkin sınırlandırıcı yaklaşımdı.

Şartnamede, önerilerde ticaretin baskın işlev olmasının istenmediği, ancak geliştirilecek kurgunun kendi kaynaklarını üretebilme ve sürdürülebilme kapasitesine sahip olması gerektiği ifade edildi.

Bu çerçeve, Dokuma alanının yalnızca yapılaşma potansiyeli üzerinden değil; kamusal kullanım, kültür, yeşil alan, rekreasyon ve sanayi mirası üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Yarışmacılardan ayrıca DokumaPark ile yarışma alanını bütünleştiren, kentlinin iki alanı birlikte kullanmasını sağlayan, ulusal ve uluslararası etkinliklere olanak tanıyan, kültürel alışverişi güçlendiren program önerileri geliştirmeleri beklenmişti.

JÜRİ RAPORUNDA YEŞİL BÜTÜNLÜK VURGUSU

Mimarlık dergisinde yer alan yarışma değerlendirmesine göre Dokuma Alanı Fikir Projesi Yarışması’nda 39 proje değerlendirilmiş ve beş projeye eşdeğer ödül verilmişti.

Jüri raporlarında ödül alan projelerin ortak yönü, alanı büyük ölçekli ticari yapılaşma yerine yeşil alan, kamusal kullanım, kentsel tarım, peyzaj sürekliliği, sınırlı yapılaşma ve DokumaPark ile bütünlük üzerinden ele almalarıydı.

Alper Gülle, Begüm Soyek, Hakan Canbaz, Serpil F. Bahceci Ertürk ve Alper Gökçay’dan oluşan ekibin projesi için jüri, projenin hem DokumaPark hem de kent dokusuyla güçlü ilişki kurmasını olumlu buldu. Raporda, yapılaşmanın çeperde tutulduğu ve alanın kentsel yaşama katılabilecek bir yeşil bütünlük içinde değerlendirildiği belirtildi. Yapılaşma için seçilen alanın ve güneybatıdan giriş noktasının doğru konumlandırıldığı ifade edildi.

Mehmet Cemil Aktaş, Pınar Kesim Aktaş, Ekin Şeker ve Özge Uysal’dan oluşan ekibin projesinde ise detaylı analiz çalışmaları, kentsel ölçekten mimari ölçeğe uzanan tutarlı yaklaşım ve kentsel tarımın rekreasyon faaliyetiyle bütünleştirilmesi olumlu değerlendirildi. Jüri, üretimle ilişkili işlev önerisini alanın kent belleğindeki yerine saygılı bir yaklaşım olarak gördü. Bitkisel yapının iklimle uyumlu olması ve yakın çevrede yeni bir mikroklima yaratma potansiyeli de olumlu bulundu.

M. Orkun Özüer, Kerem Çınar, Görkem R. Evkaya, Evrim Araman ve Neslihan Ulusoy’un projesinde, alanın büyük bölümünün yeşil olarak bırakılması ve yapısal müdahalenin sınırlı ölçüde tutulması olumlu bulundu. Jüri, önerilen sosyal revakın hem kullanıcı gereksinimlerini karşılayacak hem de alanın kendi kaynaklarını yaratacak işlevsel çeşitlilik taşıdığını değerlendirdi.

Elif Özgür Koltukoğlu, Damla E. Öziş, Bilge Aydın, Göktuğ Dedeoğlu, Anıl Salar ve Serkan Çekiç’in projesi için jüri, alanın neredeyse bütününün yeşile bırakılmasını güçlü bir tasarım kararı olarak gördü. Raporda, kentsel mekânın deneyimlenmesini sağlayacak yapısal önerilerin hafif elemanlardan oluşmasının bu fikri güçlendirdiği belirtildi. Alanın kentle ilişkisini artıran bağlantılar da olumlu değerlendirildi.

Rıfat Yılmaz, Süleyman Yıldız, Burcu Sevinç, Başak İncekara ve Nergis Aşar’ın projesinde ise DokumaPark’a bağlanan ana omurganın güçlü biçimde geliştirilmesi olumlu bulundu. Jüri, zemin kotunun bitki örtüsüyle işlenerek bütünüyle kamusal kullanıma bırakılmasını ve Pil Fabrikası alanıyla bütünleşme önerisini kentsel dokuya katkı sağlayan başlıklar arasında değerlendirdi. Kentsel tarımın deneyimlenecek bir unsur ve görsel ifade aracı olarak kullanılması da olumlu bulundu.

ÖDÜL ALAN PROJELERİN ORTAK YAKLAŞIMI KAMUSAL PEYZAJDI

Jüri raporları birlikte değerlendirildiğinde, ödül alan projelerin ortak yönünün yoğun yapılaşma değil, kamusal peyzaj yaklaşımı olduğu görülüyor.

Projelerde yapılaşma çoğunlukla çeperde, sınırlı ölçekte veya hafif elemanlarla önerildi. Alanın büyük bölümünün yeşil bırakılması, DokumaPark ile bağlantı kurulması, kentsel tarımın ve üretim hafızasının tasarıma dahil edilmesi, bitki örtüsü ve mikroklima kararlarının önemsenmesi jüri tarafından olumlu bulunan başlıklar arasında yer aldı.

Bu nedenle yarışma süreci, Dokuma alanını yalnızca ticari imar hakkı bulunan bir parsel olarak değil, Antalya’nın kent belleği, sanayi mirası ve kamusal yeşil alan ihtiyacıyla birlikte ele alan önemli bir planlama arşivi niteliği taşıyor.

YARIŞMA PROJELERİ NEDEN UYGULANMADI?

Dokuma Alanı Fikir Projesi Yarışması sonucunda ortaya çıkan projeler, bugüne kadar bütünlüklü bir uygulama projesine dönüşmedi. Bunun nedenlerinden biri, yarışmanın uygulama projesi değil, fikir projesi yarışması olarak düzenlenmiş olmasıydı.

Ancak bu durum, yarışmada ortaya çıkan temel ilkelerin neden plan kararlarına dönüştürülmediği sorusunu ortadan kaldırmıyor.

Dokuma alanında 2005’ten bu yana devam eden temel gerilim, kamusal alan talebi ile ticari imar kararı arasındaki gerilim olarak öne çıkıyor. Özelleştirme İdaresi döneminde arka parsel için getirilen “Kentsel ve Bölgesel İş Merkezi” kullanım kararı, sonraki belediye yönetimleri döneminde de değiştirilmedi.

Erdal Öner döneminde 49 yıllık üst kullanım hakkı tartışması yaşandı. Hakan Tütüncü döneminde DokumaPark’ın kamusal kullanımı güçlendirilirken, aynı zamanda Dokuma Alanı Fikir Projesi Yarışması düzenlendi. Ancak yarışmada öne çıkan yeşil alan ve kamusal kullanım yaklaşımı, arka parseldeki ticari imar kararını ortadan kaldıracak bağlayıcı bir plan kararına dönüşmedi.

Bu nedenle bugün yaşanan tartışmanın temelinde, geçmişten bugüne korunmuş ticari imar hakkı bulunuyor.

2005 TARTIŞMASINDAN BUGÜNE UZANAN SÜREÇ

Dokuma alanı, 2005 yılında 49 yıllık üst kullanım hakkı tartışmasıyla Antalya kamuoyunun gündemine gelmişti. Yarışma şartnamesinde de 488 dönümden oluşan Dokuma İplik Fabrikası’nın üst kullanım hakkının 49 yıllığına ihalesiz olarak özel bir şirkete verildiği, tahsisin iptali için yürütülen girişimler sonucunda İdare Mahkemesi kararının 2012 sonunda kesinleştiği ve alanın yurttaşların kullanımına kazandırılması için imkân doğduğu aktarılmıştı.

Bugün paylaşılan proje notunda ise 473 bin metrekarelik toplam inşaat hakkı içinde yaklaşık 165 bin metrekarelik inşaat alanı kullanılacağı belirtiliyor.

Bu nedenle tartışma, yalnızca kullanılacak inşaat miktarı üzerinden değil, ticari imar kararının geçmişten bugüne neden korunduğu ve yarışma sürecinde ortaya çıkan yeşil-kamusal kullanım yaklaşımının neden bağlayıcı plan kararına dönüştürülmediği üzerinden de sürüyor.

TARTIŞMA İNŞAAT ORANIYLA SINIRLI DEĞİL

Dokuma alanına ilişkin tartışma, yalnızca toplam inşaat hakkının ne kadarının kullanılacağıyla sınırlı kalmıyor.

Alan için açıklanan 165 bin metrekarelik inşaat alanı, 135 dönümlük ticari kullanım ve 105 bin metrekarelik otopark planı; Dokuma Alanı Fikir Projesi Yarışması’nda öne çıkan yeşil alan, kamusal kullanım, kentsel tarım, sanayi mirası ve DokumaPark ile bütünlük ilkeleriyle birlikte değerlendiriliyor.

Bu nedenle yeni proje sürecinde yalnızca kullanılacak inşaat oranının değil; alanın imar durumu, kullanım modeli, yeşil alanlara etkisi, kamusal niteliği, ulaşım ve otopark yükü ile sanayi mirasıyla kuracağı ilişkinin de kamuoyuna açıklanması bekleniyor.

BELEDİYEDEN YANIT BEKLEYEN BAŞLIKLAR VAR

Dokuma alanının geleceğine ilişkin Kepez Belediyesi’nin yanıtlaması beklenen başlıklar bulunuyor.

Toplam 473 bin metrekarelik inşaat hakkı hangi plan kararından kaynaklanıyor?
Bu inşaat hakkı bugün hâlâ yürürlükte mi?
Yaklaşık 165 bin metrekarelik inşaat alanı hangi takvimle uygulanacak?
Auto Center, otel, ofis ve Outlet Center hangi işletme modeliyle yürütülecek?
Aquapark ve tema park kamusal kullanım mı, ücretli işletme alanı mı olacak?
105 bin metrekarelik otopark alanı DokumaPark ve çevresindeki trafik yükünü nasıl etkileyecek?
Dokuma Alanı Fikir Projesi Yarışması’nda ödül alan projeler yeni proje sürecinde dikkate alınacak mı?
Kentsel ve Bölgesel İş Merkezi imar kararı değiştirilecek mi?
Yeni projede ticaret baskın işlev olacak mı?
Yeşil alan oranı ve kamusal kullanım koşulları nasıl belirlenecek?
Projenin vaziyet planı, bütçesi, ihale süreci ve kullanım modeli kamuoyuyla paylaşılacak mı?

DOKUMA ALANI BOŞ BİR İNŞAAT REZERVİ DEĞİL

Dokuma alanı, Antalya’nın merkezinde yer alan herhangi bir boş parsel olarak değerlendirilmiyor. Alanın geçmişinde Antalya Ovası’ndaki pamuk üretimi, Dokuma Fabrikası, işçi emeği, Fabrikalar Mahallesi, özelleştirme tartışmaları, yargı süreçleri, koruma kararları ve kamusal alan mücadelesi bulunuyor.

Bu nedenle DokumaPark’a ilişkin yeni proje süreci, yalnızca belediyenin yatırım başlığı olarak değil; kent hafızası, sanayi mirası, yeşil alan varlığı, kamusal kullanım hakkı, planlama ilkeleri ve şeffaflık başlıklarıyla birlikte ele alınıyor.

DokumaPark için temel tartışma başlığı, mevcut inşaat hakkının ne kadarının kullanılacağıyla sınırlı değil. Alanın Antalya’nın ortak kent hafızası ve kamusal yeşil alanı olarak nasıl korunacağı, sürecin en önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.