Antalya’da kıyılar herkesin eşit ve serbest kullanımına açık. Ancak güncel tartışmalar, kıyıya erişimle ücretli plaj hizmetlerinin hâlâ karıştırıldığını gösteriyor.
Antalya’nın yüzlerce kilometrelik kıyı şeridinde özel işletmeler, oteller, belediye plajları ve ücretsiz halk plajları yan yana bulunuyor. Özellikle yaz aylarında şezlongların kıyının büyük bölümünü kaplaması, işletmelerin girişte ücret istemesi veya yurttaşların denize ulaşabileceği alanların daraldığı yönündeki şikâyetler “Kıyıyı kullanmak için ödeme yapmak zorunlu mu?” sorusunu yeniden gündeme getiriyor.
Türkiye’de temel hukuk kuralı açık: Kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altında ve herkesin eşit ve serbest kullanımına açık. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da Anayasa’nın 43’üncü maddesine dayanarak kıyıların kamu yararına kullanılması gereken alanlar olduğunu açıkça belirtiyor.
Ancak Antalya’da yurttaşların bu hakkı ne ölçüde bildiğini ortaya koyan güncel ve kent genelini temsil eden bir kamuoyu araştırması bulunmuyor. Bu nedenle “Antalyalıların çoğu bilmiyor” ya da “herkes biliyor” şeklinde sayısal bir sonuca varmak mümkün değil.
Antalya’da kıyıyı kullanmak gerçekten ücretsiz mi?
Kıyının kendisinden yararlanmak açısından temel ilke ücretsiz ve serbest kullanım.
3621 sayılı Kıyı Kanunu’nun 5’inci maddesine göre kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunuyor ve herkesin eşit ve serbest yararlanmasına açık tutuluyor. Kıyı ve sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararının gözetilmesi gerekiyor.
Milli Emlak Genel Müdürlüğünün kıyı yatırımlarına ilişkin resmi rehberi de ortak kullanım ilkesinin sonucu olarak kıyı kullanımının esasen herhangi bir izne ve kullanım bedeline bağlı olmaması gerektiğini belirtiyor. Bununla birlikte kıyıda sunulan belirli hizmetler için ücret alınmasının mümkün olabileceği ayrıca vurgulanıyor.
Bu nedenle kıyıya erişim hakkı ile şezlong kiralamak aynı şey değil.
Şezlong için para istenmesi kıyının ücretli olduğu anlamına mı geliyor?
Hayır.
Şezlong, şemsiye, havlu, yiyecek-içecek, otopark veya benzeri hizmetler ticari hizmet niteliğinde olabilir ve bunların bedeli alınabilir.
Ancak kişi bu hizmetleri satın almadan kıyıya erişmek ve kıyıdan yararlanmak istediğinde durum farklı.
Kıyı Kanunu’nun yaklaşımına göre ücret, kıyının kendisini kullanmanın bedeli haline dönüştürülemez. Milli Emlak Genel Müdürlüğünün resmi değerlendirmesinde de kıyı kullanım bedeli ile kıyıda verilen hizmet karşılığındaki bedel açık şekilde birbirinden ayrılıyor.
Örneğin:
Şezlong kiralamak: Ücretli olabilir.
Şemsiye kullanmak: Ücretli olabilir.
İşletmeden yiyecek veya içecek almak: Ücretli olabilir.
Kıyıya ulaşmak ve kendi havlusuyla denize girmek: Kıyının serbest kullanım ilkesi kapsamında değerlendirilir.
Özel plaj diye kıyı tamamen kapatılabilir mi?
“Kıyı” ile kıyının gerisindeki özel tesis alanını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Bir otelin veya işletmenin kıyı gerisinde özel mülkiyete veya tahsis hakkına konu alanları bulunabilir. Ancak bu durum Kıyı Kanunu kapsamındaki kıyının hukuki niteliğini değiştirmiyor.
Kıyı Kanunu’nun 6’ncı maddesi kıyının herkesin eşitlik ve serbestlikle yararlanmasına açık olduğunu belirtiyor. Aynı maddede kıyıda duvar, çit, parmaklık, tel örgü, hendek, kazık ve benzeri engeller oluşturulamayacağı da açıkça düzenleniyor.
Bu nedenle bir işletmenin faaliyet alanı bulunması, kıyının kendisini sınırsız biçimde özel kullanım alanına dönüştürme hakkı vermiyor.
Kıyıya geçişin önüne çit çekilebilir mi?
Kıyı üzerinde engel oluşturulması konusunda kanunda açık hüküm bulunuyor.
3621 sayılı Kıyı Kanunu’nun 6’ncı maddesinde kıyılarda:
duvar,
çit,
parmaklık,
tel örgü,
hendek,
kazık
ve benzeri engellerin oluşturulamayacağı belirtiliyor.
Ancak sahada görülen her kapı veya tesis çevresinin otomatik olarak hukuka aykırı olduğunu söylemek de doğru değil.
Öncelikle söz konusu noktanın onaylı kıyı kenar çizgisi içerisinde mi, sahil şeridinde mi yoksa kıyı gerisindeki başka bir parselde mi bulunduğunun belirlenmesi gerekiyor.
Sahile ulaşmak için bir işletmenin içinden geçmek zorunluysa ne olur?
Bu durum kıyıya erişim açısından daha ayrıntılı inceleme gerektirir.
Kıyının herkesin kullanımına açık olması, her özel parselin otomatik olarak halka geçiş yolu haline geldiği anlamına gelmez.
Bu nedenle “denize ulaşmak için bu otelin lobisinden geçmek istiyorum” ile “kamuya açık kıyı yolu işletme tarafından kapatıldı” aynı durum değil.
Kıyıya ulaşımı sağlayan kamusal geçişlerin, imar planlarının, kıyı kenar çizgisinin ve parsel durumunun birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da kıyıların devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğunu ve kıyı alanlarındaki yapılaşma ile kullanım haklarının ciddi biçimde sınırlandırıldığını belirtiyor.
Antalya’da yurttaşlar bu hakkı biliyor mu?
Bu sorunun kesin yanıtını verebilmek için Antalya genelinde temsil gücü olan bir araştırmaya ihtiyaç var.
18 Eylül 2026 itibarıyla Antalya’da yurttaşlara “Kıyıya ücretsiz erişim hakkınızı biliyor musunuz?” sorusunun sorulduğu güncel, kapsamlı ve kamuya açık bir anket bulunmuyor.
Bu nedenle farkındalık düzeyini yüzdeyle ifade etmek mümkün değil.
Ancak son iki yılda Antalya’da yaşanan tartışmalar, kıyı hakkının hem yurttaşlar hem işletmeler açısından hâlâ gündemde olduğunu gösteriyor.
Kemer’de 2026 yılında halk plajı tartışması yaşandı
Mayıs 2026’da Kemer’de bir halk plajındaki kullanım alanlarının oteller ve su sporları işletmeleri arasında daraldığı yönünde yurttaş şikâyetleri kamuoyuna yansıdı.
Yerel haberde bir yurttaşın halk için ayrılan kıyı alanının çok sınırlı kaldığını belirterek duruma tepki gösterdiği, görüntülerin sosyal medyada da tartışıldığı aktarıldı.
Bu olay tek başına Antalya genelindeki farkındalık düzeyini göstermiyor.
Ancak kıyı kullanım hakkının sahada hâlâ tartışma ve şikâyet konusu olduğuna işaret ediyor.
Konyaaltı’nda kamusal alan tartışması da yaşandı
Haziran 2026’da Konyaaltı Plajı’ndaki yürüyüş yolunun bir işletmenin tadilat çalışması nedeniyle daraltıldığı yönündeki görüntüler de yurttaşların tepkisine neden oldu.
Haberde yurttaşların kamuya açık alanların daraltılmasına karşı denetim talep ettiği aktarıldı.
Bu tür olaylarda dikkat çeken nokta, yurttaşların yalnız denize girme imkanını değil sahil boyunca kamusal dolaşım hakkını da gündeme getirmesi.
Meslek odaları da “hakkınızı bilin” çağrısı yaptı
Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Serter Kocababa da Haziran 2025’te yaptığı açıklamada kıyıların halkın kullanımına açık olduğunu ve işletmelerin geçişi engelleyemeyeceğini belirterek yurttaşların anayasal haklarını bilmeleri gerektiğini söyledi.
Bu açıklama bir kamuoyu araştırması değil.
Ancak meslek örgütlerinin dahi kıyı hakkına ilişkin farkındalığı artırma ihtiyacını gündeme getirmesi, konunun yalnız mevzuat metinlerinde kalan teorik bir başlık olmadığını gösteriyor.
“Halk plajı” ile “kıyı hakkı” aynı şey mi?
Hayır.
Bu ayrım önemli.
Bir alanın tabelasında “halk plajı” yazması, kıyı kullanım hakkının yalnız o alanla sınırlı olduğu anlamına gelmiyor.
Kıyı Kanunu kıyıların genel hukuki statüsünü belirliyor.
“Halk plajı” ise belediye, Bakanlık veya başka bir kamu kurumu tarafından düzenlenmiş, duş, tuvalet, soyunma kabini, otopark veya başka hizmetlerin bulunduğu belirli bir plaj alanını ifade edebilir.
Dolayısıyla “ücretsiz kıyı kullanım hakkı” ile “ücretsiz halk plajı hizmeti” aynı kavram değil.
Antalya’da ücretsiz halk plajları nerelerde bulunuyor?
Kültür ve Turizm Bakanlığının Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü güncel listesinde Bakanlık tarafından hizmete açılan çeşitli halk plajları bulunuyor.
Listede:
Çifteçeşmeler Halk Plajı – Kemer,
Bahçecik Halk Plajı – Kemer,
Çaltıcak Halk Plajı – Konyaaltı,
Manavgat Halk Plajı,
Kadriye Halk Plajı – Serik,
Belek Halk Plajı – Serik,
Lara Halk Plajı – Muratpaşa
yer alıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı daha önce Belek, Kadriye, Manavgat, Çamyuva, Bahçecik ve Lara gibi bölgelerde ücretsiz halk plajları açıldığını da resmi raporlarında duyurdu.
Ancak ücretsiz kıyı hakkı yalnız bu tesislerle sınırlı değil.
Halk plajında şezlong da ücretsiz olmak zorunda mı?
Kıyının ücretsiz kullanılmasıyla bütün yan hizmetlerin ücretsiz olması aynı şey değil.
Kamu kurumları tarafından “ücretsiz halk plajı” olarak işletilen bazı alanlarda şezlong, şemsiye veya başka hizmetler ücretsiz şekilde sunulabilir. Bu tamamen ilgili tesisin hizmet modeline bağlı.
Genel hukuk kuralı ise farklı:
Kişi şezlong kiralamadığı için kıyıdan yararlanma hakkını otomatik olarak kaybetmez.
Kıyının kullanımına bedel konulması ile kıyıda sunulan ilave hizmetlerin ücretlendirilmesi birbirinden ayrılmalı.
İşletme “şezlong kiralamadan burada oturamazsınız” diyebilir mi?
Bu sorunun cevabı bulunduğunuz noktanın hukuki statüsüne bağlı.
Eğer söz konusu yer Kıyı Kanunu kapsamındaki kıyı alanıysa ve işletme yalnız kendi şezlonglarını kullanma şartıyla yurttaşın kıyıyı kullanmasını engelliyorsa durum mevzuat açısından incelenebilir.
Ancak işletmenin kıyı gerisindeki özel kullanım alanı, restoran bölümü veya başka bir tesis bölümü için farklı kurallar bulunabilir.
Bu nedenle uyuşmazlığın “hangi noktada” yaşandığı önemli.
Kıyının serbest kullanım ilkesi doğrudan kıyı alanına ilişkin.
Kıyının tamamı şezlonglarla kaplanabilir mi?
Şezlong yerleştirilmesi başlı başına her durumda yasak değil.
Ancak kıyının kamu kullanımını fiilen ortadan kaldıran, yurttaşların geçişini veya kıyıdan yararlanmasını engelleyen uygulamalar Kıyı Kanunundaki eşit ve serbest yararlanma ilkesi açısından sorun yaratabilir.
Kıyıda fiziki engeller oluşturulamayacağı da kanunda açık şekilde düzenleniyor.
Bu nedenle şezlong yerleşiminin miktarı, konumu ve kıyıda bırakılan kamusal kullanım alanı somut olay üzerinden değerlendirilmek zorunda.
Kendi havlusunu seren yurttaştan ücret istenebilir mi?
Eğer yurttaş yalnız Kıyı Kanunu kapsamındaki kıyıdan yararlanıyor ve işletmenin hiçbir ücretli hizmetini kullanmıyorsa kıyı kullanımının kendisinin ücretlendirilmemesi temel ilke.
Milli Emlak Genel Müdürlüğünün resmi rehberinde kıyıdan ortak kullanım kapsamında yararlanmanın bir kullanım bedeline bağlanmaması gerektiği açık şekilde ifade ediliyor.
Ancak kişinin bulunduğu noktanın gerçekten kıyı alanı mı yoksa işletmeye tahsisli başka bir tesis alanı mı olduğu uyuşmazlık halinde ayrıca belirlenmeli.
Otopark ücreti istenmesi kıyı hakkına aykırı mı?
Tek başına hayır.
Otopark ayrı bir hizmet.
Kıyıya ücretsiz erişim hakkı “bütün ulaşım ve yan hizmetlerin ücretsiz olması” anlamına gelmiyor.
Ücretli otopark kullanmak istemeyen kişinin kıyıya başka hukuka uygun bir güzergâhtan erişebilmesiyle, “kıyıya ulaşmak için mutlaka bu işletmenin otopark ücretini ödemelisiniz” şeklindeki fiili zorunluluk aynı konu değil.
İkinci durumda kıyıya kamusal erişimin bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekebilir.
Kıyı Kanunu sahil şeridinin tamamını aynı şekilde mi düzenliyor?
Hayır.
“Kıyı” ve “sahil şeridi” hukuken aynı alan değil.
Kıyı; kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasındaki alan.
Sahil şeridi ise kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde belirlenen alan.
3621 sayılı Kanun her ikisi için de kamu yararını esas almakla birlikte yapılaşma ve kullanım kuralları farklılaşabiliyor. Kanunda sahil şeridinin en az yüz metre genişlikte olması temel tanımlar arasında yer alıyor.
Bu nedenle her sahil tesisinin tamamını “kıyı” olarak değerlendirmek doğru değil.
Kıyı kenar çizgisi neden önemli?
Bir alan üzerindeki uyuşmazlığın çözümünde en önemli teknik verilerden biri onaylı kıyı kenar çizgisi.
Çünkü hangi bölümün doğrudan Kıyı Kanunundaki kıyı statüsünde kaldığı bu çizgiyle bağlantılı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kıyı kenar çizgisinin tespiti ve değiştirilebileceği durumlara ilişkin kuralları ayrıca yayımlıyor.
Bu nedenle ciddi bir kıyı işgali veya geçiş engeli iddiasında yalnız gözleme dayanmak yerine alanın plan ve kıyı kenar çizgisi bilgilerinin de incelenmesi gerekiyor.
Kıyıda ücretsiz kullanım hakkının istisnaları var mı?
Kıyı Kanunu bazı özel alanları ayrıca düzenliyor.
Askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ve ülke güvenliğiyle doğrudan ilgili belirli alanlarda özel kanun hükümleri uygulanabiliyor.
Ayrıca farklı özel mevzuat kapsamında korunan alanlarda da ek kurallar bulunabilir.
Dolayısıyla “Türkiye’deki her kıyının her noktasına hiçbir koşul olmadan girilebilir” şeklinde sınırsız bir ifade doğru değil.
Temel kural eşit ve serbest kullanım olmakla birlikte güvenlik, koruma ve özel mevzuattan kaynaklanan istisnalar bulunuyor.
Caretta caretta yuvalama alanlarında kullanım sınırlandırılabilir mi?
Evet.
Antalya’nın bazı kıyıları deniz kaplumbağalarının yuvalama alanları.
Bu tür alanlarda koruma amacıyla gece kullanımı, şemsiye yerleşimi, araç girişi, ışık kullanımı veya belirli bölgelere erişim konusunda kurallar getirilebilir.
Bu tür kısıtlamalar işletmeye ayrıcalık sağlamak için değil, doğal varlığın korunmasına yönelik kamu yararı amacıyla uygulanır.
Kıyıların serbest kullanımı ilkesi, çevre ve doğa koruma mevzuatındaki meşru koruma tedbirlerini geçersiz kılmıyor.
Kıyı erişimi engelleniyorsa nereye başvurulur?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının güncel açıklamasına göre kıyı alanlarında belediye ve mücavir alan sınırları içerisindeki uygulamaların denetimi belediyelerde, bu sınırların dışındaki uygulamaların denetimi ise valiliklerde. İlgili idareler kıyı alanlarını sürekli kontrol etmek ve gerekli önlemleri almakla yükümlü.
Bu nedenle Antalya’da kıyıya:
çit çekildiği,
kamusal geçişin kapatıldığı,
duvar veya engel oluşturulduğu,
kıyının fiilen özel kullanıma ayrıldığı
düşünülüyorsa öncelikle ilgili belediyeye konum bilgisiyle başvuru yapılabilir.
Belediye sınırları dışındaki alanlarda valilik mekanizması devreye giriyor.
Antalya Büyükşehir Belediyesine şikâyet yapılabilir mi?
Antalya Büyükşehir Belediyesi resmi internet sitesinde Dilek/Şikâyet Başvurusu sistemi bulunuyor. Yurttaşlar belediyeye çevrim içi olarak başvuru iletebiliyor.
Konu ilgili ilçe belediyesinin yetkisindeyse başvurunun doğru idareye yönlendirilmesi gerekebilir.
Kıyı işgali iddiasında açık adres yerine mümkünse:
plaj veya koyun adı,
işletmenin adı,
konum,
geçişin nerede engellendiği,
engel türü
gibi bilgilerin verilmesi incelemeyi kolaylaştırabilir.
Valiliğe de başvurulabilir mi?
Evet, özellikle belediye sınırları dışında kalan kıyı alanlarında denetim yetkisi valilikte.
Bakanlığın resmi açıklaması bunu açıkça belirtiyor. Valiler ayrıca il genelindeki kurumlar arasında koordinasyon sağlama yetkisine sahip.
Antalya Valiliğinin resmi iletişim kanalları da yurttaşların kuruma ulaşmasına açık durumda.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ne yapıyor?
Bakanlık kıyı mevzuatının merkezi düzenleyici ve denetleyici kurumu.
Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü kıyı kullanım esaslarını, kıyı kenar çizgilerini ve Kıyı Kanununun uygulanmasına ilişkin teknik çerçeveyi yürütüyor.
Ancak Bakanlığın kendi açıklamasına göre yerel düzeyde birinci derecedeki saha denetimi belediye sınırları içerisinde belediyelerde, dışında valiliklerde bulunuyor.
Dolayısıyla günlük bir kıyı işgali şikâyetinde ilk adres çoğu zaman yerel idare.
Kıyıdaki fiyat sorunu ile erişim sorunu aynı yere mi şikâyet edilir?
Hayır.
Örneğin:
“Şezlong fiyatı yazmıyor” → tüketici ve fiyat etiketi konusu.
“Menüde 500 TL yazıyor, 800 TL alındı” → tüketici uyuşmazlığı.
“Şezlong kiralamazsam denize geçmeme izin verilmiyor” → kıyı erişimi ve kullanım hakkı.
“Kıyıya tel örgü çekilmiş” → Kıyı Kanunu ve imar denetimi.
Bu sorunların her biri farklı mevzuat ve kurumları ilgilendirebilir.
Kıyı hakkıyla tüketici hakkını ayırmak, doğru kuruma başvurmak açısından önemli.
Antalya’da neden “ücretsiz halk plajı” ifadesi kafa karıştırabiliyor?
Çünkü bu ifade bazen “yalnız bu plaj ücretsiz, diğer kıyılar ücretli” şeklinde algılanabiliyor.
Oysa Bakanlığın ücretsiz halk plajları ayrı bir hizmet modeli.
Bu plajlarda kamu tarafından:
duş,
tuvalet,
soyunma alanı,
şezlong,
şemsiye,
otopark veya farklı hizmetler
sunulabiliyor.
Kıyı Kanunundaki serbest kullanım hakkı ise bundan daha temel bir hukuk kuralı.
Yani “ücretsiz halk plajı” bir tesis türü; “kıyıdan ücretsiz yararlanma” ise hukuki ilke.
Ücretsiz kıyı hakkının bilinmesi neden önemli?
Kıyı hakkının bilinmemesi iki farklı sonuca yol açabilir.
Birincisi yurttaş, ücretli hizmet kullanmak istemediği için kıyıya giremeyeceğini düşünebilir.
İkincisi ise ücretli hizmet ile kıyı kullanım hakkı birbirine karıştırılarak işletmenin sunduğu her şeyin ücretsiz olması gerektiği düşünülebilir.
Oysa mevzuatın çizdiği sınır daha dengeli.
Kıyı ortak kullanım alanı.
Şezlong, şemsiye veya yiyecek-içecek ise ayrıca sunulan hizmet.
Bu iki alanın birbirinden doğru ayrılması hem yurttaş hem işletmeler açısından uyuşmazlığı azaltabilir.
Antalya’da kıyı hakkı farkındalığı ölçülmeli mi?
Antalya’nın kıyı uzunluğu, turizm yoğunluğu ve sahil işletmelerinin sayısı düşünüldüğünde bu konuda düzenli veri üretilmesi önemli olabilir.
Mahalle veya ilçe bazında:
kıyı erişim şikâyetleri,
kıyı işgali başvuruları,
denetlenen işletmeler,
kaldırılan engeller,
yurttaşların hak bilgisi
gibi verilerin kamuya açık biçimde yayımlanması hem farkındalığı hem denetimin görünürlüğünü artırabilir.
Ancak mevcut kamuya açık bilgiler Antalya’da yurttaşların kıyı hakkını hangi oranda bildiğini ölçmeye yetmiyor.
Antalya’da ücretsiz kıyı kullanım hakkı yurttaşlar tarafından biliniyor mu?
Bugünkü verilerle kesin bir oran vermek mümkün değil.
Antalya özelinde temsil gücü olan güncel bir kıyı hakkı farkındalık araştırması bulunmuyor. Bununla birlikte 2025 ve 2026 yıllarında Kemer ve Konyaaltı gibi bölgelerde yaşanan kamusal alan ve kıyı erişimi tartışmaları, yurttaşların bu hakkı sahada gündeme getirdiğini gösteriyor.
Hukuki çerçeve ise oldukça açık.
Kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altında ve herkesin eşit ve serbest yararlanmasına açık. Kıyıda kamu kullanımını engelleyen duvar, çit, tel örgü ve benzeri engeller oluşturulamıyor.
Buna karşılık şezlong, şemsiye, havlu, otopark veya yiyecek-içecek gibi hizmetler ücretli olabilir.
Bu nedenle Antalya’da kıyı hakkını anlamanın en kısa yolu şu ayrımı yapmak: Denizi ve kıyıyı kullanmanın kendisi ile işletmenin sunduğu ticari hizmetleri kullanmak aynı şey değil.
