Antalya’nın saklı tarihi miraslarından biri olan Gündoğmuş’un kökeni, antik dönemden Osmanlı’ya, Eksere adından Gündoğmuş’a uzanıyor.

Antalya’nın 19 ilçesinden biri olan Gündoğmuş, tarih sahnesindeki varlığını antik çağlara kadar uzatıyor. Yüzölçümü 1323 km² olan ilçe, kuzeyde Akseki, güneyde Alanya, batıda Manavgat ve doğuda Konya’nın Hadım ve Bozkır ilçeleriyle komşuluk etmektedir. 2022 verilerine göre nüfusu 7.188 kişidir.

Roma ve Bizans’tan Selçuklulara Uzanan Tarih

Gündoğmuş’un bugünkü yeri, Romalılar döneminden bu yana yerleşim görmüş bir bölgedir. Taşahır Mevkii’nde bulunan Kaseyir Şehri harabeleri ve Senir Köyü yakınlarındaki Kese Mevkii Roma kalıntıları, ilçenin tarihine İ.S. dönemlere dayandığını göstermektedir. Malazgirt Zaferi sonrasında ise Selçukluların egemenliği altına girmiş ve II. Bayezid döneminde Osmanlı topraklarına katılmıştır.

Eksere’den Gündoğmuş’a Uzanan İsim Hikâyesi

Bir rivayete göre Konya’nın İksile Köyü’nden ayrılan bir aile bugünkü Gündoğmuş bölgesine yerleşmiş ve yerleşen bu topluluğa “Eksere” adı verilmiştir. 1936 yılına kadar Akseki’ye bağlı bir köy olan Eksere, bu yılda “Gündoğmuş” adıyla ilçe yapılmıştır.

Horasan’dan Gelen Yörüklerin İzleri

Antalya Ticaret ve Sanayi Odası’nın yayımladığı 1990 tarihli raporda, Malazgirt Zaferi ile Manavgat kapısından gelen Yörük beylerinin Gündoğmuş ve köylerine yerleştiği belirtilmektedir. Bu bilgiler, bölgenin sahil kesiminden önce Türkleştiğini de ortaya koymaktadır.

Rivayetlere Dayanan Bir Tarihsel Anlatı

Bir diğer rivayete göre ise sahilden yaylaya çıkan Yörüklerin büyük bir kısmı sahile geri dönmemiş ve bu bölgeye yerleşmiştir. “Ekserisi kaldı” ifadesi zamanla “Eksere” şeklinde kullanılmaya başlanmıştır.

Araplar ve Horasanlıların Buluşması

Kıbrıs’ın fethi sırasında Alanya’ya çıkan Arap askerleri, Horasanlı Türklerle karşılaşır ve bu topluluk, İslamiyet’i kabul ederek bir arada yaşamaya başlar. Bu birleşim, Anadolu’nun çeşitli yerlerine yayılırken Güney Akdeniz’de Saburlar Köyü gibi ilk İslam köylerinin kurulmasına vesile olur.

Farklı Teorilerle Eksere’nin Anlamı

Eksere adınının kökenine dair farklı görüşler de bulunmaktadır. Bıçak ve tahra gibi aletlerin bilenmesinde kullanılan “kösere” taşından geldiği ya da ökse otu olarak bilinen şifalı bir bitkiden türediği yönünde teoriler vardır.

Gündoğmuş’un İlçe Oluşu

1936 yılında Akseki’den 14, Alanya’dan ise 23 köyün birleştirilmesiyle Gündoğmuş ilçe statüsüne kavuştu. Kurulduğu dönemde 2 bucak ve 35 köyden oluşan ilçe, günümüzde de tarih ve kültür mirasını yaşatmaya devam ediyor.