Antalya’da okul aile birlikleri nasıl denetleniyor?

Antalya’da devlet okulları ve özel eğitim kurumları bünyesinde faaliyet gösteren okul aile birliklerinin gelir ve giderleri, Millî Eğitim Bakanlığının belirlediği kurallar çerçevesinde denetleniyor. Velilerden alınan gönüllü bağışlar, kantin gelirleri ve çeşitli etkinliklerden elde edilen kaynakların kayıt altına alınması ve okulun ihtiyaçları doğrultusunda kullanılması gerekiyor. Antalya okul aile birliği denetimi kapsamında gelir ve gider kayıtlarının velilerle paylaşılması, denetleme kurullarının faaliyetleri incelemesi ve millî eğitim müdürlükleri tarafından denetim yapılması zorunlu tutuluyor.

ANTALYA'DA OKUL AİLE BİRLİKLERİNİ KİM DENETLİYOR?

Antalya’da Muratpaşa, Kepez, Konyaaltı, Döşemealtı, Alanya, Manavgat ve diğer ilçelerdeki okullarda faaliyet gösteren okul aile birlikleri, Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği kapsamında denetleniyor.

Yönetmeliğin 26'ncı maddesine göre okul aile birlikleri, yılda en az bir kez Bakanlık, valilik veya il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin denetim elemanları tarafından denetlenmek zorunda.

Denetimlerde birliklerin gelir kaynakları, harcamaları, banka hesapları, karar defterleri ve diğer mali belgeleri incelenebiliyor. Ayrıca birlik gelirlerinden il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerine ayrılan paylar da her yıl Bakanlığın belirlediği usul ve esaslara göre mali denetime tabi tutuluyor.

Bu denetimlerin yanında okul aile birliklerinin kendi bünyesinde oluşturulan denetleme kurulları da yönetim kurulunun faaliyetlerini inceliyor.

OKUL AİLE BİRLİĞİ DENETLEME KURULU NASIL OLUŞUYOR?

Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 14'üncü maddesine göre denetleme kurulu üç asıl ve üç yedek üyeden oluşuyor.

Kurulun asıl üyeleri, genel kurul tarafından seçilen bir veli ve öğretmenler kurulunca seçilen iki öğretmenden oluşuyor. Yaygın eğitim kurumlarında ilgili koşulları karşılayan kursiyerler de denetleme kurulunda görev alabiliyor.

Denetleme kurulunun görev süresi bir yıl olarak belirleniyor. Kurul, genel kurul toplantısının ardından ilk hafta içerisinde toplanarak kendi başkanını seçiyor ve görev dağılımını gerçekleştiriyor.

Denetleme kurulu, yılda en az iki kez yönetim kurulunun faaliyetlerini incelemekle yükümlü bulunuyor.

OKUL AİLE BİRLİĞİNİN GELİR VE GİDERLERİ NASIL KONTROL EDİLİYOR?

Okul aile birliklerinin mali denetiminde elde edilen gelirlerin kayıt altına alınıp alınmadığı ve harcamaların mevzuata uygun biçimde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği değerlendiriliyor.

Millî Eğitim Bakanlığının denetim rehberlerine göre okul aile birliğinin önceki yıldan devreden parası, yıl içerisinde elde ettiği gelirler, toplam harcamaları ve banka hesabındaki mevcut tutarı karşılaştırılıyor.

Bu süreçte gelir-gider defteri, banka hesap hareketleri, harcama belgeleri, makbuzlar ve yönetim kurulu kararları inceleniyor.

Gelir ve gider kayıtlarının birbirini doğrulaması, mali işlemlerin belgelendirilmesi ve kaynakların okulun ihtiyaçları için kullanılması denetimin temel unsurları arasında bulunuyor.

OKUL AİLE BİRLİĞİNİN GELİRLERİ NEREDEN GELİYOR?

Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 15'inci maddesinde, resmî okullardaki birliklerin gelir kaynakları düzenleniyor.

Buna göre okul aile birlikleri, gönüllü bağış ve yardımlardan, okul kantinleri ve benzeri alanların işletilmesi veya kiraya verilmesinden, belirli sosyal ve kültürel etkinliklerden gelir elde edebiliyor.

Okullarda gerçekleştirilen bazı kurslar, projeler ve gelir getirici etkinlikler de ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda birliklerin gelir kaynakları arasında yer alabiliyor.

Ancak bütün gelirlerin mevzuata uygun biçimde elde edilmesi, kayıt altına alınması ve belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılması gerekiyor.

VELİLERDEN ZORUNLU BAĞIŞ TOPLANABİLİR Mİ?

Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 15'inci maddesine göre okul aile birlikleri, velileri hiçbir şekilde bağış yapmaya zorlayamıyor.

Ayrıca okul kayıt döneminde bağış ve yardım toplanması da yasaklanıyor.

Bu nedenle devlet okullarında öğrencilerin kayıt işlemlerinin okul aile birliğine yapılacak bağışa bağlanması mevzuata aykırılık oluşturuyor.

Bağışlar gönüllülük esasına dayanıyor. Velilerin ekonomik koşullarına göre belirli bir tutarı ödemeye zorlanması veya bağış yapmayan öğrencilerin farklı muameleye tabi tutulması hukuki ve idari incelemeye konu olabiliyor.

Okul aile birliklerinin gelir elde etme yetkisi, velilerden zorunlu kayıt parası veya bağış talep edilebileceği anlamına gelmiyor.

OKUL AİLE BİRLİĞİNE YAPILAN BAĞIŞLAR NASIL KAYDEDİLİYOR?

Yönetmeliğin 16'ncı maddesine göre okul aile birliği gelirleri, birlik adına bankalarda açılan hesaplarda toplanıyor.

Nakdi bağışların öncelikle banka hesabına yatırılması gerekiyor. Bunun mümkün olmadığı durumlarda ise bağışlar gelir makbuzu karşılığında kabul edilebiliyor.

Elden ve belge karşılığında alınan bağışların en geç beş iş günü içerisinde okul aile birliğinin banka hesabına yatırılması zorunlu tutuluyor.

Bağışların kayıt altına alınması, paranın hangi tarihte ve hangi amaçla alındığının belirlenmesi açısından önem taşıyor.

Ayrıca belirli bir amaçla yapılan şartlı bağışların başka amaçlar için kullanılmasına izin verilmiyor.

OKUL AİLE BİRLİĞİ PARALARI NERELERE HARCANABİLİR?

Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 18'inci maddesine göre birlik gelirlerinin, okulun eğitim ve öğretim giderleri ile maddi imkânlardan yoksun öğrencilerin zorunlu ihtiyaçları için kullanılması esas alınıyor.

Bu kapsamda okulun eğitim faaliyetleri için gerekli malzemelerin alınması, eğitim ortamlarının ihtiyaçlarının karşılanması ve ekonomik güçlük yaşayan öğrencilerin desteklenmesi gibi harcamalar yapılabiliyor.

Ancak harcamaların yönetim kurulu kararıyla gerçekleştirilmesi gerekiyor. Okulun ihtiyaçları için yapılacak harcamalarda okul yönetiminden yazılı talep alınması zorunlu bulunuyor.

Mal ve hizmet alımlarında ise en az üç kişiden oluşan komisyon görev yapıyor. Böylece harcama süreçlerinin yalnızca tek bir kişinin kararına bırakılmaması amaçlanıyor.

OKUL AİLE BİRLİĞİ HESABINDAN KİM PARA ÇEKEBİLİR?

Okul aile birliklerinin banka hesaplarından para çekilmesine ilişkin yetkiler de yönetmelikle düzenleniyor.

Yönetmeliğin 18'inci maddesine göre birlik hesabındaki paralar, birlik başkanı ile muhasip üyenin ortak imzasıyla çekiliyor.

Birlik başkanının bulunmadığı durumlarda başkan yardımcısı yetkili olabiliyor.

Bu düzenleme, birlik gelirleri üzerindeki mali sorumluluğun birden fazla yetkili tarafından paylaşılmasını sağlıyor.

Ayrıca birlik başkanının elde edilen gelirleri, alınan bağışları ve yönetim kurulu kararıyla yapılan harcamaları her ayın sonunda okul müdürüne yazılı olarak bildirmesi gerekiyor.

OKUL AİLE BİRLİĞİNİN GELİR VE GİDERLERİ VELİLERE AÇIKLANMAK ZORUNDA MI?

Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 13'üncü maddesi, birliklerin mali bilgilerinin velilerle paylaşılmasını zorunlu tutuyor.

Yönetmeliğe göre okul aile birliği yönetim kurulu, tahmini bütçeyi hazırlayarak genel kurulda görüşülmesini sağlıyor. Genel kurulda görüşülen bütçenin okulun ilan panosunda ve internet sayfasında duyurulması gerekiyor.

Gelir ve gider kayıtlarının ise eğitim öğretim yılında her dönem en az bir kez velilerin görebileceği şekilde okulun ilan panosunda ve internet sayfasında yayımlanması zorunlu bulunuyor.

Bu nedenle okul aile birliklerinin mali bilgilerinin yalnızca yönetim kurulu üyeleri arasında tutulması, yönetmelikte öngörülen bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelmiyor.

Veliler, yayımlanan bilgiler aracılığıyla birliklerin gelir kaynaklarını ve harcamalarını takip edebiliyor.

OKUL AİLE BİRLİĞİNİN HARCAMALARINA VELİLER İTİRAZ EDEBİLİR Mİ?

Okul aile birliklerinde genel kurul, birlik faaliyetlerinin değerlendirilmesi ve yönetim organlarının belirlenmesi açısından önemli bir işleve sahip bulunuyor.

Denetleme kurulu, yönetim kurulunun faaliyetlerini yılda en az iki kez inceleyerek ara raporlarını yönetim kuruluna sunuyor. Faaliyet dönemine ilişkin nihai rapor ise genel kurula sunuluyor.

Denetleme kurulunun, yönetim kurulunun birlik görev ve yetkilerine aykırı faaliyetlerde bulunduğunu tespit etmesi halinde genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırma yetkisi bulunuyor.

Veliler de okul aile birliği faaliyetleriyle ilgili taleplerini ve itirazlarını okul yönetimine veya ilgili millî eğitim müdürlüğüne iletebiliyor.

Genel kurul üyelerinin en az yüzde 10'unun yazılı başvurusu üzerine olağanüstü genel kurul toplantısı yapılmasına ilişkin düzenleme de yönetmelikte yer alıyor.

OKUL MÜDÜRÜNÜN MALİ DENETİMDE SORUMLULUĞU VAR MI?

Okul müdürlerinin okul aile birlikleri üzerinde mevzuattan kaynaklanan gözetim ve koordinasyon sorumlulukları bulunuyor.

Birlik tarafından gerçekleştirilen harcamalara ilişkin işlemler, okul müdürüyle koordineli biçimde yürütülüyor. Birlik başkanı da gelir ve giderlere ilişkin bilgileri her ay okul müdürüne yazılı olarak bildiriyor.

Okul müdürünün birlik işlemlerinde mevzuata aykırılık veya usulsüzlük tespit etmesi halinde gerekli uyarıları yapması ve durumun devam etmesi durumunda ilgili millî eğitim müdürlüğünden denetim istemesi gerekiyor.

Bununla birlikte okul müdürü, okul aile birliğinin bütün harcamalarını tek başına gerçekleştiren veya birlik hesabındaki parayı bağımsız biçimde kullanan kişi olarak görev yapmıyor.

Mali işlemlerde yönetim kurulunun karar ve sorumlulukları devam ediyor.

KANTİN GELİRLERİ NASIL DENETLENİYOR?

Antalya'daki okullarda kantin, büfe ve benzeri alanlardan elde edilen gelirler de okul aile birliklerinin mali denetimi kapsamında değerlendiriliyor.

Yönetmeliğin 17'nci maddesi, bu alanların işletilmesi veya kiraya verilmesinden elde edilen gelirlerin hangi oranlarda ilgili hesaplara aktarılacağını düzenliyor.

Resmî okullarda kantin ve benzeri yerlerin kiraya verilmesi halinde elde edilen gayrisafi gelirin yüzde 3'ü Hazineye arz bedeli olarak ödeniyor.

Bu ödeme sonrasında kalan net gelirin büyükşehir statüsündeki illerde yüzde 80'i okul aile birliğine, yüzde 10'u ilçe millî eğitim müdürlüğüne ve yüzde 10'u il millî eğitim müdürlüğüne aktarılıyor.

Antalya büyükşehir statüsünde bulunduğundan ilgili düzenleme kapsamındaki resmî okul kiralamalarında bu dağıtım esas alınıyor.

Kantinlerin doğrudan okul aile birliği tarafından işletilmesi halinde ise farklı gelir dağılımı hükümleri uygulanıyor.

OKUL AİLE BİRLİĞİ GELİR VE GİDERLERİ TEFBİS'E KAYDEDİLİYOR MU?

Millî Eğitim Bakanlığının denetim rehberlerinde okul aile birliklerinin mali bilgilerinin Türkiye'de Eğitimin Finansmanı ve Eğitim Harcamaları Bilgi Yönetim Sistemi (TEFBİS) üzerinden takip edilmesine ilişkin kontroller yer alıyor.

Denetimlerde okul aile birliğinin tahmini bütçesi ile gelir ve gider bilgilerinin ilgili sisteme kaydedilip kaydedilmediği inceleniyor.

Ayrıca banka hesaplarındaki tutarlar, gelir-gider defterindeki kayıtlar ve sistemde görünen bakiyelerin uyumlu olup olmadığı değerlendiriliyor.

Bu uygulama, okul aile birliklerinin mali hareketlerinin kayıt altına alınmasını ve kamu denetiminin daha düzenli gerçekleştirilmesini amaçlıyor.

Ancak TEFBİS, bütün velilerin okul aile birliği hesap hareketlerini doğrudan inceleyebildiği açık bir kamu veri sistemi olarak değerlendirilmemeli. Velilere yönelik mali bilgilendirme yükümlülüğü, okul ilan panosu ve internet sayfasındaki duyurularla ayrıca yerine getiriliyor.

ANTALYA'DA OKUL AİLE BİRLİĞİ NEREYE ŞİKÂYET EDİLİR?

Antalya'da okul aile birliğinin gelir ve giderleri hakkında usulsüzlük şüphesi bulunan veliler, öncelikle okul yönetimine başvurabiliyor.

Okul yönetiminden yeterli açıklama alınamaması veya iddiaların inceleme gerektirmesi halinde okulun bağlı bulunduğu ilçe millî eğitim müdürlüğüne başvuru yapılabiliyor.

Başvurular Antalya İl Millî Eğitim Müdürlüğüne de iletilebiliyor. Ayrıca Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden ilgili kamu kurumlarına şikâyet ve bilgi edinme başvurusu yapılması mümkün.

Başvuru sırasında okulun adı, iddia edilen mali işlem, tarih, ödeme belgesi ve varsa yazışmaların paylaşılması, inceleme sürecini kolaylaştırabiliyor.

Bir harcamanın usulsüz olup olmadığı ise yalnızca şikâyet üzerine değil, ilgili belgeler ve mevzuat hükümleri üzerinden yapılacak inceleme sonucunda belirleniyor.

OKUL AİLE BİRLİKLERİNDE ŞEFFAFLIK NEDEN ÖNEMLİ?

Antalya'da okul aile birlikleri, okulların eğitim olanaklarının geliştirilmesi ve ekonomik imkânları sınırlı öğrencilerin ihtiyaçlarının karşılanması açısından kaynak oluşturabiliyor.

Ancak bu kaynakların hangi koşullarda toplandığı, hangi ihtiyaçlar için harcandığı ve mali işlemlerin nasıl denetlendiği, velilerin okul yönetimine katılımı açısından önem taşıyor.

Gelir ve gider bilgilerinin düzenli açıklanması, harcamaların belgelendirilmesi ve denetleme kurullarının görevlerini yerine getirmesi, okul aile birliklerinin hesap verebilirliğinin temel unsurlarını oluşturuyor.

Özellikle gönüllü bağışların zorunlu ödemeye dönüştürülmemesi ve okulun temel eğitim hizmetlerinin ailelerin ekonomik durumundan bağımsız biçimde sunulması, kamusal eğitim hakkı açısından önem taşıyor.

Millî Eğitim Bakanlığı mevzuatı, okul aile birliklerinin yalnızca gelir elde etmesini değil, bu gelirlerin kayıt altına alınmasını, velilere duyurulmasını ve düzenli olarak denetlenmesini de zorunlu tutuyor.