Kaş Çevre ve Kültür Derneği, Finike–Demre–Kaş–Kalkan yol projesinin ÇED olumlu kararının mahkemece iptal edilmesini değerlendirdi. Dernek, projeye karşı bilimsel ve hukuki dayanaklarla kamuoyuna açıklamalarda bulundu.
1. Derece Doğal Sit olan Kaputaş, birçok arkeolojik sit ve koruma alanını etkileyeceği, 66 binden fazla ağacın kesilmesini öngördüğü belirtilen Finike–Demre–Kaş–Kalkan Bölünmüş Yol Projesi için verilen ÇED Olumlu kararı, Antalya 2. İdare Mahkemesi tarafından iptal edildi. Kararın ardından Kaş Çevre ve Kültür Derneği yazılı bir açıklama yaparak, mahkemenin dayandığı bilirkişi raporunun özetini kamuoyuyla paylaştı.
Dernek açıklamasında, Kaş Çevre ve Kültür Derneği’nin doğal çevrenin, kültürel mirasın ve yerel yaşamın korunması amacıyla faaliyet yürüten, tamamen gönüllülerden oluşan bir sivil toplum kuruluşu olduğu belirtildi. Derneğin, Finike–Demre–Kaş–Kalkan hattında planlanan Bölünmüş Yol Projesi’ni kamu yararı, çevresel sürdürülebilirlik, kültürel mirasın korunması ve bilimsel planlama ilkeleri çerçevesinde değerlendirdiği ifade edildi.
Açıklamada, Antalya 2. İdare Mahkemesi’nin iptal kararına gerekçe oluşturan ve 11 bilim insanı tarafından hazırlanan bilirkişi raporunun, derneğin uzun süredir dile getirdiği kaygıların bilimsel ve hukuki dayanaklarını açık biçimde ortaya koyduğu belirtildi. Dava sürecinin ardından kamuoyunda yanlış bilgilendirmeler yapıldığının gözlemlendiği, bu nedenle bilirkişi raporunun özetinin paylaşılmasının gerekli görüldüğü aktarıldı.
ULAŞIM İHTİYACI VE PROJE KAPSAMI
Bilirkişi raporunda, kamuoyunda sıkça dile getirilen Demre–Finike arasındaki virajlı yolun tünelle geçilmesinin bu projenin konusu olmadığı belirtildi. Finike etabının projeden çıkarıldığı, iptal edilen ÇED’in yalnızca 64 kilometrelik Demre–Kaş–Kalkan kesimini kapsadığı ifade edildi. Raporda, halkın beklentisi olan Finike–Demre arasındaki riskli kesimin proje kapsamı dışında bırakıldığına dikkat çekildi.
Proje yolunun Demre ve Kaş’ı transit geçtiği, Kaş girişinin merkeze yaklaşık 12 kilometre uzaklıktaki Ağullu Mahallesi’nde planlanması nedeniyle halkın yüzde 73’ünün mevcut yolu kullanmaya devam edeceğinin öngörüldüğü belirtildi.
TRAFİK HACMİ VE ZAMAN KAZANIMI
Dosya kapsamındaki veriler ve ÇED raporundaki trafik projeksiyonları incelendiğinde, proje güzergâhında öngörülen trafik hacminin 2×2 şeritli otoyol standartlarında bir yol yapımını gerektirecek düzeyde olmadığı tespit edildi. Mevcut yolun geometrik iyileştirmelerle hizmet verebileceği, yeni bir otoyolun zorunlu bir ihtiyaç oluşturmadığı belirtildi.
Raporda, projenin yaratacağı çevresel tahribata karşılık sağlayacağı zaman kazanımının yaklaşık 15 dakika ile sınırlı olduğu ifade edildi.
TRAFİK KAZASI VERİLERİ
Bilirkişi heyeti tarafından incelenen resmî trafik kazası verilerine göre, kazaların büyük bölümünün virajlı kesimlerde değil, düz yol kesimlerinde meydana geldiği belirtildi. 2020–2024 yılları arasında yaşanan 1053 kazanın; 515’inin düz yollarda, 275’inin kavşaklarda, 137’sinin virajlarda ve 126’sının tehlikeli virajlarda gerçekleştiği aktarıldı. Bu verilerin, “virajlar kazaya neden oluyor” savını desteklemediği kaydedildi.
Raporda, önceki yargı kararlarında vurgulanmasına rağmen mevcut yolun iyileştirilmesi, alternatif güzergâhlar ve ulaşım seçeneklerinin bilimsel yöntemlerle değerlendirilmediği, bu durumun ÇED sürecinin eksik ve hatalı işletildiğini gösterdiği ifade edildi.
DOĞA, TARIM VE SU KAYNAKLARINA ETKİLER
Bilirkişi raporunda, özellikle Demre’de örtü altı tarım yapılan tarım arazilerinin kaybı, yeraltı su kaynakları, orman, zeytinlik ve makilik alanların geri dönüşü olmayan biçimde zarar göreceği belirtildi. Raporda, yaşamsal öneme sahip yeraltı su kaynaklarına verilecek zararın yeterince dikkate alınmadığına dikkat çekildi.
Proje etki alanında, dünyada yalnızca Kaş coğrafyasında yetişen Likya Orkidesi ve Kaputaş Andızotu ile birlikte 22’si endemik olmak üzere toplam 454 bitki türünün etkileneceği, nesli tehlike altındaki canlıların habitatlarının parçalanacağı ifade edildi. Türlerin taşınması veya rehabilitasyonunun bilimsel olarak güvenilir olmadığı vurgulandı.
Karayolları tarafından hazırlatılan ÇED raporuna göre proje kapsamında bin 520 hektar orman alanının tahrip edileceği ve 66 binden fazla ağacın kesilmesinin öngörüldüğü bilgisi paylaşıldı.
LİKYA KÜLTÜREL MİRASI VE SİT ALANLARI
Bilirkişi raporunda, yol güzergâhının en az 11 arkeolojik sit ve 4 doğal sit alanını etkileyeceği belirtildi. Arkeolojik sitlerin nasıl etkileneceğine dair yeterli araştırma yapılmadığı, bu durumun Likya kültürel peyzajı açısından telafisi mümkün olmayan riskler barındırdığı ifade edildi.
Mahkeme kararında, projenin zorunlu bir ulaşım ihtiyacına dayanmadığı, çevresel ve kültürel zararlarının çok yüksek olduğu ve ekonomik-toplumsal fayda iddialarının somut bilimsel verilere dayanmadığı gerekçeleriyle projede kamu yararı bulunmadığı sonucuna varıldığı aktarıldı.
Kaş Çevre ve Kültür Derneği, Finike–Demre–Kaş–Kalkan Bölünmüş Yol Projesi’nden mevcut haliyle vazgeçilmesini, ulaşım güvenliği için mevcut yolun iyileştirilmesine öncelik verilmesini ve tüm planlama süreçlerinin şeffaf, katılımcı ve bilimsel verilere dayalı yürütülmesini talep etti.
Açıklamada, 15 dakikalık sınırlı bir ulaşım faydası için büyük ölçekli ekolojik ve kültürel tahribatın gerekçelendirilemeyeceği vurgulanarak, derneğin doğal varlıkları, kültürel mirası ve kamu yararını savunmaya devam edeceği belirtildi.
