Gaslighting ne demek, nasıl anlaşılır ve psikolojik manipülasyona karşı hangi adımlar atılır bu haberde yer alıyor.

Gaslighting, kişinin kendi hafızasından, algısından ya da yaşadığı olaylara ilişkin değerlendirmesinden şüphe duymasına yol açan psikolojik manipülasyon biçimi olarak tanımlanıyor. Duygusal ve psikolojik şiddet türleri arasında değerlendirilen bu davranış, ilişkilerde, aile içinde, arkadaş çevresinde ve iş yaşamında görülebiliyor.

GASLIGHTING NE DEMEK?

Gaslighting, bir kişinin başka bir kişiyi gerçeklik algısından uzaklaştırmaya çalışması anlamına geliyor. Bu süreçte kişi, yaşadığı olayları yanlış hatırladığına, abarttığına ya da durumu hatalı değerlendirdiğine inandırılmaya çalışılıyor.

Bu davranış biçimi çoğu zaman tek bir cümleyle değil, tekrar eden tutumlarla ortaya çıkıyor. Sürekli inkâr, küçümseme, suçlama, duyguların geçersiz sayılması ve kişinin kendinden şüphe etmesine neden olan ifadeler gaslighting örnekleri arasında yer alıyor.

GASLIGHTING KAVRAMI NEREDEN GELİYOR?

Gaslighting terimi, Patrick Hamilton’un 1938’de yazdığı “Gas Light” adlı tiyatro oyunundan geliyor. Oyunda bir erkeğin, evdeki gaz lambalarının ışığını değiştirmesine rağmen eşine bunun olmadığını söylemesi ve kadının kendi algısını sorgulamasına neden olması anlatılıyor. Kavram daha sonra psikolojik manipülasyonu tanımlamak için kullanılmaya başlandı.

GASLIGHTING NASIL ANLAŞILIR?

Gaslighting’e maruz kalan kişiler zamanla yaşadıkları olaylardan emin olamamaya başlayabilir. Kişinin sürekli kendisini suçlu hissetmesi, çok sık özür dilemesi, kararlarından şüphe etmesi, karşı tarafın tepkisinden çekinerek davranması ve kendi duygularını bastırması bu sürecin işaretleri arasında gösteriliyor.

Bu manipülasyon biçiminde karşı taraf çoğu zaman olayları inkâr edebilir, kişinin tepkisini “abartı” olarak niteleyebilir ya da yaşanan sorunun sorumluluğunu sürekli karşı tarafa yükleyebilir. İş yerinde ise emeğin görünmez kılınması, fikirlerin yok sayılması ve kişinin mesleki yeterliliğinin sürekli sorgulanması benzer bir etki yaratabilir.

GASLIGHTING HANGİ ALANLARDA GÖRÜLEBİLİR?

Gaslighting yalnızca romantik ilişkilerle sınırlı değil. Aile ilişkilerinde, arkadaşlık bağlarında, çalışma yaşamında ve daha geniş toplumsal ilişkilerde de ortaya çıkabiliyor. Ortak nokta, kişinin kendi gerçekliğinden uzaklaştırılması ve karşı tarafın kontrol alanının genişletilmesi oluyor.

Bu nedenle gaslighting, yalnızca bireysel bir tartışma biçimi olarak değil, güç ilişkileriyle bağlantılı bir psikolojik baskı yöntemi olarak da değerlendiriliyor.

GASLIGHTING’E KARŞI NE YAPILABİLİR?

Gaslighting’e maruz kaldığını düşünen kişiler için olayları yazılı olarak not almak, güvenilir kişilerle durumu paylaşmak, sınır koymak ve gerektiğinde profesyonel destek almak öneriliyor. Sürecin uzun süre devam etmesi, kişinin özgüvenini ve psikolojik dayanıklılığını olumsuz etkileyebilir.

Gaslighting’in fark edilmesi, kişinin yaşadıklarını yeniden değerlendirmesi açısından önem taşıyor. Ancak her gerilimli iletişim ya da her anlaşmazlık gaslighting anlamına gelmiyor. Bu nedenle tekrar eden davranış örüntüsüne, kişinin kendini nasıl hissettiğine ve ilişkinin güç dengesine birlikte bakılması gerekiyor.