Türkiye’de örgün eğitim dışında kalan çocuk sayısı 1,47 milyona çıktı; 15-17 yaş grubundaki her dört çocuktan biri çalışıyor, 2025 yılında 91 çocuk iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi.
Türkiye’de eğitimden kopuş ve çocuk işçiliğine ilişkin yayımlanan son raporlar, yüz binlerce çocuğun örgün eğitim dışında kaldığını ve önemli bir bölümünün çalışma hayatında yer aldığını ortaya koydu.
Eğitim Reformu Girişimi’nin (ERG) “Eğitim İzleme 2025” raporuna göre, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye’de eğitim dışında kalan çocuk sayısı yaklaşık 804 bin 250 olarak kaydedildi. Bu çocukların 611 bin 612’sinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı, 192 bin 638’inin ise yabancı uyruklu olduğu belirtildi.
Zorunlu eğitim çağında olmalarına rağmen örgün eğitim yerine yaygın eğitim kurumlarına kayıtlı olan 666 bin 444 çocuk da eklendiğinde, örgün eğitim kurumlarına kayıtlı olmayan çocuk sayısı 1 milyon 470 bin 694’e yükseldi. Raporda, çocuk işçiliğinin özellikle ortaöğretim çağındaki çocuklar açısından sorun olduğu vurgulandı. ERG verilerine göre, 15-17 yaş grubundaki her dört çocuktan biri çalışıyor.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi ise çocuk işçiliğinin ağır sonuçlarına dikkat çekti. Meclis, 2025 yılının 91 çocuğun iş cinayetinden hayatını kaybettiğini duyurdu. İSİG Meclisi verilerine göre, son 12 yılda en az 770 çocuk, çalıştırıldıkları sırada yaşanan iş cinayetleri nedeniyle hayatını kaybetti.
ÇOCUK VE ÇOCUK İŞÇİ NEDİR?
Çocuk, 18 yaşını doldurmamış kişiyi ifade eder; ergin olsa bile bu sınıflandırma geçerlidir.
Uluslararası Çalışma Örgütü’ne (ILO) göre çocuk işçiliği, çocukları çocukluklarını yaşamaktan alıkoyan, potansiyellerini ve saygınlıklarını azaltan, fiziksel ve zihinsel gelişimlerine zarar verici işlerde çalıştırılmasıdır. UNICEF ise çocuk işçiliğini, çocuğun yaşına ve işin türüne bağlı olarak, minimum çalışma saatini aşan ve çocuğa zararlı olan işler olarak tanımlamaktadır.
Yoksulluk, göç, eğitim eksikliği, işsizlik, denetimsizlik, mevzuattaki boşluklar ve işverenlerin çocuk iş gücüne olan talebi, çocuk işçiliğinin başlıca sebeplerindendir. Dünya genelinde 152 milyon çocuk işçi bulunmakta ve bunların 73 milyonu tehlikeli işlerde çalışmaktadır. Türkiye’de ise 2 milyonu aşkın çocuk işçi olduğu tahmin edilmektedir.
NEDEN İŞ CİNAYETİ?
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, iş cinayetleri için şu bilgilendirmeyi yapıyor:
İSİG Meclisi; bütün iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenebilir olduğunun bilinciyle, yaşanan işçi ölümlerini ‘iş kazası’ olarak değil ‘iş cinayeti’ olarak tanımlar. Bu noktada işçilerin sağlığının her türlü ekonomik çıkardan, büyümeden önce geldiğini savunur. Çalışma ortamında emekçilerin ölümünün, sakat kalmasının, psikolojik ve fizyolojik sağlıklarını kaybetmelerinin gerçek nedenini, emeği sadece artı değer elde etme aracı olarak gören, emekçiyi bütünsel bir insan olarak kabul etmeyen kapitalist sistem olduğunu tespit eder.“
