Antalya’da açık havada çalışanları sıcak ve güneşten korumak için ekipman tek başına yeterli değil; gölge, su, mola ve çalışma saatleri de önem taşıyor.
Antalya’da yaz aylarında inşaat, tarım, peyzaj, temizlik, yol bakım, turizm ve saha hizmetleri gibi birçok iş kolunda çalışanlar günün önemli bölümünü açık havada geçiriyor. Yüksek sıcaklık, nem ve doğrudan güneş ışığı bir araya geldiğinde ise yalnızca güneş yanığı değil, ısı stresi ve sıcak çarpmasına kadar uzanan sağlık riskleri ortaya çıkabiliyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün verileri, Antalya’da sıcaklık yükünün yalnızca Temmuz ve Ağustos aylarıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Kentin 1991-2020 iklim normallerinde ortalama en yüksek sıcaklık Haziran’da 31,6, Temmuz ve Ağustos’ta 34,9, Eylül’de ise 31,7 derece olarak ölçülüyor. 2026 yılı Ağustos ayında Antalya çevresindeki ortalama sıcaklıklar da mevsim normallerinin üzerinde gerçekleşti.
On dört Eylül 2026 tarihli MGM saatlik tahmininde ise Antalya merkezde öğleden sonra sıcaklığın 31 dereceye, hissedilen sıcaklığın 34 dereceye çıkması beklenirken akşamüstü hissedilen sıcaklığın 35 derece düzeyinde kalabileceği tahmin edildi. Bu tablo, sonbahara yaklaşılmış olmasına rağmen açık alanda çalışanlar açısından sıcaklık riskinin sürdüğünü gösteriyor.
Şapka ve güneş kremi tek başına yeterli değil
Açık havada çalışanların korunmasında geniş kenarlı şapka, güneş gözlüğü, uygun iş kıyafeti ve güneşten koruyucu ürünler önemli araçlar. Ancak iş sağlığı ve güvenliği açısından sorunun yalnızca çalışana koruyucu ekipman verilmesiyle çözüldüğünü söylemek mümkün değil.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sıcak havada çalışma için hazırladığı bilgilendirmede hafif ve uygun kıyafetlerin kullanılması, güneşten korunma, gölgeli veya serin alanlarda sık mola verilmesi, doğrudan güneş ışığından kaçınılması ve düzenli sıvı tüketilmesi birlikte öneriliyor. Başka bir ifadeyle kişisel korunma araçları, çalışma düzenine ilişkin önlemlerle desteklenmeli.
Dünya Sağlık Örgütü de açık havada çalışanların mesleki güneş ışınlarına maruz kalması nedeniyle melanom dışı cilt kanserleri açısından daha yüksek risk altında olduğunu belirtiyor. WHO’nun önerileri arasında öğle saatlerinde güneşe maruziyetin sınırlandırılması, gölge kullanılması, koruyucu giysiler, geniş kenarlı şapka ve UVA ile UVB ışınlarına karşı koruma sağlayan güneş gözlükleri bulunuyor.
Antalya’da UV ışınları da çalışma koşullarının parçası
Sıcaklık ile ultraviyole ışınlarının oluşturduğu risk aynı şey değil. Hava sıcaklığı çok yüksek olmasa bile UV indeksi yüksek seviyelerde bulunabiliyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü UV indeksinin üç ve üzerindeki seviyelerinde korunma önlemlerinin önem kazandığını belirtiyor. Sekiz ile on arasındaki “çok yüksek” UV değerlerinde ise gölge kullanılması, uzun kollu giysi, pantolon, şapka ve güneş gözlüğü öneriliyor.
Bu nedenle açık havada çalışanlar açısından yalnızca termometrede görülen sıcaklığa bakılması yeterli değil. UV indeksi, nem, güneş altında geçirilen süre, yapılan işin fiziksel ağırlığı ve kullanılan diğer kişisel koruyucu donanımlar da birlikte değerlendirilmeli.
İşverenin sorumluluğu yalnızca ekipman vermekle bitmiyor
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak ve işyerindeki riskleri değerlendirmekle yükümlü. Mevzuattaki temel yaklaşım, risklerle kaynağında mücadele edilmesini ve toplu korunma tedbirlerine kişisel korunma tedbirlerinden önce yer verilmesini öngörüyor.
Kişisel koruyucu donanımların işyerlerinde kullanımına ilişkin düzenlemelerde de donanımın, risklerin toplu koruma veya iş organizasyonu yöntemleriyle yeterince önlenemediği durumlarda devreye girdiği belirtiliyor. Gerekli kişisel koruyucu donanımın işveren tarafından ücretsiz verilmesi, uygun durumda tutulması ve çalışanların kullanım konusunda bilgilendirilmesi gerekiyor.
Bu çerçevede Antalya’daki bir açık hava işinde yalnızca şapka veya koruyucu giysi dağıtılması yeterli bir sıcaklık yönetimi olarak değerlendirilemez. İşin niteliğine göre gölgelendirilmiş dinlenme alanları, içme suyuna kesintisiz erişim, uygun mola düzeni ve çalışma programının günün daha serin saatlerine kaydırılması da risk değerlendirmesinin parçası olmalı.
En sıcak saatlerde çalışma yeniden planlanabilir mi?
Sağlık Bakanlığının Temmuz 2026 tarihli aşırı sıcak uyarılarında, özellikle 10.00 ile 16.00 arasında zorunlu olmadıkça dışarı çıkılmaması öneriliyor. Açık havada çalışması gereken kişilerin ise doğrudan güneş altında korunmasız kalmaması ve ağır fiziksel hareketlerden kaçınması gerektiği belirtiliyor.
Bu öneri, her işyerinde bu saatlerde otomatik olarak çalışma yasağı bulunduğu anlamına gelmiyor. Ancak iş sağlığı ve güvenliği açısından işverenlerin meteorolojik koşulları ve yapılan işin ağırlığını dikkate alarak çalışma saatlerini değerlendirmesi gerekiyor.
Özellikle asfalt, beton ve metal yüzeylerin bulunduğu şantiyeler, yol çalışmaları ve kent merkezindeki gölgesiz alanlarda güneşten gelen ısıya çevreden yayılan ısı da eklenebiliyor. Ağır fiziksel çalışma ise vücudun kendi ürettiği ısıyı artırarak çalışan üzerindeki toplam yükü yükseltiyor.
Sıcak hava yalnızca güneş yanığı riski yaratmıyor
WHO ve Dünya Meteoroloji Örgütünün 2025 yılında yayımladığı çalışma yaşamında ısı stresi rehberine göre aşırı sıcak; susuzluk, sıcak bitkinliği, sıcak çarpması, böbrek fonksiyonlarında bozulma ve nörolojik sorunlarla ilişkilendiriliyor. Dünya genelinde 2,4 milyardan fazla çalışanın aşırı sıcağa maruz kaldığı tahmin ediliyor.
Bu nedenle güneşten korunma politikalarının yalnızca cilt üzerindeki etkiler düşünülerek oluşturulması eksik kalıyor. Çalışanın yeterli suya erişimi, serinleyebilmesi, vücudunun sıcak ortama alışması için gerekli sürenin tanınması ve ısı stresi belirtilerinin çalışanlar ile yöneticiler tarafından bilinmesi de koruyucu sistemin parçası.
Hangi önlemler birlikte uygulanmalı?
Antalya gibi yaz sezonunun uzun sürdüğü bir kentte açık hava çalışanları için koruma planının iş koluna göre hazırlanması gerekiyor. Koruyucu ve açık renkli iş kıyafetleri, baş ve boynu güneşten koruyan ekipman, uygun UV korumalı gözlük ve güneşten koruyucu ürünlerin yanında gölgelik alan, temiz içme suyu, düzenli dinlenme molaları ve hava koşullarına göre çalışma programı birlikte ele alınmalı.
Yeni işe başlayan veya sıcak ortama alışık olmayan çalışanların da doğrudan uzun süreli ve ağır sıcak maruziyetine sokulmaması önem taşıyor. WHO, sıcak ortamda çalışanlara yönelik önlemlerin bölgesel hava koşulları, yapılan iş ve çalışanın bireysel kırılganlıkları dikkate alınarak hazırlanmasını öneriyor.
Antalya’da açık havada çalışanların güneşten korunma ekipmanlarının ne ölçüde sağlandığını iş kolları ve ilçeler bazında gösteren güncel, kent geneli bir kamu veri seti bulunmadığı için ekipmanların sahada “yeterli” olduğunu söylemek mümkün değil. Ancak güncel sağlık ve iş güvenliği rehberleri bir noktada birleşiyor: Şapka, gözlük, koruyucu kıyafet veya güneş kremi gerekli olabilir fakat tek başına yeterli değil. Etkili koruma, sıcaklığa ve UV seviyesine göre düzenlenen çalışma saatleri, gölge, su, mola ve işyeri risk yönetimiyle birlikte sağlanabilir.
