Antalya’da okul çağı işitme ve görme taraması nasıl yapılır?

Antalya’da okul çağındaki çocukların işitme ve görme sorunlarının erken dönemde belirlenmesi amacıyla Sağlık Bakanlığının ulusal tarama programları uygulanıyor. İlkokul birinci sınıf öğrencilerini kapsayan işitme taramaları okullarda sağlık personeli tarafından gerçekleştirilirken görme taramaları aile sağlığı merkezlerinde yapılıyor. Antalya okul çağı işitme ve görme taraması programlarıyla çocukların öğrenme süreçlerini etkileyebilecek sağlık sorunlarının erken belirlenmesi ve gerekli durumlarda uzman hekimlere yönlendirilmesi amaçlanıyor.

ANTALYA'DA OKUL ÇAĞI SAĞLIK TARAMALARI NASIL YAPILIYOR?

Antalya’da okul çağındaki çocuklara yönelik işitme ve görme taramaları, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün belirlediği ulusal programlar kapsamında gerçekleştiriliyor.

Bu programlarda özellikle ilkokul birinci sınıf öğrencileri hedefleniyor. İşitme taramaları, ilçe sağlık müdürlükleri ve sağlıklı hayat merkezlerinde görevli eğitimli sağlık personeli tarafından okul ortamında uygulanıyor.

Görme taramaları ise aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları tarafından aile sağlığı merkezlerinde gerçekleştiriliyor.

İki tarama programının uygulandığı yerler farklı olmakla birlikte her ikisinde de temel amaç, çocuklarda fark edilmemiş sağlık sorunlarının erken belirlenmesi ve gerekli durumlarda ileri değerlendirmeye yönlendirilmesi.

İŞİTME TARAMASI HANGİ SINIFLARDA YAPILIYOR?

Sağlık Bakanlığının Okul Çağı Çocuklarda İşitme Tarama Programı kapsamında resmî ve özel ilkokullarda eğitim gören birinci sınıf öğrencileri taramaya alınıyor.

Türkiye’de 2015 yılında başlatılan program, çocukların okul döneminde ortaya çıkabilecek işitme kayıplarının erken tespit edilmesini amaçlıyor.

İşitme kayıpları yalnızca doğumdan itibaren görülmüyor. Çocukluk döneminde geçirilen enfeksiyonlar, orta kulak hastalıkları, kazalar ve bazı kalıtsal nedenler de işitme sorunlarına yol açabiliyor.

Özellikle hafif düzeydeki işitme kayıpları aileler ve öğretmenler tarafından her zaman fark edilemeyebiliyor. Bu durum çocukların konuşmaları anlamasını, dersleri takip etmesini ve sosyal iletişimini etkileyebiliyor.

Bu nedenle tarama programında çocukların ilkokula başladıkları dönemde işitme durumlarının değerlendirilmesi hedefleniyor.

OKULLARDA İŞİTME TESTİ NASIL UYGULANIYOR?

Antalya’da ilkokul birinci sınıf öğrencilerine yönelik işitme taramalarında odyometri cihazı kullanılıyor.

Tarama, bu konuda eğitim almış sağlık personeli tarafından okul ortamında gerçekleştiriliyor. Çocuklara farklı frekanslarda sesler dinletilerek sesleri duyup duymadıkları değerlendiriliyor.

Sağlık Bakanlığının veli bilgilendirme notuna göre test, çocuklara zarar vermeyen ve oyun eşliğinde uygulanabilen bir yöntemle gerçekleştiriliyor.

Tarama öncesinde velilerden çocuğun sağlık durumuna ilişkin bilgi formunu doldurmaları isteniyor. Bu bilgiler, test sonuçlarının değerlendirilmesine yardımcı oluyor.

Tarama sırasında çocuğun yönergeleri anlaması ve teste katılım göstermesi önem taşıyor. Bu nedenle uygulamanın çocukların yaşlarına uygun biçimde yürütülmesi gerekiyor.

İŞİTME TARAMASINDA SORUN ÇIKARSA NE OLUR?

İşitme taramasında şüpheli sonuç elde edilmesi, çocuğun kesin olarak işitme kaybı bulunduğu anlamına gelmiyor.

Tarama sırasında çocuğun dikkatinin dağılması, ortam koşulları veya geçici sağlık sorunları sonuçları etkileyebiliyor.

Sağlık Bakanlığının programına göre işitme kaybı şüphesi bulunan çocuklar, ileri değerlendirme için kulak burun boğaz hastalıkları uzmanına yönlendiriliyor.

Uzman hekim tarafından gerekli muayene ve testler gerçekleştiriliyor. Daha ileri inceleme veya tedavi gerektiren durumlarda çocuklar ilgili referans merkezlerine sevk edilebiliyor.

İlçe sağlık müdürlükleri ve aile hekimleri, sevk edilen çocukların sağlık kuruluşuna başvurup başvurmadığını da takip ediyor.

GÖRME TARAMASI HANGİ YAŞLARDA YAPILIYOR?

Sağlık Bakanlığının Ulusal Görme Tarama Programı kapsamında çocuklar farklı gelişim dönemlerinde değerlendiriliyor.

Programda 0-3 aylık bebeklere, 36-48 aylık çocuklara ve ilkokul birinci sınıfa başlayan çocuklara yönelik görme taramaları bulunuyor.

Okul çağındaki görme taramaları, çocuğun ilkokula başlayacağı yıl içerisinde aile sağlığı merkezlerinde gerçekleştiriliyor.

Bu taramalarda görme keskinliğinin değerlendirilmesi ve göz tembelliği, şaşılık ile kırma kusurları gibi sorunlara ilişkin bulguların erken belirlenmesi amaçlanıyor.

Sağlık Bakanlığının programı, okul çağında öncelikli olarak ilkokul birinci sınıf öğrencilerini kapsıyor. Bütün sınıf düzeylerinde her yıl zorunlu görme taraması uygulandığına ilişkin genel bir düzenleme bulunmuyor.

ANTALYA'DA GÖRME TARAMASI NEREDE YAPILIYOR?

Antalya’da çocukların görme taramaları, kayıtlı oldukları aile sağlığı merkezlerinde aile hekimi ve aile sağlığı çalışanları tarafından gerçekleştiriliyor.

Tarama sırasında çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun görme testleri uygulanıyor.

Sağlık Bakanlığının Ulusal Görme Taraması Rehberi'ne göre okul çağı çocuklarında LEA Sembol Testi ve uygun değerlendirme yöntemleri kullanılıyor.

LEA Sembol Testi, çocukların belirli sembolleri tanıması üzerinden görme keskinliğinin değerlendirilmesine yardımcı oluyor.

Aile hekimleri tarafından ayrıca göz muayenesi ve kırmızı refle değerlendirmesi gerçekleştirilebiliyor.

Tarama sonucunda görme sorunu şüphesi belirlenen çocuklar, ileri inceleme amacıyla göz hastalıkları uzmanına yönlendiriliyor.

GÖRME TARAMASINDA HANGİ HASTALIKLAR ARAŞTIRILIYOR?

Okul çağındaki çocuklarda görme taramaları, göz sağlığını etkileyen sorunların erken fark edilmesini amaçlıyor.

Sağlık Bakanlığının Ulusal Görme Taraması Rehberi'nde çocuklarda görülebilen kırma kusurları, şaşılık ve göz tembelliği gibi sorunlara dikkat çekiliyor.

Miyopi, hipermetropi ve astigmatizma gibi kırma kusurları, çocukların tahtadaki yazıları görmesini veya yakın mesafedeki çalışmaları sürdürmesini güçleştirebiliyor.

Göz tembelliği ise erken dönemde fark edilmediğinde görme gelişimini etkileyebiliyor.

Bununla birlikte tarama testleri ayrıntılı göz muayenesinin yerine geçmiyor. Kesin tanı ve tedavi planı, göz hastalıkları uzmanının değerlendirmesiyle belirleniyor.

İŞİTME VE GÖRME TARAMALARI ÜCRETSİZ Mİ?

Sağlık Bakanlığının ulusal programları kapsamında yürütülen okul çağı işitme ve görme taramaları, kamu koruyucu sağlık hizmetleri arasında bulunuyor.

İlkokul birinci sınıf öğrencilerine okullarda uygulanan işitme taramaları için ailelerden ayrıca ücret alınmıyor.

Aile sağlığı merkezlerinde gerçekleştirilen ulusal görme taramaları da ücretsiz olarak sunuluyor.

Ancak tarama sonucunda gerekli görülen ileri tetkik, uzman muayenesi veya tedavi hizmetlerinin ödeme koşulları, başvurulan sağlık kuruluşuna ve sağlık güvencesine göre farklılaşabiliyor.

ÇOCUK TARAMA GÜNÜ OKULDA DEĞİLSE NE YAPILIR?

İşitme taramasının gerçekleştirildiği gün okulda bulunmayan çocukların tarama programından yararlanması için ek planlama yapılabiliyor.

Sağlık Bakanlığının veli bilgilendirme notuna göre tarama günü okulda bulunmayan öğrencilerin bir sonraki tarama gününde değerlendirilmesi öngörülüyor.

Bu mümkün olmadığında il veya ilçe sağlık müdürlüğünün planlaması doğrultusunda eğitim öğretim yılı sona ermeden taramanın tamamlanması hedefleniyor.

Ailelerin çocuğun taramaya katılamaması durumunda sınıf öğretmeni veya okul yönetimiyle iletişime geçmesi gerekiyor.

Görme taramasını yaptırmamış çocuklar için ise kayıtlı olunan aile sağlığı merkezinden bilgi alınabiliyor.

ANTALYA'DA TARAMALARIN TAKİBİNİ KİM YAPIYOR?

Antalya’da okul çağı işitme taraması programı, ulusal sağlık sistemi kapsamında il ve ilçe sağlık müdürlüklerinin koordinasyonuyla yürütülüyor.

Antalya İl Sağlık Müdürlüğünün açıklamalarında işitme tarama programlarının kamu hastaneleri, özel hastaneler, üniversite hastaneleri ve 19 ilçe sağlık müdürlüğünün görev aldığı sağlık sistemi içerisinde sürdürüldüğü belirtiliyor.

Okul çağı işitme taramalarının planlanması ve öğrencilerin değerlendirilmesi ise ilgili ilçe sağlık müdürlükleri ile görevli sağlık personelinin sorumluluğunda bulunuyor.

Görme taramalarında aile hekimliği birimleri görev alırken uzman değerlendirmesi gereken çocuklar ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendiriliyor.

Bununla birlikte Antalya’da 2026-2027 eğitim öğretim yılı için ilçe veya okul bazında açıklanmış ortak bir işitme taraması takvimi doğrulanamadı. Uygulama tarihleri okulların ve ilgili sağlık birimlerinin planlamasına göre değişebiliyor.

İŞİTME VE GÖRME SORUNLARI OKUL BAŞARISINI ETKİLER Mİ?

İşitme ve görme sorunları, çocukların eğitim ortamında karşılaştıkları güçlüklerin nedenleri arasında bulunabiliyor.

İşitme kaybı yaşayan çocuklar, öğretmenin söylediklerini anlamakta veya sınıf içindeki konuşmaları takip etmekte zorlanabiliyor. Görme sorunu bulunan çocuklar ise tahtadaki yazıları görmekte veya okuma çalışmalarında güçlük yaşayabiliyor.

Ancak okul başarısında yaşanan her güçlük işitme veya görme sorunundan kaynaklanmıyor. Bu nedenle çocukların yalnızca akademik performanslarına bakılarak sağlık sorunları hakkında sonuca varılması mümkün değil.

Sağlık taramaları, olası işitme ve görme sorunlarının erken belirlenmesine yardımcı olurken kesin değerlendirme gerektiğinde uzman muayenesi önem taşıyor.

AİLELER HANGİ BELİRTİLERE DİKKAT ETMELİ?

Çocukların sık sık söylenenleri tekrar ettirmesi, televizyon veya diğer ses kaynaklarının sesini aşırı yükseltmesi ve konuşmaları anlamakta zorlanması, işitme değerlendirmesi gerektirebilecek belirtiler arasında bulunuyor.

Görme açısından ise tahtayı görmekte zorlanma, kitabı göze çok yaklaştırma, sık göz kısma ve tekrarlayan baş ağrısı gibi belirtiler dikkate alınabiliyor.

Bu belirtiler tek başına işitme veya görme kaybı tanısı koydurmuyor. Ancak belirtilerin devam etmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulması önem taşıyor.

Ailelerin yalnızca okul taramalarını beklemesi gerekmiyor. Çocuğun işitme veya görmesiyle ilgili şüphe bulunması durumunda yaşından veya sınıf düzeyinden bağımsız olarak aile hekimine ya da ilgili uzman hekime başvurulabiliyor.

ANTALYA'DA ÇOCUKLARIN SAĞLIK TARAMALARINA ERİŞİMİ NEDEN ÖNEMLİ?

Antalya’da okul çağındaki çocukların işitme ve görme taramalarına erişimi, erken tanı hizmetlerinin yanı sıra eğitimde fırsat eşitliği açısından da önem taşıyor.

Özellikle kırsal mahallelerde yaşayan, sağlık kuruluşlarına ulaşımda güçlük çeken veya düzenli uzman muayenesine erişemeyen çocuklar için okul ortamında yürütülen işitme taramaları önemli bir koruyucu sağlık hizmeti sunuyor.

Görme taramalarının aile sağlığı merkezlerinde düzenli biçimde yapılması ve sevk edilen çocukların takip edilmesi de sağlık hizmetinin yalnızca ilk testle sınırlı kalmaması açısından önem taşıyor.

İşitme ve görme sorunlarının erken fark edilmesi, çocukların ihtiyaç duydukları sağlık ve eğitim desteğine zamanında yönlendirilmesini sağlayabiliyor. Bu nedenle tarama sonuçlarının ailelerle paylaşılması, gerekli uzman değerlendirmelerinin tamamlanması ve çocukların izlem süreçlerinin sürdürülmesi önem taşıyor.