Antalya’da ev çatısına güneş paneli kurmak için gereken izinler, belgeler ve başvuru adımları bu haberde yer alıyor.
Antalya’da evinin elektrik ihtiyacının bir bölümünü güneşten karşılamak isteyenlerin yalnızca panel ve inverter satın alması yeterli olmuyor. Çatının teknik uygunluğu, mülkiyet durumu, elektrik aboneliği, kurulacak sistemin gücü, dağıtım şirketine yapılacak başvuru ve kabul işlemleri kurulumdan önce tamamlanması gereken başlıca aşamalar arasında bulunuyor.
Şebekeye bağlı bir güneş enerjisi sistemi kurulacaksa Antalya’daki süreç Akdeniz Elektrik Dağıtım AŞ üzerinden yürütülüyor. Müstakil evlerde işlemler daha kolay ilerleyebilirken apartman ve site çatılarında ortak alan kullanımı nedeniyle kat malikleri kararının da değerlendirilmesi gerekiyor.
GÜNEŞ PANELİ KURMAK İÇİN NELER GEREKİYOR?
Antalya’da bir evin çatısına elektrik üreten güneş paneli sistemi kurabilmek için genel olarak şu koşulların sağlanması gerekiyor:
Uygun ve yeterli çatı alanı
Çatının statik açıdan güvenli olması
Çatı kullanım hakkının belgelenmesi
Aktif bir elektrik aboneliği
Tüketime uygun sistem gücü
Elektrik mühendisi tarafından hazırlanmış proje
Akdeniz EDAŞ bağlantı başvurusu
Bağlantı görüşü ve çağrı mektubu
Proje onayı
Uygun panel, inverter ve koruma ekipmanları
Topraklama ve elektriksel güvenlik önlemleri
Kurulum sonrası kabul işlemi
Dağıtım sistemi bağlantı ve kullanım anlaşmaları
Enerji İşleri Genel Müdürlüğüne göre lisanssız elektrik üretim tesisi kuracak gerçek veya tüzel kişinin en az bir elektrik aboneliğinin bulunması gerekiyor. Üretim ve tüketim tesislerinin de genel kural olarak aynı dağıtım bölgesi içinde olması isteniyor.
İLK OLARAK ELEKTRİK TÜKETİMİ HESAPLANMALI
Kurulacak güneş enerjisi sisteminin gücü, yalnızca çatıda bulunan boş alana göre belirlenmemeli. Evin son 12 aylık elektrik tüketimi, elektriğin hangi saatlerde kullanıldığı ve gelecekteki ihtiyaçlar birlikte hesaplanmalı.
Klima, elektrikli termosifon, havuz pompası, elektrikli araç şarj cihazı veya ısı pompası kullanan evlerde tüketim daha yüksek olabilir. Buna karşılık yılın yalnızca belirli dönemlerinde kullanılan yazlık konutlarda büyük bir sistem kurulması, üretilen elektriğin önemli bölümünün evde tüketilememesine neden olabilir.
Enerji İşleri Genel Müdürlüğü, lisanssız üretimin temel amacını tüketicinin elektrik ihtiyacını tüketim noktasına yakın kendi üretim tesisinden karşılaması olarak tanımlıyor. İhtiyaç fazlası üretimin ekonomik değerlendirmesi de tüketim, mahsuplaşma ve yürürlükteki mevzuata göre yapılıyor.
HER EVE 25 KW SİSTEM KURULABİLİR Mİ?
EPDK, 25 kW’a kadar güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisleri için ayrı usul ve esaslar yayımlıyor. Ancak bu düzenleme, her meskenin otomatik olarak 25 kW gücünde sistem kurabileceği anlamına gelmiyor.
Kurulabilecek güç üzerinde şu unsurlar etkili oluyor:
Elektrik aboneliğinin bağlantı ve sözleşme gücü
Evin yıllık elektrik tüketimi
Çatının kullanılabilir bölümü
Panel yerleşim planı
Şebekenin bağlantı kapasitesi
Bağlı bulunulan trafo merkezinin durumu
İnverter ve bağlantı şekli
Dağıtım şirketinin teknik değerlendirmesi
Bu nedenle sistem gücü, yerinde keşif ve elektrik faturalarının incelenmesinin ardından belirlenmeli. Yalnızca satış firmasının önerdiği paket güce göre karar verilmemesi gerekiyor.
ÇATININ STATİK AÇIDAN UYGUN OLMASI GEREKİYOR
Güneş panelleri, taşıyıcı konstrüksiyon, kablolar ve diğer ekipmanlar çatıya ilave yük getiriyor. Rüzgârın paneller üzerinde oluşturduğu kaldırma kuvveti de bağlantı noktalarını ve çatı taşıyıcı sistemini etkileyebiliyor.
Antalya’nın kıyı bölgelerinde kuvvetli rüzgâr ve fırtına, yüksek kesimlerinde ise farklı kar ve rüzgâr yükleri dikkate alınmalı. Panel montajından önce çatının kaplama türü, taşıyıcı elemanları, su yalıtımı, eğimi ve mevcut hasarları incelenmeli.
Akdeniz EDAŞ’ın kabul belgelerine ilişkin genel listesinde inşaat mühendisliği değerlendirmesi, onaylı proje, kısa devre ve topraklama hesapları ile kullanılan ekipmanlara ait test raporları yer alıyor. Talep edilecek belgeler sistemin gücüne ve proje türüne göre değişebiliyor.
GÖLGELENME VE ÇATI YÖNÜ KONTROL EDİLMELİ
Çatının büyük olması tek başına yeterli değil. Baca, anten, su deposu, ağaçlar ve çevredeki yüksek binalar panellerin üzerine gölge düşürebiliyor. Bir panelin belirli bölümünün gölgelenmesi, sistem tasarımına bağlı olarak diğer panellerin üretimini de etkileyebilir.
Keşif sırasında yılın farklı dönemlerindeki güneş hareketi dikkate alınmalı. Panellerin yerleşiminde bakım geçişleri, çatı kenarları, bacalar, yağmur giderleri ve yangın güvenliği için bırakılması gereken alanlar da korunmalı.
Panel yerleşim planı hazırlanırken yalnızca en fazla sayıda paneli çatıya sığdırmak yerine güvenli, bakımı yapılabilir ve gölgelenme kaybı düşük bir tasarım tercih edilmeli.
MÜSTAKİL EVLERDE MÜLKİYET BELGESİ GEREKİYOR
Çatısı ve arsası aynı kişiye ait müstakil evlerde karar süreci apartmanlara göre daha kolay ilerleyebiliyor. Bununla birlikte başvuru sahibinin taşınmaz üzerindeki kullanım hakkını ve elektrik aboneliğiyle ilişkisini belgelemesi gerekiyor.
Tapu sahibi ile elektrik aboneliğinin sahibi farklı kişilerse başvurudan önce yetkilendirme ve kullanım hakkına ilişkin belgelerin hazırlanması gerekebilir. Kiracıların ise ev sahibinin yazılı izni olmadan çatıda kalıcı bir tesis kurmaması gerekiyor.
Başvuru sahibi, sistemin kurulacağı yapı ile ilişkilendirilecek tüketim aboneliğinin bilgilerini de doğru şekilde sunmalı. Abonelik adresi, tesis adresi ve tapu bilgilerindeki uyumsuzluklar başvuru sürecini uzatabilir.
APARTMAN ÇATISINA PANEL KURULABİLİR Mİ?
Apartman ve site çatılarında mülkiyet süreci farklı işliyor. Kat Mülkiyeti Kanunu’nda çatılar, bacalar ve genel dam terasları ortak yerler arasında sayılıyor. Bu nedenle tek bir daire sahibinin ortak çatının belirli bir bölümünü kendisine aitmiş gibi kullanarak doğrudan kurulum yaptırması hukuki uyuşmazlığa yol açabilir.
Apartmanda güneş paneli kurulmadan önce şu işlemlerin yapılması gerekiyor:
Yönetim planının incelenmesi
Çatı kullanım durumunun belirlenmesi
Kat malikleri kurulunda karar alınması
Sistemin ortak alanı mı yoksa bir daireyi mi besleyeceğinin belirlenmesi
Giderlerin ve üretilen elektriğin paylaşımının karara bağlanması
Yöneticiye başvuru ve sözleşme yetkisi verilmesi
Kararın karar defterine işlenmesi
Gerekli durumlarda hukuki görüş alınması
Gerekli karar yeter sayısı, sistemin ortak alanların ihtiyacı için mi yoksa yalnızca belirli bir bağımsız bölüm yararına mı kurulacağına ve çatıda yapılacak müdahalenin niteliğine göre değişebilir. Bu nedenle apartmanlarda uygulamaya geçmeden önce yönetim planının ve Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerinin somut proje üzerinden değerlendirilmesi gerekiyor.
ORTAK ALAN ELEKTRİĞİ İÇİN KURULABİLİR
Apartman ve sitelerde güneş enerjisi sistemi yalnızca dairelerin elektrik tüketimi için değil, ortak alan aboneliğiyle ilişkilendirilerek de kurulabilir.
Sistemden üretilen elektrik şu ortak tüketimlerde kullanılabilir:
Asansör
Hidrofor
Merdiven aydınlatması
Otopark aydınlatması
Güvenlik kameraları
Bahçe sulama sistemi
Havuz pompaları
Ortak alan klimaları
Elektrikli araç şarj altyapısı
Ortak sayaçla ölçülen tüketimler için üretim tesisi kurulmasına mevzuat kapsamında olanak tanınıyor. Enerji İşleri Genel Müdürlüğü, elektrik tüketimleri tek bir ortak sayaçla ölçülen bir veya birden fazla kişiye ait tesislerin tüketimlerini birleştirerek lisanssız üretim tesisi kurabileceğini belirtiyor.
AKDENİZ EDAŞ’A NASIL BAŞVURU YAPILIR?
Antalya’da şebekeye bağlı çatı tipi güneş enerjisi sistemi için başvuru Akdeniz Elektrik Dağıtım AŞ’ye yapılıyor. Akdeniz EDAŞ, lisanssız üretim başvurularının 1 Ekim 2023’ten itibaren Lisanssız Üretim Sistemi üzerinden elektronik ortamda alındığını belirtiyor.
Başvurunun elektrik mühendisi veya bu alanda hizmet veren yetkili bir proje firmasıyla hazırlanması, teknik belgelerdeki hata riskini azaltabilir. Başvuru sırasında güncel mevzuatta istenen belgelerin eksiksiz biçimde sisteme yüklenmesi gerekiyor.
Başvuru dosyasında projenin niteliğine göre şu bilgi ve belgeler istenebilir:
Başvuru formu
Kimlik ve iletişim bilgileri
Elektrik aboneliği ve tüketim tesisi bilgileri
Tapu veya kullanım hakkını gösteren belgeler
Apartmanlarda kurul kararı ve yetki belgesi
Tek hat şeması
Panel ve inverter bilgileri
Teknik değerlendirme formu
Koordinat ve yerleşim bilgileri
Aplikasyon krokisi
Elektrik mühendisi tarafından hazırlanan teknik belgeler
Başvuru bedelinin ödendiğini gösteren belge
EPDK, lisanssız üretim başvurularında sunulacak belgeler, başvuru formu ve başvuru bedelleri için ayrı güncel dokümanlar yayımlıyor. Başvuru hazırlanırken eski belge listeleri yerine başvuru tarihindeki güncel listenin kullanılması gerekiyor.
BAŞVURU YAPMAK KURULUM İZNİ ALINDIĞI ANLAMINA GELMİYOR
Elektronik başvurunun tamamlanması, panellerin hemen kurulabileceği anlamına gelmiyor. Başvuru önce belge ve teknik uygunluk yönünden değerlendiriliyor.
Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün lisanssız üretim yol haritasına göre başvurular şebeke işletmecisi tarafından inceleniyor. Olumlu değerlendirilen başvurular için bağlantı görüşü ve bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenleniyor. Başvuru sahibi, ilan tarihinden itibaren belirlenen süre içinde çağrı mektubu işlemlerini tamamlamazsa olumlu bağlantı görüşü geçerliliğini kaybedebiliyor.
Bağlantı kapasitesinin bulunmaması, belgelerin eksik olması veya projenin teknik kriterleri karşılamaması halinde başvuru olumsuz sonuçlanabilir. Bu nedenle dağıtım şirketinden olumlu görüş alınmadan ekipman satın alınması, kullanılmayacak malzemelere ödeme yapılması riskini doğurabilir.
ÇAĞRI MEKTUBUNDAN SONRA PROJE ONAYI ALINIYOR
Olumlu bağlantı görüşünün ardından bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenleniyor. Daha sonra üretim tesisi ve varsa bağlantı hattı için ayrıntılı elektrik projesi hazırlanarak yetkili kuruma onaylatılıyor.
Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün güncel yol haritasına göre çağrı mektubunun tebliğinden itibaren üretim tesisi ve bağlantı hattı projesinin onaylatılması için başvuru sahibine bir yıllık süre veriliyor. Gerekli proje onayı süresi içinde sunulmazsa bağlantı anlaşması imzalama hakkı kaybedilebiliyor.
Proje dosyasında sistemin niteliğine göre şu teknik ayrıntılar bulunabiliyor:
Panel dizilimleri
İnverter bağlantıları
DC ve AC kablo hesapları
Tek hat şeması
Kısa devre hesabı
Topraklama hesabı
Koruma ve kesici ekipmanları
Sayaç ve bağlantı düzeni
Parafudr ve aşırı gerilim koruması
Acil durum ayırma düzeni
Konstrüksiyon ve panel yerleşimi
BELEDİYEDEN YAZI ALINMASI GEREKEBİLİR
Çatı GES projelerinde yapının ruhsat durumu ve çatıda gerçekleştirilecek uygulamanın niteliği de inceleniyor. Akdeniz EDAŞ’ın yayımladığı genel kabul dosyası listesinde, çatı GES’in yapı ruhsatına işlenmesi veya ruhsata tabi olmadığına ilişkin yazının tarih ve sayısıyla belirtilmesi isteniyor. Listede inşaat mühendisliği değerlendirmesi ve itfaiye uygunluk yazısı da bulunuyor.
Bu nedenle kurulumdan önce yapının bulunduğu Muratpaşa, Kepez, Konyaaltı, Döşemealtı, Alanya, Manavgat veya diğer ilçe belediyelerinin ilgili birimlerinden projenin ruhsat ve imar yönünden durumu öğrenilmeli.
Kaçak bölümleri bulunan, yapı ruhsatı ile mevcut durumu uyuşmayan veya çatısında ruhsata aykırı değişiklik yapılmış yapılarda ek belge ve düzeltme talep edilebilir.
KALEİÇİ VE SİT ALANLARINDA EK İZİN GEREKEBİLİR
Antalya’da Kaleiçi gibi kentsel sit alanlarında, tescilli yapılarda ve kültür varlıklarının koruma alanlarında standart belediye ve dağıtım şirketi süreci tek başına yeterli olmayabilir.
Kültür ve Turizm Bakanlığının koruma ilke kararlarına göre tescilli yapılardaki uygulamalar ile sit alanlarındaki bazı fiziki müdahalelerin koruma bölge kurulu, KUDEB veya ilgili idarenin izni ve denetimi altında yürütülmesi gerekiyor. Çatıya yerleştirilecek panellerin yapı siluetine ve özgün çatı örtüsüne etkisi de değerlendirme konusu olabilir.
Bu alanlarda panel ve konstrüksiyon satın alınmadan önce Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, KUDEB ve ilgili belediyeden görüş alınması gerekiyor.
KURULUMDA HANGİ EKİPMANLAR KULLANILIYOR?
Şebekeye bağlı bir çatı güneş enerjisi sistemi genel olarak şu bileşenlerden oluşuyor:
Fotovoltaik güneş panelleri
Şebeke bağlantılı veya hibrit inverter
Çatıya uygun taşıyıcı konstrüksiyon
DC ve AC kablolar
DC ve AC sigorta ile kesiciler
Aşırı gerilim koruma ekipmanları
Topraklama sistemi
Dağıtım panosu
İzleme ve haberleşme sistemi
Sayaç ve bağlantı ekipmanları
Kullanılacak panel, inverter ve röle gibi ekipmanların teknik şartlara uygun olması ve gerekli test belgelerine sahip bulunması gerekiyor. Akdeniz EDAŞ’ın kabul dosyası listesinde malzemelere ait test raporları, sertifikalar ve topraklama direnci ölçüm raporu istenen belgeler arasında yer alıyor.
MONTAJI KİM YAPMALI?
Güneş paneli kurulumu yalnızca panellerin çatıya sabitlenmesinden oluşmuyor. Sistem hem yüksek doğru akım gerilimi hem de şebeke bağlantısı içerdiği için elektrik ve yangın güvenliği açısından yetkin ekipler tarafından kurulmalı.
Elektrik projesi yetkili bir elektrik mühendisi tarafından hazırlanmalı. Çatı konstrüksiyonu ve taşıyıcı sisteme ilişkin konular gerektiğinde inşaat mühendisi tarafından değerlendirilmeli. Kurulumu yapan yüklenicinin sorumlulukları, kullanılan ürünler, garanti süreleri ve kabul işlemleri sözleşmede açıkça belirtilmeli.
AEDAŞ’ın kabul belgeleri arasında sorumlu elektrik mühendisine ait yetkilendirme belgeleri, yüklenici sözleşmesi, devreye alma raporu ve iş teslim tutanakları da bulunuyor.
KURULUMDAN SONRA KABUL YAPILIYOR
Panellerin ve elektrik ekipmanlarının kurulmasının ardından sistem doğrudan şebekeye enerji vermeye başlatılamıyor. Öncelikle tesisin onaylı projeye ve bağlantı anlaşmasına uygun biçimde kurulduğu dağıtım şirketine bildiriliyor.
Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün yol haritasına göre tesisin kabule hazır olduğu şebeke işletmecisi tarafından tutanakla belirleniyor. Ardından yetkilendirilmiş kurum tarafından kabul işlemleri gerçekleştiriliyor. Tesis işletmeye girdikten sonra sistem kullanım anlaşması imzalanıyor ve üretim tesisi şebekeye elektrik vermeye başlıyor.
Kabul sırasında panel ve inverter bilgileri, koruma ekipmanları, topraklama, kablo bağlantıları, proje uygunluğu ve sayaç düzeni kontrol edilebilir. Onaylı projeden farklı ekipman veya yerleşim kullanılması kabul sürecini geciktirebilir.
FAZLA ELEKTRİK ŞEBEKEYE VERİLEBİLİR Mİ?
Şebekeye bağlı lisanssız üretim tesislerinde gündüz üretilen elektrik öncelikle evin tüketiminde kullanılıyor. Tüketimden fazla kalan enerji, bağlantı ve mahsuplaşma koşulları kapsamında şebekeye aktarılabiliyor.
Enerji İşleri Genel Müdürlüğüne göre aylık mahsuplaşma sonucunda şebekeye verilen ihtiyaç fazlası elektrik, ilgili koşulları sağlayan yenilenebilir enerji tesislerinde abone grubunun tek zamanlı aktif enerji bedeli üzerinden görevli tedarik şirketi tarafından on yıl süreyle satın alınabiliyor.
Bununla birlikte sistem yalnızca elektrik satmak amacıyla gereğinden büyük seçilmemeli. Öz tüketim oranı, yıllık üretim ve evin gerçek elektrik ihtiyacı yatırım hesabının temelini oluşturmalı.
BATARYA KURMAK ZORUNLU MU?
Şebekeye bağlı çatı güneş enerjisi sistemlerinde batarya kurulması her proje için zorunlu değil. Bataryasız sistemler gündüz üretilen elektriği evde kullanarak şebekeden çekilen enerji miktarını azaltabilir.
Elektrik kesintisi sırasında da belirli cihazların çalıştırılması veya gündüz üretilen enerjinin gece kullanılması hedefleniyorsa batarya, hibrit inverter ve buna uygun yedekleme panosu ayrıca projelendirilmelidir.
Batarya kararı verilirken yalnızca depolama kapasitesi değil, çevrim ömrü, garanti, yangın güvenliği, kurulacağı alanın sıcaklığı ve inverter uyumluluğu değerlendirilmelidir. Bataryanın sonradan sisteme eklenmesi planlanıyorsa ilk kurulumdaki inverter seçimi buna göre yapılmalı.
TEKLİF ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Anahtar teslim kurulum teklifi alınırken yalnızca toplam fiyata bakılmaması gerekiyor. Teklifte aşağıdaki kalemlerin ayrı ayrı gösterilmesi önem taşıyor:
Panel markası, modeli ve sayısı
İnverter markası ve gücü
Konstrüksiyon türü
Kablo ve elektrik panosu
Koruma ve topraklama ekipmanları
Statik değerlendirme
Elektrik projesi
AEDAŞ başvuru işlemleri
Proje onayı
Belediye ve diğer izin işlemleri
Kurulum ve işçilik
Kabul dosyası ve kabul işlemleri
Sayaç ve bağlantı giderleri
İzleme sistemi
Ürün ve işçilik garantileri
Bakım ve arıza hizmeti
Teklifte “tüm işlemler dahil” ifadesinin bulunması tek başına yeterli olmayabilir. Dağıtım şirketi, belediye, proje onayı, kabul ve olası çatı güçlendirme giderlerinin kim tarafından karşılanacağı sözleşmede açıkça yazılmalı.
EN SIK YAPILAN HATALAR NELER?
Antalya’da ev çatısına güneş paneli kurulurken karşılaşılabilecek başlıca hatalar şöyle sıralanıyor:
Dağıtım şirketinden görüş alınmadan panel satın alınması
Çatının statik durumunun incelenmemesi
Apartman yönetiminden karar alınmaması
Sistemin yalnızca çatı alanına göre büyütülmesi
Gölge analizinin yapılmaması
Onaylı projeden farklı ekipman kullanılması
Belediye ve koruma alanı izinlerinin araştırılmaması
Topraklama ve aşırı gerilim korumasının yetersiz bırakılması
Garanti ve teknik servis koşullarının sözleşmeye yazılmaması
Kurulum sonrası kabul yapılmadan sistemin çalıştırılması
Eksik başvuru veya onaysız uygulama, sistemin şebekeye bağlanamamasına ve ilave proje maliyetlerine neden olabilir.
ANTALYA’DA EV ÇATISINA GÜNEŞ PANELİ KURMA SÜRECİ
Antalya’da ev çatısına güneş paneli kurmak isteyenlerin izlemesi gereken temel sıra şöyle:
Son 12 aylık elektrik faturaları incelenir.
Çatı için yerinde teknik keşif yapılır.
Statik uygunluk ve gölgelenme kontrol edilir.
Sistem gücü belirlenir.
Tapu ve çatı kullanım hakkı netleştirilir.
Apartmansa kat malikleri kararı alınır.
Akdeniz EDAŞ’a elektronik başvuru yapılır.
Bağlantı görüşü ve çağrı mektubu beklenir.
Elektrik projesi hazırlanır ve onaylatılır.
Belediye ve gerekli diğer izinler tamamlanır.
Bağlantı anlaşması imzalanır.
Sistem onaylı projeye göre kurulur.
Kabul işlemleri gerçekleştirilir.
Sistem kullanım anlaşması tamamlanır.
Tesis elektrik üretmeye başlar.
Kurulum kararı verilmeden önce çatı keşfinin, tüketim analizinin ve resmi başvuru uygunluğunun birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Panel satın alma işleminin ise olumlu bağlantı süreci ve teknik proje netleştikten sonra yapılması, yatırım riskini azaltabilir.
