Antalya Havalimanı’nda yolcu bekleme alanları yeterli mi?

Yeni terminaller Antalya Havalimanı’nda yolcu alanlarını büyüttü; ancak yaz aylarındaki yoğunluk bekleme alanlarını yeniden gündeme getiriyor.

Antalya Havalimanı’nda iki bin yirmi beş yılında tamamlanan terminal genişlemesi, yolcuların kullandığı kapalı alanları önemli ölçüde büyüttü. Özellikle dış hatlarda yeni kapı alanları, yeme-içme bölümleri ve yolcu salonlarının devreye alınması, önceki terminal kapasitesine göre daha geniş bir kullanım alanı oluşturdu.

Ancak Antalya Havalimanı’nın yaz sezonunda Avrupa’nın en yoğun havalimanlarından biri haline gelmesi, “bekleme alanları yeterli mi?” sorusunun yalnızca terminalin toplam büyüklüğü üzerinden yanıtlanmasını zorlaştırıyor.

Havalimanındaki toplam yolcu koltuğu sayısı, ücretsiz genel bekleme alanlarının metrekare büyüklüğü veya yoğun saatlerde koltuk başına düşen yolcu sayısı kamuya açık güncel kaynaklarda düzenli olarak yayımlanmıyor. Bu nedenle bekleme alanlarının kesin olarak yeterli veya yetersiz olduğunu gösterecek doğrudan bir ölçüm bulunmuyor.

Terminal alanları önemli ölçüde büyüdü

Antalya Havalimanı’ndaki genişleme projesiyle özellikle dış hatlar Terminal 2 ve İç Hatlar Terminali büyütüldü.

Havalimanı işletmesinin yayımladığı proje bilgilerine göre Terminal 2’nin seksen dokuz bin üç yüz elli yedi metrekarelik alanına yüz otuz beş bin yedi yüz kırk beş metrekare eklenerek terminal yaklaşık iki yüz yirmi beş bin metrekareye çıkarıldı.

İç Hatlar Terminali ise yaklaşık otuz yedi bin metrekareden yetmiş beş bin yüz elli dokuz metrekareye yükseltildi. Terminal alanlarına ek olarak apron, taksi yolu ve servis yollarını kapsayan yaklaşık bir buçuk milyon metrekarelik yeni hava tarafı alanı oluşturuldu.

Bu genişleme yolcunun check-in, güvenlik, pasaport ve kapı bölgelerinde daha geniş bir alana dağılabilmesi açısından önemli bir değişiklik oluşturuyor.

Yıllık yolcu kapasitesi seksen iki milyona çıkarıldı

DHMİ’nin Nisan iki bin yirmi altıda yayımladığı açıklamaya göre Antalya Havalimanı’nın yıllık yolcu kapasitesi otuz beş milyondan seksen iki milyona yükseltildi.

Aynı açıklamada iki bin yirmi altının ilk üç ayında havalimanını kullanan yolcu sayısının bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde beş artarak üç milyon yüz otuz sekiz bin dört yüz doksan dokuza ulaştığı belirtildi.

Kapasite artışı terminalde daha fazla yolcunun aynı anda hizmet alabilmesine yönelik önemli bir altyapı yatırımı anlamına geliyor. Ancak yıllık seksen iki milyon yolcu kapasitesi, yılın her saatinde aynı düzeyde boş alan bulunduğunu göstermiyor.

Yaz aylarında saatlik yoğunluk daha belirleyici

Antalya Havalimanı’nın bekleme alanlarını değerlendirirken yıllık yolcu sayısından çok yoğun sezonlardaki eş zamanlı yolcu miktarına bakmak gerekiyor.

EUROCONTROL verilerini aktaran Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına göre Antalya Havalimanı, on-on altı Ağustos iki bin yirmi altı haftasında günlük ortalama bin otuz yedi uçuşla Avrupa’nın en yoğun dokuzuncu havalimanı oldu.

Bu büyüklükteki uçuş trafiğinde özellikle birbirine yakın saatlerde kalkacak dış hat uçuşlarının yolcuları aynı terminal bölümlerinde buluşabiliyor.

Check-in işlemini tamamlayarak pasaport ve güvenlik kontrolünden geçen yüzlerce yolcunun uçuş kapısının açılmasını beklediği dönemlerde, yıllık kapasite açısından geniş görünen terminalin belirli bölümlerinde kısa süreli yoğunluk yaşanması mümkün.

Sekiz ayda yirmi beş milyondan fazla yolcu kullandı

DHMİ verilerine göre Antalya Havalimanı iki bin yirmi altının ilk sekiz ayında yirmi beş milyon yüz üç bin beş yüz seksen bir yolcuya hizmet verdi.

Havalimanı işletmesinin verilerine göre ise iki bin yirmi beşin tamamında Antalya Havalimanı’nı otuz dokuz milyon yüz bin yolcu kullandı. Genişleme projesinin ikinci aşamasının iki bin yirmi sekiz-iki bin yirmi dokuz yıllarında, üçüncü aşamasının ise iki bin otuz sekiz-iki bin otuz dokuz döneminde gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Bu takvim, mevcut genişlemenin havalimanındaki kapasite artışının son aşaması olmadığını da gösteriyor.

Bekleme alanı yalnızca koltuk sayısından oluşmuyor

Havalimanlarında yolcunun “bekleme alanı” olarak kullandığı yerler yalnızca uçuş kapısının önündeki koltuklardan oluşmuyor.

Check-in öncesindeki giden yolcu salonları, pasaport kontrolü sonrasındaki ortak alanlar, uçuş kapıları, yeme-içme alanları ve özel yolcu salonları da yolcuların uçuş öncesinde zaman geçirdiği alanlar arasında.

Antalya Havalimanı’nın güncel yolcu bilgilendirmesinde terminal içerisinde uçuş monitörleri, bilgi bankoları, yolcu bilgilendirme kioskları, çocuklarla seyahat edenlere yönelik hizmetler, sağlık hizmetleri, ibadet alanları ve diğer yolcu hizmetlerinin bulunduğu belirtiliyor. Yoğun sezonda yolculara yardımcı olmak amacıyla özel terminal rehberlerinin de görevlendirildiği ifade ediliyor.

Kapı önlerindeki yoğunluk ayrı değerlendirilmeli

Terminalin toplam metrekaresi büyümüş olsa da yolcunun uçuş öncesindeki son bekleme noktası çoğunlukla kapı çevresi.

Antalya Havalimanı işletmesi, terminallerde merkezi güvenlik kontrolünün ardından yolcuların kapı alanlarına ulaştığı “açık kapı” sisteminin kullanıldığını belirtiyor. İşletmeye göre yolcular güvenlik kontrolünün ardından ortak kapı bölgesi içerisindeki yeme-içme ve alışveriş alanlarını kullanabiliyor.

Bu sistem yolcunun yalnızca dar bir kapı salonunda beklemek zorunda kalmasını azaltabiliyor. Ancak uçuş çağrısının başlamasıyla yolcuların aynı kapının çevresinde toplanması yine geçici yoğunluk yaratabiliyor.

Özellikle yüksek kapasiteli uçakların aynı zaman diliminde kalktığı saatlerde kapı çevresindeki koltuk sayısının fiili yolcu sayısına yetip yetmediği ayrı bir gösterge olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

Yeni terminalde ticari alanlar da büyüdü

Terminal genişlemesi yalnızca doğrudan bekleme alanlarını kapsamıyor.

Fraport tarafından iki bin yirmi beşte yapılan açıklamada terminal alanlarının yüz altmış bin metrekareden fazla büyütüldüğü ve yeni yeme-içme alanlarının hizmete alındığı belirtildi. TAV tarafından açıklanan proje bilgilerinde de Terminal 2’deki ticari alanların yaklaşık üç katına çıkarıldığı, özel yolcu salonları ile yeme-içme ve perakende alanlarının yeniden düzenlendiği ifade edildi.

Yeme-içme alanlarındaki oturma yerleri de yolcular tarafından beklemek için kullanılabiliyor. Ancak bu noktada ücretsiz genel kullanım koltuklarıyla ticari işletmelere ait oturma alanları arasında ayrım yapılması gerekiyor.

Bir terminalde çok sayıda restoran sandalyesinin bulunması, bütün yolcular için yeterli ücretsiz bekleme koltuğu bulunduğu anlamına gelmiyor.

Ücretsiz oturma alanlarının sayısı açıklanmıyor

Antalya Havalimanı’nın bekleme alanlarının yeterliliğini ölçmek açısından en önemli veri eksiklerinden biri toplam ücretsiz koltuk sayısı.

Havalimanının güncel hizmet sayfalarında terminal alanları ve yolcu hizmetleri hakkında bilgiler bulunmasına karşın genel yolcu alanlarında kaç koltuk bulunduğuna ilişkin güncel bir toplam yayımlanmıyor.

Aynı şekilde yoğun bir yaz gününde kaç yolcunun ayakta beklediğini, kapı başına kaç koltuk düştüğünü veya bekleme alanlarının hangi saatlerde kapasitesine ulaştığını gösteren düzenli bir performans göstergesi de kamuya açık değil.

Bu nedenle terminal alanının büyüdüğünü söylemek mümkünken “her yolcu için yeterli oturma alanı var” sonucuna mevcut kamu verileriyle ulaşmak mümkün değil.

Yaşlılar ve hareket kısıtlılığı bulunan yolcular için oturma alanı daha önemli

Bekleme alanlarının yeterliliği bütün yolcular açısından aynı anlama gelmiyor.

Yaşlılar, hamileler, çocuklu aileler, engelli yurttaşlar ve uzun süre ayakta kalmakta güçlük çeken yolcular için kapıya yakın ve ücretsiz oturma alanlarına erişim daha kritik.

Antalya Havalimanı hareket kabiliyeti kısıtlı yolculara yönelik yardım hizmetleri sunduğunu ve terminal içerisinde bu yolcuların kullanımına yönelik düzenlemeler bulunduğunu belirtiyor.

Ancak genel bekleme koltuklarının erişilebilirlik ihtiyacına göre kaçının öncelikli kullanıma ayrıldığına ilişkin güncel ayrıntılı bir sayı kamuya açık kaynaklarda yer almıyor.

Uçuş gecikmelerinde ihtiyaç artıyor

Normal koşullarda yolcunun kapı bölgesinde geçirdiği süre sınırlı olabilir. Uçuşun gecikmesi halinde ise aynı yolcu terminalde saatlerce beklemek zorunda kalabiliyor.

Birden fazla uçuşun geciktiği dönemlerde yeni yolcular terminale gelmeye devam ederken önceki uçuşların yolcularının da içeride kalması, terminaldeki eş zamanlı nüfusu artırabiliyor.

Bu nedenle bekleme alanlarının yeterliliği yalnızca normal uçuş programına göre değil, gecikme ve operasyonel aksaklık gibi olağan dışı durumlar açısından da değerlendirilmesi gereken bir konu.

Antalya Havalimanı’nda bekleme alanları yeterli mi?

Mevcut veriler Antalya Havalimanı’nın yolcu kullanımına açık terminal alanlarının iki bin yirmi beşteki genişlemeyle önemli ölçüde büyüdüğünü gösteriyor. Terminal kapasitesinin otuz beş milyondan seksen iki milyon yolcuya çıkarılması ve Terminal 2 ile İç Hatlar Terminali’nin genişletilmesi, önceki altyapıya göre belirgin bir rahatlama potansiyeli oluşturuyor.

Buna karşılık Antalya Havalimanı Ağustos iki bin yirmi altıda günlük ortalama binin üzerinde uçuşla Avrupa’nın en yoğun havalimanlarından biri durumundaydı.

Bu nedenle bekleme alanlarının yeterliliği özellikle yaz sezonunun yoğun saatlerinde ayrı olarak ölçülmeli.

Kamuya açık kaynaklarda terminaldeki toplam genel kullanım koltuğu, kapı başına oturma kapasitesi, yoğun saatte alan doluluk oranı veya ayakta kalan yolcu sayısı gibi göstergeler bulunmadığından bugün için kesin bir “yeterli” ya da “yetersiz” sonucu çıkarmak mümkün değil.

Yeni terminal yatırımı fiziksel kapasiteyi belirgin biçimde artırmış durumda. Ancak yolcuların gerçek deneyimini ortaya koymak için bundan sonraki aşamada toplam metrekarenin yanında ücretsiz oturma kapasitesi, yoğun saat doluluk oranı, kapı başına yolcu sayısı ve ortalama bekleme sürelerinin de düzenli olarak açıklanması daha sağlıklı bir değerlendirme yapılmasını sağlayabilir.