COP31’in üçüncü taslağında da fosil yakıtlardan çıkış yok
Antalya’da düzenlenen COP31’de çerçeve kararın üçüncü taslağı yayımlandı. Fosil yakıtlardan uzaklaşmaya doğrudan yer verilmeyen metinde elektrifikasyon ve karbon yakalama teknolojilerine ilişkin hedefler korundu. Yaklaşık 130 ülke, önceki iklim kararlarından geri adım atılmamasını talep ederken COP31 Başkanı Murat Kurum, ülkeler arasında büyük ölçüde uzlaşı sağlandığını açıkladı.

Antalya’da 9 Kasım’da başlayan ve 20 Kasım’da sona ermesi planlanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), ülkeler arasında devam eden müzakereler nedeniyle uzadı. COP31 Başkanlığı, çerçeve kararın üçüncü taslağını bugün (22 Kasım) sabahın erken saatlerinde yayımladı. Yeni metinde fosil yakıtlardan uzaklaşma, elektrifikasyon, karbon yakalama teknolojileri ve iklim finansmanına ilişkin düzenlemeler öne çıktı.
En Az Gelişmiş Ülkeler (LDC), Küçük Ada Devletleri İttifakı (AOSIS), Avrupa Birliği (AB) ve Yüksek Hedef Koalisyonu’nun (HAC) da aralarında bulunduğu yaklaşık 130 ülke, COP31’de daha önce kabul edilen iklim kararlarının korunmasını talep ediyor. Ülkelerin öncelikleri arasında, 2023 yılında Dubai’de gerçekleştirilen COP28’de kabul edilen fosil yakıtlardan uzaklaşma kararının sürdürülmesi bulunuyor.
FOSİL YAKITLARDAN UZAKLAŞMA İFADESİ METİNDE YER ALMADI
COP31 çerçeve kararının üçüncü taslağında, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ve bu doğrultuda hazırlanacak yol haritalarına doğrudan yer verilmedi. Metnin girişinde, fosil yakıtlardan adil, düzenli ve hakkaniyetli biçimde uzaklaşma çağrısını da içeren 2023 tarihli Birleşik Arap Emirlikleri Mutabakatı hatırlatıldı.
Taslağın 38’inci paragrafında ise ilk Küresel Durum Değerlendirmesi’nin sonuçları doğrultusunda ulusal iklim planlarının uygulanması çağrısı yapıldı. Ancak bu atıflarda fosil yakıtlardan uzaklaşma ifadesi açıkça kullanılmadı.
COP31’in 16 Kasım’da yayımlanan ilk taslağında fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin ifadeler bulunurken 19 Kasım’da açıklanan ikinci taslakta bu ifadeler çıkarılmıştı. Üçüncü taslakta da doğrudan bir çağrıya yer verilmemesi, müzakerelerdeki anlaşmazlık konularından biri olmaya devam ediyor.
KARBON YAKALAMA VE ELEKTRİFİKASYON HEDEFLERİ KORUNDU
Üçüncü taslakta karbon yakalama, kullanma ve depolama (CCUS) teknolojilerine yönelik hedefler korundu. Metinde, bu teknolojilerin 2035 yılına kadar küresel ölçekte gigaton düzeyine ulaşmasının amaçlandığı belirtildi.
İkinci taslakta yer alan 500 milyon tonluk sayısal hedef yeni metinden çıkarılırken karbon yakalama teknolojilerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik ifadeler korundu. İklim örgütleri, bu teknolojilerin fosil yakıt kullanımını sürdürme riski taşıdığını savunarak taslaktaki düzenlemeleri eleştirdi.
Türkiye’nin COP31 kapsamında gündeme getirdiği “35’te 35” elektrifikasyon hedefi de üçüncü taslakta yer aldı. Metinde, küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarılması hedeflendi.
Taslakta ayrıca elektrifikasyonun iklim hedeflerine katkısını artırmak amacıyla temiz enerji kaynaklarından mümkün olan en yüksek düzeyde yararlanılması gerektiği belirtildi. Yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılmasına ilişkin ifadelere de metnin farklı bölümlerinde yer verildi.
IPCC RAPORUNUN TAKVİMİNE İLİŞKİN İFADE ÇIKARILDI
Üçüncü taslakta Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) hazırlayacağı değerlendirme raporunun takvimine ilişkin değişiklik yapıldı.
Önceki taslakta, IPCC raporunun 2028 yılında gerçekleştirilecek İkinci Küresel Durum Değerlendirmesi’ne katkı sunabilecek şekilde hazırlanmasını destekleyen ifadeler bulunuyordu. Yeni taslakta ise IPCC’nin çalışmalarına değinilmesine rağmen raporun 2028’deki değerlendirme sürecine yetiştirilmesine yönelik açık bir takvime yer verilmedi.

KURUM: YÜKSEK ÇOĞUNLUKTA BİR UZLAŞI VAR
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, bugün saat 10.30 sıralarında gazetecilere açıklamalarda bulundu. Çerçeve kararı “örtü karar” olarak nitelendiren Kurum, taslağın son hâlinin gece boyunca yürütülen çalışmaların ardından ülkelere gönderildiğini belirtti.
Müzakerelerde büyük ölçüde uzlaşı sağlandığını ifade eden Kurum, “Gördüğümüz yüksek çoğunlukta bir uzlaşı var. Çok ufak tefek konular kaldı, bu karar çıktığı zaman çok önemli işler başarmış olacağız” dedi.
Kararın kabul edilmesi için genel kurulda gerekli iradeyi ortaya koyacaklarını söyleyen Kurum, sürecin bundan sonraki aşamasında taraf devletlerin tutumunun belirleyici olacağını ifade etti.
Kurum, karar üzerinde anlaşma sağlanamaması ihtimaline ilişkin ise “Eğer çıkmaması halinde COP sürecini çözümsüzlüğe sokacakların, kendilerini bir bu manada değerlendirmeleri gerektiğini düşünüyorum” açıklamasında bulundu.
SIEBER: FOSİL YAKITLARDAN UZAKLAŞMA METİNDEN ÇIKARILDI
Uluslararası iklim örgütü 350.org’un Politik Strateji Direktörü Andreas Sieber, üçüncü taslağa ilişkin yaptığı değerlendirmede Türkiye ve Avustralya’nın COP31 sürecindeki yaklaşımını eleştirdi.
Karbon yakalama teknolojilerine yönelik hedeflerin metinde korunmasına karşın fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin doğrudan ifadelerin çıkarıldığını belirten Sieber, şunları söyledi:
“Metinde, 2035 için bir karbon yakalama hedefine yer buldular ama fosil yakıtlardan uzaklaşmayı metinden çıkardılar ve bu konuda ilerleme sağlayacak hiçbir girişim başlatmadılar. Brezilya böyle bir liderliğin mümkün olduğunu göstermişti.”
Fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda ülkelerin hazırladığı yol haritalarına da değinen Sieber, “100'den fazla ülke, fosil yakıtlardan küresel geçiş yol haritasına katkı sundu. 25'ten fazla ulusal yol haritası da yayımlandı ya da duyuruldu” ifadelerini kullandı.
Sieber, iklim krizinden daha fazla etkilenen ülkeler ve topluluklar açısından uyum finansmanının da belirsizliğini koruduğunu belirtti.
SÖDERBERG: DAHA GÜÇLÜ İKLİM EYLEMİNE İHTİYAÇ VAR
DanChurchAid Küresel İklim Direktörü Mattias Söderberg de üçüncü taslağa ilişkin değerlendirmelerde bulundu. COP31 Başkanlığı’nın uzlaşı sağlamak için yoğun çaba gösterdiğini belirten Söderberg, müzakereler sırasında bazı iklim taahhütlerinin zayıflatıldığını, bazılarının ise metinden çıkarıldığını savundu.
Küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşma riskine dikkat çeken Söderberg, “1,5°C'yi aşan bir dünyaya doğru gidiyoruz. Daha zayıf vaatlere değil, acilen daha güçlü iklim eylemine ihtiyacımız var” dedi.
Söderberg, hükümetlerin iklim krizinin gerektirdiği ölçüde daha güçlü kararlar alması gerektiğini ifade etti.
GENEL KURUL SAAT 11.00’E ERTELENDİ
COP31 çerçeve kararının üçüncü taslağının yayımlanmasının ardından, ülkelerin metin üzerinde değerlendirmelerini sürdürmesi için kapanış genel kurulunun başlangıç saati değiştirildi.
İlk olarak saat 09.00’da yapılacağı duyurulan genel kurul, saat 11.00’e ertelendi.
Yayımlanan taslağa buradan ulaşabilirsiniz
İKLİM MASASI HAKKINDA:
İklim Masası, iklim değişikliğiyle ilgili güvenilir bilgileri kamuoyunda yaygınlaştırmayı hedefleyen ücretsiz bir haber servisidir. Yazarları, haberleştirdikleri konularda uzmanlığı bulunan bilim insanlarıdır.
İklim Masası’nın paylaştığı haberler, haberi yazan bilim insanını referans göstermek kaydıyla, kısmen veya tamamen paylaşılabilir veya alıntılanabilir. Kısmen paylaşıldığı durumlarda, bütünün anlamından koparılarak veya çarpıtılarak gerçek dışı bilimsel veya siyasi bir anlam çıkarılamaz.
EkolojiAlanya’dan Finike’ye: Akdeniz’de plastiğin izleriCOP31 kapsamında Antalya’da tanıtılan “Plastik Türkiye: Üretimden Sofraya Bir Kirlilik Haritası” kitabı, Alanya kıyılarında ölçülen olağanüstü mikroplastik yoğunluğunu ve Akdeniz’in farklı noktalarında yıllardır tespit edilen plastik kirliliğini yeniden gündeme taşıdı.

