Kırkgöz Han’ın konumu, mimari özellikleri, kitabesi ve kullanım durumuna ilişkin bilgiler bu haberde yer alıyor.

Kırkgöz Han, Antalya-Burdur güzergâhında, Kırkgöz mevkiinde yer alıyor. 2009 yılında onarımı tamamlanan yapı, günümüzde turistik tesis olarak kullanılıyor.

KIRKGÖZ HAN NEREDE?

Kırkgöz Han, Antalya-Burdur yolu üzerinde, Kırkgöz mevkiinde bulunuyor. Yapı, Antalya’daki Selçuklu dönemi hanları arasında yer alıyor.

2009 yılında tamamlanan onarımın ardından hanın turistik tesis olarak kullanıldığı belirtiliyor.

KIRKGÖZ HAN’IN MİMARİ ÖZELLİKLERİ NELER?

Kırkgöz Han, kuzey-güney doğrultusunda uzanan dikdörtgen planlı bir oturum alanı üzerine kurulmuştur. Han, geniş bir avlu etrafında sıralanan mekânları ve kapalı barınak bölümüyle iki yapı kütlesi halinde inşa edilmiştir.

Dış cephe duvarları, dışa taşkın kare prizmal formlu payandalar ve köşe kuleleri ile desteklenmiştir.

TAÇ KAPI VE AVLU BÖLÜMÜ NASILDIR?

Yapının güney cephesinin ortasında taç kapı yer alır. Taç kapı, cephe duvarlarını aşarak yükselen dışa taşkın yatay dikdörtgen prizmal bir kütle olarak tasarlanmıştır.

Taç kapının basık kemerli kapı açıklığından ulaşılan giriş eyvanı sivri beşik tonozla örtülüdür. Buradan geçilen dikdörtgen planlı avlu, kapalı ve yarı açık mekânlarla çevrilidir.

Doğu ve batı kenarlarında, karşılıklı yer alan çift sıralı revaklar bulunmaktadır. Avlunun kuzeybatı ve kuzeydoğu köşelerinde birer tonoz örtülü oda yer alırken, güney kanadında taç kapıya bitişik iki oda bulunmaktadır.

KIRKGÖZ HAN’DA HANGİ YAPILAR ORTAYA ÇIKARILDI?

Hanın onarımı sırasında avlunun ortasında, zemin kotunun altında bir sarnıcın ağız kısmı ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca avlunun güneydoğu köşesinde bir seramik fırını kalıntısına rastlandığı belirtilmektedir.

Avlunun kuzey kanadında yer alan kapalı barınak bölümü, doğu-batı doğrultusunda uzanan ve sivri beşik tonozla örtülü sürekli bir mekândır. Bu bölümdeki tonoz, kuzey-güney yönünde uzanan altı sivri kemerle desteklenmiştir.

KIRKGÖZ HAN’IN KİTABESİNDE NE YAZIYOR?

Avlu taç kapısındaki altı satırlık kitabede yapının ribat olarak tanımlandığı belirtilmektedir. Kitabeye göre yapının banisi İsmetü’d-Dünyâ ve’d-Dîn’dir.

İsmetü’d-Dünyâ ve’d-Dîn’in, Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan’ın oğlu Mugiseddîn Tuğrul Şâh’ın kızı olduğu aktarılmaktadır. Aynı kişinin adının, 1232 tarihli başka bir inşa kitabesinde de bani olarak geçtiği belirtilmektedir.

Kırkgöz Han kitabesinde yapının Selçuklu Sultanı II. Gıyâseddîn Keyhüsrev döneminde, Miladi 1237-1246 yılları arasında inşa edildiği belirtilmektedir. Kitabenin tarih içeren son satırında ise yalnızca “on üç” ifadesinin yer aldığı aktarılmaktadır.

KIRKGÖZ HAN NEDEN ÖNEMLİ?

Kitabede, yapının işlevinin doğudan batıya seyahat edenlerin misafir edileceği bir yer olarak tanımlandığı belirtilmektedir. Bu yönüyle kitabenin özgün bir örnek olduğu ifade edilmektedir.

Kırkgöz Han, konumu, Selçuklu dönemi mimarisi ve kitabesiyle Antalya’daki tarihi yapılar arasında yer almaktadır.