COP31 vizyonu açıklandı: 2035 hedefleri belli oldu

Antalya'nın ev sahipliğinde 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında Türkiye'nin iklim politikalarına ilişkin vizyonu ve küresel uygulama hedefleri duyuruldu. "Geleceğin COP'u" yaklaşımıyla hazırlanan vizyon, iklim değişikliğiyle mücadelede verilen taahhütlerin somut, ölçülebilir ve sürdürülebilir uygulamalara dönüştürülmesini amaçlıyor. Açıklanan hedefler arasında elektrifikasyonun artırılması, atık üretimindeki artışın azaltılması, enerji verimli binalar, yeşil sanayileşme ve iklim finansmanı bulunuyor.

COP31 Başkanlığı tarafından ortaya konulan vizyon, iklim diplomasisinde diyalog, uzlaşı ve aksiyon olmak üzere üç temel sütuna dayanıyor. Bu yaklaşım kapsamında ülkelerin iklim hedeflerini yalnızca açıklamakla sınırlı kalmaması, uygulama süreçlerinin de izlenebilir ve ölçülebilir hale getirilmesi hedefleniyor.

COP31 VİZYONUNUN ÜÇ TEMEL SÜTUNU AÇIKLANDI

COP31 vizyonunun ilk sütununu "Diyalogla Güvenin Yeniden İnşası" oluşturuyor. Bu başlık altında iklim krizinden daha fazla etkilenen kırılgan toplulukların, gelişmekte olan ülkelerin, yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının ve gençlerin uluslararası iklim müzakerelerine daha etkin katılması amaçlanıyor. Böylece iklim politikalarının oluşturulmasında daha kapsayıcı bir diplomasi zemini kurulması hedefleniyor.

İkinci sütun olan "Uzlaşıyla Ortak Sorumluluk" kapsamında enerji güvenliği ile iklim hedeflerinin birbirini tamamlayan unsurlar olarak değerlendirilmesi öngörülüyor. Ülkelerin kalkınma haklarını gözeten adil bir yeşil dönüşüm anlayışıyla uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Üçüncü sütun ise "Aksiyonla Taahhütlerin Sahaya İnmesi" başlığını taşıyor. Bu kapsamda temiz enerji, atık yönetimi, metan emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine dirençli şehirler ve enerji verimli yapılar gibi alanlarda somut projelerin geliştirilmesi hedefleniyor. Ayrıca iklim finansmanına erişimi kolaylaştıracak mekanizmaların oluşturulması planlanıyor.

2035 YILINA KADAR ELEKTRİFİKASYON ORANI YÜZDE 35'E ÇIKARILACAK

COP31 kapsamında açıklanan küresel uygulama hedeflerinden biri elektrifikasyon alanında belirlendi. Buna göre 2035 yılına kadar küresel elektrifikasyon oranının yüzde 35'e çıkarılması hedefleniyor.

Elektrifikasyon, ulaşım, sanayi ve diğer sektörlerde fosil yakıtlara dayalı enerji kullanımının elektrikli sistemlerle değiştirilmesini kapsıyor. Bu dönüşümün emisyon azaltımına katkısı, elektrik üretiminde yenilenebilir ve düşük karbonlu kaynakların kullanımının artırılmasıyla doğrudan ilişkili bulunuyor.

ATIK ÜRETİMİNDEKİ ARTIŞIN YARI YARIYA AZALTILMASI HEDEFLENİYOR

COP31 vizyonunda sıfır atık ve metan emisyonlarının azaltılması da öncelikli alanlar arasında gösterildi. Açıklanan hedef doğrultusunda 2035 yılına kadar atık üretimindeki artışın yarı yarıya azaltılması amaçlanıyor.

Bu yaklaşım, kaynakların daha verimli kullanılmasını, atık oluşumunun önlenmesini ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılmasını kapsıyor. Metan emisyonlarının azaltılması da iklim değişikliğiyle mücadelede ele alınan başlıklar arasında bulunuyor.

BİNALARDA ENERJİ KULLANIM YOĞUNLUĞU YÜZDE 25 AZALTILACAK

COP31'in dirençli şehirler ve binalar başlığı altında belirlediği hedefe göre, bina sektöründeki enerji kullanım yoğunluğunun 2035 yılına kadar en az yüzde 25 azaltılması öngörülüyor.

Enerji kullanım yoğunluğunun azaltılması; binalarda yalıtımın iyileştirilmesi, verimli ısıtma ve soğutma sistemlerinin kullanılması, enerji tüketiminin düşürülmesi ve iklim koşullarına uygun yapılaşma uygulamalarını kapsıyor.

Bu hedef, özellikle yaz aylarında yüksek sıcaklıkların yaşandığı Antalya gibi kentlerde enerji verimliliği, kentsel ısı adası etkisi ve iklim değişikliğine uyum politikaları açısından da önem taşıyor. Ancak küresel hedefin Antalya'da hangi projelerle uygulanacağına ilişkin somut adımların ayrıca belirlenmesi gerekiyor.

YEŞİL SANAYİLEŞMEDE YÜZDE 15 HEDEFİ

COP31 vizyonunda üretim ve imalat sektörüne yönelik döngüsel malzeme kullanım hedefi de açıklandı. Buna göre 2035 yılına kadar üretim ve imalat sektöründe döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15'e çıkarılması amaçlanıyor.

Döngüsel malzeme kullanımı, üretim süreçlerinde geri dönüştürülmüş veya yeniden değerlendirilmiş malzemelerin kullanımının artırılmasını ifade ediyor. Bu uygulamalarla ham madde tüketiminin azaltılması, kaynak verimliliğinin geliştirilmesi ve sanayi kaynaklı çevresel etkilerin sınırlandırılması hedefleniyor.

TARIM VE İKLİM EĞİTİMİ DE VİZYONDA YER ALIYOR

COP31'in küresel uygulama hedefleri arasında iklim değişikliğine dirençli tarım uygulamaları ve toplumun farklı kesimlerine yönelik iklim eğitimi de bulunuyor.

2035 yılına kadar iklim dirençli tarım uygulamaları ile iklim değişikliğiyle mücadele eğitimlerinin toplumun her kesimine ulaştırılması hedefleniyor. Bu kapsamda tarımsal üretimin değişen iklim koşullarına uyum sağlaması ve iklim farkındalığının yaygınlaştırılması amaçlanıyor.

Tarım sektörünün önemli üretim merkezlerinden biri olan Antalya açısından su kaynaklarının korunması, kuraklığa uyum, tarımsal verimlilik ve aşırı hava olaylarına karşı dayanıklılık, bu başlık altında değerlendirilebilecek konular arasında yer alıyor.

İKLİM UYGULAMA KÖPRÜSÜ MEKANİZMASI KURULACAK

COP31 vizyonunun dikkat çeken başlıklarından biri de "İklim Uygulama Köprüsü" mekanizması oldu. Mekanizma, ülkelerin iklim hedeflerini somut projelere dönüştürmesini ve bu projelerin finansmana erişimini kolaylaştırmayı amaçlıyor.

Ulusal Katkı Beyanları olarak adlandırılan ve ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında sunduğu hedefleri içeren planların uygulanmasının hızlandırılması öngörülüyor.

Bu doğrultuda yatırım yapılabilir proje portföylerinin desteklenmesi, iklim finansmanının daha hızlı ve etkin kullanılması ve İklim Uygulama Köprüsü mekanizmasının 2035 yılına kadar yaygınlaştırılması hedefleniyor.

COP31'DE DİYALOGDAN SOMUT UYGULAMAYA GEÇİŞ HEDEFİ

Antalya'da gerçekleştirilen COP31, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında düzenlenen Taraflar Konferansı'nın otuz birinci oturumunu oluşturuyor. Konferansın temel gündeminde küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi döneme göre 1,5 dereceyle sınırlandırılması hedefi, sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve finansman konuları bulunuyor.

COP31 Başkanlığı, açıklanan vizyonun temel yaklaşımını "Diyalogdan Uzlaşıya, Uzlaşıdan Aksiyona" ifadesiyle tanımlıyor. Böylece uluslararası iklim müzakerelerinde alınan kararların uygulamaya dönüştürülmesi ve sonuçlarının ölçülebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.

Antalya'da düzenlenen konferansta açıklanan 2035 hedefleri, küresel iklim politikalarına yönelik bir uygulama çerçevesi sunuyor. Bununla birlikte hedeflerin hayata geçirilmesi, ülkelerin geliştireceği politikalar, sağlayacağı finansman ve uygulama süreçlerine bağlı olacak. Açıklanan vizyon ve hedeflerin, konferans sonunda bütün ülkeler açısından bağlayıcı kararlar haline geldiği anlamına gelmediği de belirtilmeli.