Polen Ekoloji Kolektifi’nin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), verileri üzerinden hazırladığı rapora göre 2023 yılı başından bu yana Antalya’da toplam 72 ayrı maden ruhsat sahasını ihaleye çıkardı. Bu sahalardan 32’si, 36 farklı maden şirketine satıldı.
Polen Ekoloji Kolektifi’nin, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) verileri üzerinden yaptığı çalışmada 2023’ten bu yana açılan yeni maden sahası ihalesi 2 bin 372’yi bulurken, satılan ruhsat alanı ihale sayısı ise bin 32 oldu. İhaleye açılan alanın genişliği Manisa’nın yüz ölçümünden daha büyük, yani 1 milyon 374 bin 140 hektar. Satılan toplam alan ise Tekirdağ’ın yüz ölçümünün üstünde, 635 bin 105 hektar olarak kaydedildi.
Maden ruhsatlarına ilişkin yürütülen ve 81 ili kapsayan çalışmanın Antalya ayağı tamamlandı. Polen Ekoloji tarafından yayımlanan verilere göre, Antalya’da son yıllarda açılan maden ruhsat ihaleleri, ihalesiz satışlar ve devam eden ÇED süreçleri, kentin orman alanları, tarım arazileri ve koruma statüsündeki bölgelerinde yoğun bir madencilik baskısı oluşturdu.
MAPEG, 2023 yılı başından bu yana Antalya’da toplam 72 ayrı maden ruhsat sahasını ihaleye çıkardı. Bu sahalardan 32’si, 36 farklı maden şirketine satıldı.
İhaleye çıkarılan ruhsat sahalarının toplam büyüklüğü 5 bin 781 hektar olurken, satışı gerçekleştirilen ruhsat alanlarının toplamı 2 bin 227 hektar olarak kaydedildi. Satılan sahalar arasında en büyük pay, üç ruhsat sahasında toplam 267 hektarlık alanla BG-Taş Madencilik’e ait.
Antalya’da satılan ruhsat sahalarının büyük bölümünü ikinci grup madenler oluşturdu. Bu grup içinde mermer ve taş ocakları öne çıktı. Satılan ruhsat sahalarından yedisi için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci yürütüldü. Bu projelerden ikisi iptal edilirken, beş projenin ÇED süreci devam ediyor.
TAŞINMAZ KOMİSYONU KARARLARIYLA İHALESİZ SATIŞLAR
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Taşınmaz Komisyonu’nun kararları kapsamında, 2022 yılı başından Aralık 2025’e kadar Antalya’da ÇED süreci başlatılmadan toplam 427 adet maden ruhsat sahası ihalesiz olarak şirketlere devredildi. Bu satışların, şirketlerin talepleri doğrultusunda gerçekleştirildiği belirtildi.
İhalesiz satılan ruhsat sahaları arasında 310 adet mermer ocağı ruhsatı yer aldı. Bu ruhsatların önemli bir bölümü belirli şirketlerde yoğunlaştı. Ayrıca 26 adet kalker ocağı, 11 adet bakır-kurşun-çinko kompleks maden sahası, dokuz adet demir ve boksit sahası, dört adet kömür ocağı ve üç adet altın madeni ruhsatı bulunuyor.
Mermer ocakları yoğunluğu şu şirketlerde:
-9 tanesi Adalya Mermer Sanayii’ne,
-7 tanesi Hamman Madencilik’e,
-7 tanesi İmsa Mermer’e,
-6 tanesi Enacoin İnşaat Sanayii’ne,
-6 tanesi Nev Işık Mermer’e,
-5 tanesi Ensar Mermer Sanayii’ne,
-4 tanesi Akınay Akaryakıt’a,
-4 tanesi Cenal Madencilik’e,
-4 tanesi Çimado Madencilik’e,
-4 tanesi Dolamit Madencilik’e ait.
26 adet kalker ocağı ruhsat sahası bulunuyor. Bunların dört tanesi Eksel Petrol Ürünlerine ait.
11 tane bakır-kurşun-çinko kompleks maden ruhsat sahası var. Bunların dört tanesi Aksu Doğal Taş’a ait.
Dokuz adet demir ve boksit maden sahası var. Bunların üç tanesi Alaettin Yıldırım’a ait.
Dört tane kömür ocağı rhsat sahası bulunuyor. Antalya’da üç adet de altın madeni ruhsat sahası bulunuyor. Bunların iki tanesi Gadoğlu Madencilik’e ait.
ANTALYA’DA ÇED SÜRECİNDEKİ MADEN PROJELERİ
2023 yılı başından bu yana Antalya’da ÇED süreci devam eden toplam 218 maden projesi bulunuyor. Projelerin büyük bölümünü ikinci grup madenler kapsamında yer alan mermer ocakları oluşturuyor. Bunları kalker ocakları, kırma-eleme tesisleri, ariyet ocakları ve tuğla-kiremit kili sahaları izliyor.
Dördüncü grup madenlerde ise boksit, kurşun-çinko, bentonit, mangan, radyolarit ve kuvarsit projeleri yer alıyor. Ayrıca sondaj yöntemiyle petrol ve jeotermal arama projeleri de ÇED süreçlerinde bulunuyor.
Demre ilçesinde yoğunlaşan maden ruhsat sahalarının tamamının ormanlık alanlarda yer aldığı görülüyor. Birbirine bitişik şekilde planlanan bu sahaların, orman alanlarının madencilik faaliyetlerine açılması anlamına geldiği belirtiliyor.
Alacadağ Milli Parkı’nın çevresi de maden ruhsat sahalarıyla çevrili durumda. Koruma statüsüne sahip alanın yakın çevresindeki ruhsat yoğunluğu, milli parkın ekosistem bütünlüğü açısından risk oluşturuyor.
Elmalı ilçesinde bulunan Çığlıkara Tabiat Parkı da benzer bir tabloyla karşı karşıya. Parkın çevresinde yer alan maden ruhsat sahalarına yenilerinin eklenmesiyle birlikte, yalnızca orman alanlarının değil, tarım arazileri ve kırsal yerleşimlerin de madencilik faaliyetlerinden etkilenebileceği ifade ediliyor.
Finike ilçesinde yer alan 96 hektarlık bir ruhsat sahasının, Sarıkaya Milli Parkı’na 3 bin 200 metre mesafede bulunduğu belirtiliyor. Sahanın ormanlık alanda yer alması nedeniyle ekosistem üzerindeki olası etkilerine dikkat çekiliyor.
Elmalı ve Korkuteli ilçelerinde de maden ruhsatlarının geniş alanlara yayıldığı görülüyor. Muğla il sınırına yakın Korkuteli bölgesinde, yaklaşık 100’er hektarlık alanlar halinde birbirine bitişik ruhsat sahaları bulunuyor. Bu sahaların Kayabaş Mahallesi’ne yaklaşık 850 metre uzaklıkta yer aldığı kaydediliyor. Burdur il sınırında kalan Korkuteli bölgesinde de benzer şekilde ruhsat sahaları haritalarda yer alıyor.
Konyaaltı ilçesinde ise maden ruhsatlarının milli parklar arasında kalan ormanlık alanlarda yoğunlaştığı görülüyor. Ruhsat sahalarının turizm ve koruma alanlarına yakınlığı dikkat çekiyor.
Manavgat ilçesinde planlanan bir maden ruhsat sahasının Köprüçay Nehri’ne yaklaşık bin 300 metre mesafede olduğu belirtilirken, Ulugüney Çayı’nın da başka bir ruhsat sahasına 1.250 metre uzaklıktan geçtiği ifade ediliyor.
Serik ilçesinde, Burdur ve Isparta il sınırına yakın bölgelerde yer alan ruhsat sahalarının Köprülü Kanyon çevresindeki koruma alanlarını kapsadığı görülüyor. Akseki ilçesinde ise Konya il sınırına yakın ormanlık alanlarda birbirine bitişik maden ruhsat sahalarının bulunduğu, bu sahaların Gidengelmez Dağı Milli Parkı’na yaklaşık 730 metre mesafede olduğu bilgisi paylaşılıyor.
ÇED KARARLARI VE FAY HATLARI
Projelerin yüzde 52’si için “ÇED gerekli değildir” kararı verildi. Antalya’nın Kaş, Finike, Kumluca, Kemer ve Korkuteli ilçelerinin bir bölümü birinci ve ikinci derece deprem fay hatları üzerinde yer alırken; Elmalı, Döşemealtı, Konyaaltı, Kepez, Aksu, Muratpaşa, Serik ve Manavgat ilçeleri de ikinci derece fay hattı üzerinde bulunuyor.
Raporda, bu bölgelerde maden işletmeleri, zenginleştirme tesisleri ve atık barajlarının kurulmasının ekosistem açısından ciddi riskler barındırdığına dikkat çekiliyor.
