Halkların İklim Zirvesi Antalya'da panellerle devam ediyor

Yasin Çoban

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (BMİDÇS) 31'inci Taraflar Konferansı (COP31), 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya'da düzenleniyor. Konferansa paralel olarak gerçekleştirilen Halkların İklim Zirvesi (HİZ), 14 Kasım Cumartesi günü Küresel Eylem Günü kapsamında düzenlenen yürüyüş ve mitingle başladı.

14 Kasım'da Aydın Kanza Parkı'ndan Cumhuriyet Meydanı'na gerçekleştirilen iklim adaleti yürüyüşünün ardından etkinlikler, Kepez'deki Mimar Sinan Kongre Merkezi'nde devam etti. Zirvenin ilk akşamında ekoloji gazetecisi ve belgeselci Hakan Tosun anıldı.

HAKAN TOSUN ANTALYA'DA ANILDI

Halkların İklim Zirvesi kapsamında 14 Kasım Cumartesi akşamı “Sansür ve Gazetecilik: Hakan Tosun” başlıklı özel bir etkinlik düzenlendi. Etkinlikte Tosun'un yaşamı, ekoloji mücadelesine katkıları ve ölümünün ardından sürdürülen adalet arayışı ele alındı.

Hakan Tosun'un yalnızca gazetecilik faaliyetleriyle değil, doğa ve yaşam alanlarının korunmasına yönelik mücadelelerdeki çalışmalarıyla da öne çıktığı vurgulandı. Tosun'un internet sitesinde yer alan yaklaşık 300 çalışma ile YouTube kanalındaki 100'ü aşkın belgeselin, Türkiye'deki ekoloji mücadelelerinin kayıt altına alınması açısından önemli olduğu belirtildi.

Tosun'un çalışmalarını herhangi bir maddi karşılık beklemeden sürdürdüğü ifade edilirken, belgesellerinin farklı bölgelerde yürütülen çevre mücadelelerine ilişkin görsel bir arşiv oluşturduğu dile getirildi.

HAKAN TOSUN İÇİN ADALET MÜCADELESİ SÜRÜYOR

Etkinlikte, Hakan Tosun'un ölümünün ardından başlatılan hukuki süreç de gündeme geldi. Olayın başlangıçta sıradan bir sokak kavgası olarak değerlendirilmesine yönelik girişimler bulunduğu ileri sürülürken, kamera kayıtları ve tanık beyanlarına ilişkin sorunların yargı sürecinde açıklığa kavuşturulması gerektiği belirtildi.

Tosun'un kardeşi Öznur Tosun da etkinlikte söz alarak adalet mücadelesinin sürdürülmesinin önemine dikkat çekti. Ailenin, gazetecilerin ve ekoloji örgütlerinin davayı takip etmeye devam ettiği vurgulandı.

Etkinlikte, Tosun'un ölümüne ilişkin bütün sorumlulukların ortaya çıkarılması ve hukuki sürecin şeffaf biçimde yürütülmesi talep edildi.

EKOLOJİ GAZETECİLİĞİ VE BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ TARTIŞILDI

Hakan Tosun anmasında Türkiye'de gazeteciliğin mevcut koşulları da değerlendirildi. Bağımsız gazetecilerin sansür, yargı süreçleri, ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar ve çeşitli baskılarla karşı karşıya kaldığı ifade edildi.

Özellikle ekoloji gazeteciliğinin Türkiye'de yeterince gelişmediği ve bu alanda uzmanlaşmış gazeteci sayısının sınırlı olduğu belirtildi. Çevre mücadelelerini takip eden gazetecilerin haberleri nedeniyle baskıya maruz kalabildiği ve bunun otosansüre yol açabildiği dile getirildi.

Etkinlikte gazetecilik ile aktivizm arasındaki ilişki de tartışıldı. Hakan Tosun ve Kazım Kızıl gibi gazetecilerin uzun süre sahada kalarak hazırladıkları belgesellerin, ekolojik yıkımın ve yerel direnişlerin görünür kılınmasındaki rolüne dikkat çekildi.

DOĞANIN HAKLARI VE EKOLOJİK YIKIM TARTIŞILDI

Halkların İklim Zirvesi kapsamında bugün saat 10.00'da Mimar Sinan Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen programda “Ekolojik Yıkıma Karşı Doğanın Hakları” teması ele alındı. Oturumlarda farklı ülkelerden ekoloji aktivistleri, akademisyenler, hukukçular ve yerel çevre mücadelelerinin temsilcileri bir araya geldi.

İklim Eylem Ağı (CAN International) İcra Direktörü Tasneem Essop, Japon Komünist Partisi Milletvekili Tomo Iwabuchi, sosyal bilimci Markus Wissen ve ekoloji aktivisti Ecehan Balta'nın yer aldığı oturumda, iklim krizinin nedenleri ve çözüm politikaları değerlendirildi.

Japon Komünist Partisi Milletvekili Tomo Iwabuchi, iklim kriziyle mücadelede daha ciddi ve etkili politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

Sosyal bilimci Markus Wissen ise enerji dönüşümüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Elektrifikasyonun yalnızca otomobil kullanımını artırmaya yönelik ele alınmaması gerektiğini belirten Wissen, enerjinin okullar ve konutlar gibi temel toplumsal ihtiyaçlara hizmet etmesinin önemine dikkat çekti.

Küresel Kuzey ve Küresel Güney arasındaki eşitsizliklere de değinen Wissen, Küresel Güney'in Kuzey'e değil, tarihsel sorumlulukları nedeniyle Küresel Kuzey'in Güney'e borçlu olduğunu savundu. Halkların İklim Zirvesi'nin önemine dikkat çeken Wissen, sorunların tespit edilmesinin yeterli olmadığını, çözüm üretilmesi gerektiğini ifade etti.

Ekoloji aktivisti Ecehan Balta ise farklı ülkelerden katılımcıların farklı toplumsal ve ekolojik koşullardan geldiğini belirtti. Kimi toplulukların ormanlarını korumak, kimilerinin ise işgallere ve yaşam alanlarının tahribatına karşı mücadele ettiğini ifade eden Balta, enerjiye erişimin bir ayrıcalık değil, herkes için eşit ve adil biçimde sağlanması gereken bir hak olduğunu vurguladı.

Oturumda ayrıca Filistin'de yaşananlar üzerinden savaşların insanların yaşam alanları üzerindeki yıkıcı etkileri de gündeme getirildi.

“DOĞANIN HAKLARI GELECEĞİN HAKLARIDIR”

“Ekolojik Yıkımın Ötesinde: Doğanın Hakları ve Yaşamın Savunusu” başlıklı bölümde, doğanın haklarının neden savunulması gerektiği, ekolojik yıkımları ortaya çıkaran ortak mekanizmalar ve farklı çevre mücadelelerinin nasıl ortaklaştırılabileceği tartışıldı.

Bölümün “Neden Doğanın Hakları?” başlıklı oturumunda Küresel Doğa Hakları İttifakı (GARN) Yerli Halklar Konseyi Kadın Başkanı Casey Camp Horinek, Hawaii İnsan Hakları Enstitüsü'nden Joshua Cooper ve çevre ve ekoloji avukatı Arif Ali Cangı konuştu.

Konuşmasına Halkların İklim Zirvesi'ni düzenleyenlere teşekkür ederek başlayan Casey Camp Horinek, doğanın yalnızca ekonomik bir kaynak olarak değerlendirilemeyeceğini vurguladı. Havanın ve doğal varlıkların canlı yaşamının bir parçası olduğunu belirten Horinek, bunların karbon piyasalarında alınıp satılacak unsurlar olarak görülmesini eleştirdi.

Doğal enerjinin insanların ekonomik çıkarları doğrultusunda sömürülmesi için değil, ortak yaşamı desteklemek amacıyla kullanılması gerektiğini ifade eden Horinek, doğanın haklarının gelecek kuşakların haklarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu söyledi.

Hawaii İnsan Hakları Enstitüsü'nden Joshua Cooper ise iklim krizine karşı dayanışmanın önemine dikkat çekti. Halkların İklim Zirvesi'ne katılımın uluslararası dayanışmayı gösterdiğini belirten Cooper, sorunların tartışılmasının yanında somut eylemlere geçilmesi gerektiğini ifade etti.

Özellikle küçük ada ülkelerinin karşı karşıya olduğu çevresel tehditlere değinen Cooper, yaşam alanlarının korunması gerektiğini söyledi. Gıda, sağlık ve barınma haklarını temel alan politikaların önemine dikkat çeken Cooper, doğanın haklarının ekonomik piyasalardan çok toplumların kültürleri ve yaşam biçimleriyle ilişkili olduğunu savundu.

CANGI: YEREL DİRENİŞLER KÜRESEL MÜCADELEYE DÖNÜŞMELİ

Çevre ve ekoloji avukatı Arif Ali Cangı, konuşmasında dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan ekolojik yıkımlara dikkat çekti. Yeryüzünde ekokırım niteliğinde faaliyetlerin sürdüğünü belirten Cangı, dünyanın insanların ortak yaşam alanı olduğunu vurguladı.

Ekolojik yıkıma karşı yerel düzeyde yürütülen mücadelelerin uluslararası dayanışmayla güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Cangı, yaşamı savunmak için direnişin önemine dikkat çekti.

“Ekolojik yıkımları üreten ortak mekanizma nedir?” başlıklı bölümde konuşan Gülşah Tırış ise dünyanın farklı bölgelerinde benzer çevre mücadelelerinin yürütüldüğünü belirtti. Bu mücadelelerin karşısında çoğunlukla sermaye çıkarlarının bulunduğunu savunan Tırış, ekonomik büyüme arayışının doğal alanlar üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti.

Madencilik faaliyetlerinin yalnızca ilgili şirketlerin kararlarıyla açıklanamayacağını belirten Tırış, bu faaliyetlerin arkasındaki ekonomik ve siyasi ilişkilerin de değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

ALTAN: EKOLOJİ, EMEK VE BARIŞ MÜCADELESİ AYRI DÜŞÜNÜLEMEZ

“Mücadeleler nasıl ortaklaşabilir?” başlıklı bölümde konuşan gazeteci Bahadır Altan, ekoloji mücadelesinin emek, sınıf ve antiemperyalist mücadelelerden bağımsız ele alınamayacağını vurguladı.

Ekolojik yıkıma karşı mücadele edenlerin barış ve emek mücadeleleriyle de dayanışma içerisinde olması gerektiğini savunan Altan, farklı toplumsal mücadelelerin birbirini tamamladığını ifade etti.

Altan, ekoloji mücadelesinin ulusal sınırlarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek uluslararası dayanışmanın ve enternasyonalizmin önemine dikkat çekti.

“TOPRAĞIMIZI VERMİYORUZ” OTURUMUNDA YEREL DİRENİŞLER BULUŞTU

Zirvenin “Toprağımızı Vermiyoruz” başlıklı ikinci bölümünde Türkiye'nin farklı bölgelerinde madencilik, enerji ve sanayi projelerine karşı yürütülen ekoloji mücadelelerinin temsilcileri bir araya geldi. “Yıkımın gerçek bedelini kim ödüyor?” ve “Ekoloji Mücadeleleri Buluşuyor” başlıkları altında yerel direnişlerin deneyimleri ve ortak mücadele olanakları ele alındı.

Oturumun programında Yeşil Artvin Derneği'nden Uğur Karakuş, Artvin Cankurtaran'da mesire alanını korumaya çalışırken öldürülen Reşit Kibar'ın kardeşi Şükrü Kibar, Aydın Çevre ve Kültür Platformu'ndan (AYÇEP) Mehmet Vergili, Zilan Ekoloji Platformu'ndan Mir Bahattin Demir ve Güney Ege Zeytin ve Zeytinyağcılar Derneği'nden Hasan Cemal Beldalı yer aldı.

Balıkesir'in İvrindi ilçesine bağlı Gökçeyazı köyünde altın madenciliğine karşı mücadele eden Fatma Tonga ve Raziye Yıldırım ile Çıkrıkçı köyünde Tarıma Dayalı Organize Sanayi Bölgesi projesine karşı çıkan Hülya ve Yusuf Çulgatay da programın katılımcıları arasında bulundu. Gömeç Çevre Platformu'nun yanı sıra Çanakkale'nin Serçiler köyünde altın madenciliğine karşı mücadele yürüten Su Yaşam Adalet Koalisyonu'ndan İbrahim Türk, Arıklı köyündeki toryum ve uranyum aramalarına karşı çıkan Elif Köseer ve Kazdağları'ndaki altın madenciliğine karşı mücadele eden Süheyla Doğan da programda yer aldı.

Diyarbakır'dan gelen yaşam savunucuları da oturumun katılımcıları arasında bulundu. Lice'deki tarihî Bırkleyn Mağaraları'nı maden ocağına karşı savunan Baki Kaya, Çınar ilçesinin Husika (Çömçeli) köyünde ponza ocağına karşı mücadele eden İslam, Lice'nin Koçmarin köyündeki bakır madeni projesine karşı çıkan Azize Alan ve Hesandin Yaylası'nı koruma mücadelesinden Mehmet Baran programda yer aldı.

Kulp ilçesindeki Kasor Havzası'nı madencilik faaliyetlerine karşı savunan Emin Altun, Sur ilçesine bağlı Arzoxlî (Kervanpınar) köyünde güneş enerjisi santrali projesine karşı mücadele eden Mehmet Kele ve Lice-Kulp arasındaki Sarım Havzası'nı HES projesine karşı savunan Emin Turhallı da programın katılımcıları arasında bulundu.

Programda ayrıca Büyük Menderes İnisiyatifi'nden Ahmet Ergun, Munzur Koruma Kurulu'ndan (DEDEF) Ali Rıza Bilir, İstanbul'dan Validebağ Gönüllüleri temsilcisi Nilüfer Ağırdır, Kuzey Ormanları Savunması'ndan Ceyda Kiymir ve Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP) yer aldı.

Çeşme Kent Konseyi'nden Ahmet Güler, Kırşehir Kent Konseyi'nden Ömer Duran, Kocaeli Çevre Platformu'ndan Mustafa Tengerek ve Hayriye Demiralp, İç Anadolu Çevre Platformu'ndan Osman Nevrez ve Soma'dan Yüksek Çetin de programın katılımcıları arasında bulundu.

Muğla'nın Deştin bölgesindeki çimento fabrikasına karşı yürütülen mücadeleden Haluk Özsoy ve Gamze Çetinkaya, Marmaris'ten Ufuk Baytekin, Bargilya Sulak Alanı'nı koruma mücadelesinden Umay Karabaş, Rize'deki balık çiftliklerine karşı mücadeleden İbrahim Oğuz, Sinop Gerze Termik Santral mücadelesinden Doç. Dr. Cihan Kaymaz ve Karadeniz Ereğli Çevre Platformu'ndan (KERÇEP) Önder Öner de programda yer aldı.

Oturumda, Türkiye'nin farklı bölgelerinde madencilik, hidroelektrik santral (HES), güneş enerjisi santrali (GES) ve sanayi projelerine karşı yürütülen mücadelelerin ortak sorunları değerlendirildi. Yerel direnişlerin deneyimlerinin paylaşılması ve farklı bölgelerdeki ekoloji mücadeleleri arasında dayanışmanın güçlendirilmesi konuları ele alındı.