Lyrboton Kome Antik Kenti’nin konumu, tarihi, zeytinyağı üretimi ve antik kentteki kalıntılar bu haberde yer alıyor.

Lyrboton Kome Antik Kenti, Antalya kent merkezinin kuzeydoğusunda, Kepez ilçesine bağlı Varsak Mahallesi’nin sırtını yasladığı dağın tepesinde yer alıyor. Helenistik dönemden Orta Çağ’a kadar varlığını sürdürdüğü belirtilen yerleşim, antik dönemde zeytinyağı üretimiyle bilinen köy yerleşimleri arasında bulunuyor.

LYRBOTON KOME ANTİK KENTİ NEREDE?

Lyrboton Kome, Antalya kent merkezinin kuzeydoğusunda, Kepez ilçesine bağlı Varsak Mahallesi’nin sırtını yasladığı dağın tepesinde konumlanıyor.

Yerleşimin, Perge’de bulunan bir yazıta göre “Elaibaris” yani zeytin çiftliği olarak da bilindiği aktarılıyor. Bu yönüyle Lyrboton Kome’nin büyük bir antik zeytinyağı üretim köyü olduğu belirtiliyor.

LYRBOTON KOME’NİN TARİHİ

Lyrboton Kome’nin büyük ölçüde Roma ve Bizans dönemlerinden kalma kalıntılara sahip olduğu, ancak Helenistik dönemde de yerleşim gördüğünün düşünüldüğü ifade ediliyor.

Yerleşimin tarihçesi ve yönetim şekline dair sınırlı bilgi bulunuyor. Buna karşın, MS 2. yüzyıldan itibaren bir komorkhos tarafından yönetilen ve Perge’ye bağlı kome statüsünde bir yerleşim olduğu belirtiliyor. Kentin Bizans dönemi boyunca da iskân edildiği aktarılıyor.

LYRBOTON KOME NEDEN ÖNEMLİ?

Bölgede çok sayıda zeytinyağı işliği bulunuyor. Bu işliklerin en yoğun görüldüğü yerlerden birinin Lyrboton Kome olduğu belirtiliyor. Çok sayıdaki ve entegre yapıdaki işlikler, antik kentte yüksek miktarda yağ üretimi yapıldığını gösteriyor.

Ayrıca Döşemealtı’ndan gelip Perge’ye giden Via Sebaste’nin de buradan geçtiği ifade ediliyor. Sahildeki büyük kentlerin, özellikle Perge’nin imarında Lyrboton Kome’de elde edilen gelirin önemli payı olduğu belirtiliyor.

ANTİK KENTTEKİ EN ÖNEMLİ KALINTI NEDİR?

Lyrboton Kome’deki en önemli kalıntı, zeytinyağı koruma ve depolama kulesi olarak gösteriliyor.

“Erdem” anlamına gelen Arete tarafından vakfedilen iki katlı kulenin yazıtında, Demeter Rahibesi Arete’nin bu kuleyi kendi parasıyla yaptırıp İmparator Domitian’a ve Perge Artemisi’ne adadığı belirtiliyor.

KENTTEKİ YAZITLAR NE ANLATIYOR?

Yerleşimde bulunan önemli yazıtlardan biri, Arete’nin kızı Kille’nin oğlu Mouas tarafından vakfedilen zeytinliklere ilişkindir. Yazıtta, İmparator Hadrian’a ve Lyrbosluların Apollonu’na adanan çiftlik, 600 kültürlenmiş zeytin ağacı ve bazı zeytinliklerin annesi Kille’ye ömür boyu bırakıldığı ifade ediliyor.

Aynı yazıtta, annenin ölümünün ardından komorkhos’un bu vakfı yaşatması, eylülün üçüncü gününde Apollon onuruna festival düzenlenmesi ve halkın yedirilip içirilmesi gerektiği belirtiliyor. Ayrıca sayılan malların satılamayacağı veya gelirinin başka amaçla kullanılamayacağı, aksi durumda Perge Artemisi’ne 1000 dinar ceza ödeneceği kaydediliyor.

LYRBOTON KOME’DE HANGİ KALINTILAR BULUNUYOR?

Lyrboton Kome’de ele geçen yazıtlar, zeytin hasadıyla bağlantılı ve Apollon’a ithaf edilen bir festivalin dokuzuncu ayın üçüncü gününde kutlandığını ortaya koyuyor. Bu bilgi, zeytin ve zeytinyağının yerleşim için taşıdığı önemi gösteriyor.

Antik kentte bulunan diğer kalıntılar arasında şunlar yer alıyor: