Antalya’da AC ve DC şarj farkı; şarj süresi, güç, soket türü, kullanım alanı ve maliyet yönünden bu haberde yer alıyor.
Antalya’da elektrikli araç şarj istasyonlarının yaygınlaşmasıyla birlikte istasyon haritalarında sıkça görülen AC ve DC ifadeleri de merak konusu oluyor. AC şarj daha uzun süreli park edilen ev, iş yeri, otel ve alışveriş merkezi gibi alanlarda öne çıkarken DC şarj, kısa sürede enerji alınması gereken şehirler arası yolculuklarda kullanılıyor.
AC VE DC ŞARJ NEDİR?
AC, alternatif akım; DC ise doğru akım anlamına geliyor. Elektrikli araçların bataryaları doğru akımla çalıştığı için şebekeden alınan alternatif akımın bataryaya aktarılmadan önce doğru akıma dönüştürülmesi gerekiyor.
AC şarjda bu dönüşüm, elektrikli aracın içinde bulunan dahili şarj cihazı tarafından yapılıyor. İstasyondan gelen alternatif akım önce aracın dahili dönüştürücüsüne, ardından bataryaya aktarılıyor.
DC şarj istasyonunda ise alternatif akımın doğru akıma dönüştürülmesi istasyonun kendi ekipmanı tarafından gerçekleştiriliyor. Enerji, aracın dahili AC şarj cihazı kullanılmadan doğrudan bataryaya aktarılıyor. Bu nedenle DC istasyonlar daha yüksek güçte ve daha kısa sürede şarj sağlayabiliyor.
AC ŞARJ NASIL ÇALIŞIR?
AC şarj istasyonları genellikle elektrikli aracın uzun süre park halinde kalacağı noktalarda kullanılıyor. Evler, apartman otoparkları, iş yerleri, oteller, alışveriş merkezleri ve belediye otoparkları AC şarjın yaygın olduğu alanlar arasında yer alıyor.
AC istasyonun üzerinde yüksek bir güç değeri yazsa bile aracın kullanabileceği gerçek güç, aracın dahili şarj cihazıyla sınırlı oluyor. Örneğin istasyon 22 kW güç sunarken aracın dahili AC şarj kapasitesi 11 kW ise araç en fazla 11 kW seviyesinde şarj olabiliyor.
Bu nedenle elektrikli araç kullanıcılarının yalnızca istasyon gücünü değil, araçlarının kabul ettiği azami AC şarj gücünü de kontrol etmesi gerekiyor.
DC ŞARJ NASIL ÇALIŞIR?
DC şarj istasyonları, enerjiyi doğrudan bataryaya aktararak AC istasyonlara göre daha kısa sürede şarj olanağı sağlıyor. Bu istasyonlar genellikle akaryakıt tesisleri, şehirler arası yollar, dinlenme tesisleri, havalimanları ve ana ulaşım koridorlarında bulunuyor.
DC şarjda gerçek hız yalnızca istasyonun gücüne bağlı değil. Aracın kabul ettiği azami DC güç, bataryanın doluluk oranı, batarya sıcaklığı, hava koşulları ve istasyon gücünün başka bir araçla paylaşılması şarj hızını etkileyebiliyor.
Örneğin 180 kW gücündeki bir DC istasyona bağlanan araç en fazla 100 kW şarj kabul ediyorsa istasyonun 180 kW gücünün tamamından yararlanamıyor.
AC VE DC ŞARJ ARASINDAKİ TEMEL FARKLAR
AC ve DC şarj arasındaki temel fark, elektrik enerjisinin doğru akıma dönüştürüldüğü noktadan kaynaklanıyor.
AC şarjda dönüşüm aracın içinde yapılıyor. DC şarjda ise dönüşüm istasyonda gerçekleştiriliyor ve enerji doğrudan bataryaya gönderiliyor.
AC şarjın temel özellikleri şöyle:
Daha düşük güçte çalışır.
Şarj işlemi daha uzun sürer.
Ev, iş yeri, otel ve uzun süreli otopark kullanımı için uygundur.
Gerçek şarj gücü aracın dahili AC şarj cihazıyla sınırlıdır.
Bazı istasyonlarda sürücünün kendi kablosunu kullanması gerekir.
DC şarjın temel özellikleri şöyle:
Daha yüksek güçte çalışır.
Kısa sürede daha fazla enerji alınmasını sağlar.
Şehirler arası yolculuklar ve kısa süreli molalar için uygundur.
Şarj gücü aracın DC kabul kapasitesine göre sınırlanır.
Kablo genellikle cihazın üzerinde bulunur.
EPDK da AC şarjı şehir içi kullanım ve uzun süreli park alanları için, DC şarjı ise şehirler arası yolculuklar ve kısa sürede şarj ihtiyacı bulunan durumlar için uygun seçenek olarak tanımlıyor.
ANTALYA’DA AC ŞARJ NEREDE TERCİH EDİLEBİLİR?
Antalya’da AC şarj, aracın birkaç saat veya gece boyunca park halinde kalacağı durumlarda tercih edilebilir.
AC şarj için uygun kullanım alanları arasında şunlar bulunuyor:
Ev ve apartman otoparkları
İş yerleri
Oteller ve konaklama tesisleri
Alışveriş merkezleri
Belediye ve özel otoparklar
Hastaneler
Üniversite kampüsleri
Uzun süreli havalimanı otoparkları
Antalya’da yaşayan ve aracını gece boyunca park eden sürücüler açısından evde kurulan AC şarj ünitesi günlük kullanım ihtiyacını karşılayabilir. Turizm tesislerinde konaklayan elektrikli araç sürücüleri de araçlarını gece boyunca AC cihazda bırakarak ertesi güne hazırlayabilir.
ANTALYA’DA DC ŞARJ NEREDE TERCİH EDİLEBİLİR?
DC şarj, Antalya’dan farklı ilçelere veya şehir dışına yolculuk yapan ve uzun süre beklemek istemeyen sürücüler için daha uygun oluyor.
DC şarjın öne çıktığı güzergâhlar şöyle:
Antalya Havalimanı ve Aksu çevresi
Antalya-Alanya D400 kara yolu
Serik, Manavgat ve Alanya güzergâhı
Antalya-Kemer kara yolu
Kemer, Kumluca ve Kaş güzergâhı
Döşemealtı ve Antalya-Burdur kara yolu
Akaryakıt istasyonları ve dinlenme tesisleri
Kent merkezindeki büyük alışveriş merkezleri
Antalya’dan Alanya, Kaş, Fethiye, Burdur veya Isparta yönüne hareket edecek sürücüler, yolculuk sırasında kısa sürede enerji almak için DC istasyonlardan yararlanabilir.
Şehir içinde günlük kullanım yapan ve acil şarj ihtiyacı bulunmayan sürücüler için ise sürekli DC istasyon kullanmak yerine aracın park halinde olduğu sürelerde AC şarj tercih edilebilir.
AC VE DC ŞARJ SÜRESİ NE KADAR?
Elektrikli aracın şarj süresi batarya kapasitesi, başlangıçtaki doluluk oranı, istasyon gücü ve aracın kabul ettiği azami şarj gücüne göre değişiyor.
AC şarjda araç genellikle birkaç saat boyunca istasyona bağlı kalıyor. ZES’in kullanıcı bilgilendirmesine göre AC istasyonlarda ortalama şarj süresi araç modeline bağlı olarak 7-8 saat, DC istasyonlarda ise yaklaşık 30-60 dakika arasında değişebiliyor. Bu süreler genel ortalama niteliğinde olup her araç için aynı sonucu vermiyor.
DC şarjda batarya düşük doluluk seviyesindeyken daha yüksek güç alınabiliyor. Batarya yüzde 80-85 seviyesine yaklaştığında ise araç, bataryayı korumak amacıyla şarj gücünü azaltabiliyor.
EPDK’ya göre bazı şarj ağı işletmecileri, kullanıcıya önceden bilgi vermek şartıyla batarya doluluk oranı yüzde 85’i geçtiğinde DC şarj hizmetini sonlandırabiliyor. Bunun gerekçesi, bu seviyeden sonra şarj hızının önemli ölçüde düşmesi ve istasyonun uzun süre meşgul edilmesi olarak açıklanıyor.
ŞARJ İSTASYONUNUN GÜCÜ TEK BAŞINA YETERLİ Mİ?
İstasyon haritasında görülen güç değeri, aracın sürekli olarak bu güçte şarj olacağı anlamına gelmiyor.
Gerçek şarj hızını etkileyen başlıca unsurlar şöyle:
Aracın azami AC veya DC şarj kapasitesi
Bataryanın mevcut doluluk oranı
Batarya sıcaklığı
Hava sıcaklığı
Aracın batarya ön koşullandırma özelliği
İstasyonun gücü başka araçlarla paylaşması
Batarya yönetim sisteminin uyguladığı koruma sınırları
Bu nedenle 300 kW gücünde bir DC istasyon, düşük DC şarj kapasitesine sahip bir aracı aynı güçte şarj edemiyor. Benzer şekilde 22 kW AC istasyon da dahili şarj cihazı 7,4 kW ile sınırlı olan bir araca en fazla aracın kabul ettiği gücü aktarabiliyor.
AC VE DC ŞARJDA HANGİ SOKETLER KULLANILIYOR?
Türkiye’de AC şarj için yaygın olarak Tip-2, DC hızlı şarj için ise Combo-2 olarak da adlandırılan CCS2 soketi kullanılıyor.
EPDK düzenlemelerine göre şarj ağında AC ünite bulunuyorsa en az bir ünitenin Tip-2, DC ünite bulunuyorsa en az bir ünitenin Combo-2 soketiyle donatılması gerekiyor. Otoyol ve devlet yollarındaki şarj ünitelerinin en az yarısının da 50 kW ve üzeri DC güce sahip olması şartı bulunuyor.
Bazı eski veya farklı pazarlara yönelik araçlarda CHAdeMO gibi başka DC soketleri görülebiliyor. Sürücülerin istasyona gitmeden önce araç ile soket yapısının uyumlu olup olmadığını kontrol etmesi gerekiyor.
AC ŞARJDA KABLO GEREKİR Mİ?
Bazı halka açık AC şarj istasyonlarında sabit kablo bulunmuyor. Bu tür istasyonları kullanacak sürücünün kendi Tip-2 kablosunu yanında bulundurması gerekiyor.
DC ve yüksek güçlü şarj cihazlarında ise kalın ve ağır şarj kablosu genellikle istasyonun üzerinde yer alıyor. ZES de kendi AC istasyonları için kullanıcıların Tip-2 kablo bulundurması gerektiğini, DC ve HPC istasyonlarda kablonun cihaz üzerinde bulunduğunu belirtiyor.
Bu uygulama bütün işletmeciler ve istasyonlar için aynı olmayabileceğinden kablo bilgisi operatörün mobil uygulamasından kontrol edilmeli.
AC ŞARJ MI, DC ŞARJ MI DAHA UCUZ?
Şarj fiyatları yalnızca elektrik enerjisinin maliyetine göre belirlenmiyor. İstasyonun kurulum maliyeti, bağlantı gücü, işletme giderleri, konumu, kullanım yoğunluğu ve cihazın AC veya DC olması fiyat üzerinde etkili oluyor.
EPDK’ya göre halka açık şarj hizmeti fiyatları serbest piyasa koşullarında işletmeciler tarafından belirleniyor. Bu nedenle AC ve DC tarifeleri şirketten şirkete, istasyondan istasyona ve dönemsel kampanyalara göre değişebiliyor.
DC cihazların yatırım ve altyapı maliyetleri daha yüksek olabildiği için DC şarj tarifesi AC tarifesinden yüksek olabilir. Ancak sürücülerin yalnızca AC veya DC ayrımına bakarak fiyat tahmini yapmaması, şarj işlemini başlatmadan önce kilovatsaat başına güncel ücreti kontrol etmesi gerekiyor.
DC ŞARJ BATARYAYA ZARAR VERİR Mİ?
DC hızlı şarjın arada kullanılması, elektrikli aracın bataryasına doğrudan zarar verdiği anlamına gelmiyor. Elektrikli araçların batarya yönetim sistemleri, sıcaklık ve doluluk oranına göre şarj gücünü otomatik olarak sınırlandırıyor.
Bununla birlikte yüksek güçlü şarj sırasında daha fazla ısı oluşabiliyor. Sık ve yoğun hızlı şarj kullanımı, aracın batarya kimyasına ve termal yönetim sistemine bağlı olarak uzun vadeli batarya aşınmasını etkileyebilir. ABD Enerji Bakanlığı da yüksek güçlü şarj sırasında oluşan ısının batarya yaşlanması açısından yönetilmesi gereken unsurlardan biri olduğunu belirtiyor.
Günlük kullanımda aracın üretici kılavuzunda yer alan şarj önerilerinin dikkate alınması gerekiyor. Uzun süre park etme imkânı bulunan durumlarda AC, zamanın sınırlı olduğu uzun yolculuklarda ise DC şarj kullanılabilir.
ANTALYA’DA AC VE DC İSTASYONLAR NASIL BULUNUR?
Antalya’daki halka açık şarj istasyonları, EPDK tarafından geliştirilen Şarj@TR uygulaması üzerinden görüntülenebiliyor.
Uygulamada istasyonların:
Konumu
AC veya DC soket tipi
Şarj gücü
Boş ve dolu soketleri
Güncel fiyatı
Ödeme yöntemi
Çalışma saatleri
Arıza ve bakım durumu
görüntülenebiliyor. Ayrıca filtreleme özelliği kullanılarak yalnızca AC veya yalnızca DC istasyonlar listelenebiliyor.
Antalya’daki istasyonların fiyatları, soket müsaitliği ve çalışma durumu değişebildiği için eski harita yorumları yerine Şarj@TR veya şarj ağı işletmecisinin güncel uygulaması kullanılmalı.
ANTALYA’DA HANGİ ŞARJ TÜRÜ TERCİH EDİLMELİ?
Antalya’da şehir içi kullanım yapan, aracını evde, iş yerinde, otelde veya alışveriş merkezinde birkaç saat bırakabilen sürücüler için AC şarj daha uygun olabilir.
Şehirler arası yolculuk yapan, Antalya Havalimanı çevresinde kısa süreli şarja ihtiyaç duyan veya D400 kara yolunda yolculuğa devam edecek sürücüler açısından DC şarj zaman kazandırıyor.
Tercih yapılırken yalnızca istasyonun AC veya DC olması değil; aracın şarj kapasitesi, bataryada ihtiyaç duyulan enerji, bekleme süresi, güncel fiyat, soket uyumluluğu ve istasyonun müsaitliği birlikte değerlendirilmeli.
