Türkiye’de özel gereksinimli bireylere yönelik derneklerin ve özel gereksinimli bireylerin ebeveynlerinin yerel yönetimlerden talep ettiği konuların arasında, bakım ihtiyacı bulunan bireyleri güvenle bırakabilecekleri yerlerin oluşturulması talepleri yer alıyor.
Ayşegül Erkaya Arslan- Alp Hasdemir
Otizm Konfederasyonu, 2024 yılında Instagram hesabından bu ihtiyacın önemli bir sorun olduğunu ve çözüme yönelik yerel yöneticilerden uygun mola evlerinin oluşturulması talebini dile getirmişti. Konfederasyon açıklamasında, mola evlerine yönelik ihtiyacın her şehirde aciliyeti olduğu, ebeveynlerin hayatındaki en çaresiz anlardan birinin, kendileri hastalandığında ve tedavi görmesi gerektiğinde otizmli çocuğunu bırakacak uygun yer bulamamaları olduğu belirtilmişti.
Bu durum sadece otizmli bireylerle sınırlı kalmıyor. Farklı gereksinimlere sahip özel gereksinimli bireylerin bakımını üstlenenlerin (ebeveyn, kardeş, anne, baba, akraba vb.) bakım verdikleri bireyleri acil ihtiyaç anlarında veya bireylerin sosyalleşebilecekleri, hem bakım verenlerin de kendilerine zaman ayırabilme ihtiyacı olarak ortaya çıkıyor. Taleplerde aynı noktada buluşuluyor “güvenilir ve denetlenen, ihtiyaç durumunda bırakılabilecek yerler” olması.
KEPEZ BELEDİYESİ İHTİYACA YANIT VERMEYİ HEDEFLEYEN MOLA EVİNİ HAYATA GEÇİRDİ
Kepez Belediyesi, özel gereksinimli bireylere yönelik “Bir Nefes Ver Hayatıma” projesi kapsamında ilk mola evini Orhangazi Semt Konağı bünyesinde Şafak Mahallesi’nde açtı. Yaklaşık üç- dört ay önce faaliyete geçen mola evinde biri büyük diğeri küçük faaliyet alanı olmak üzere iki ayrı alan ve üç eğitmen mevcut. Sabah 9’dan öğlen 12’ye kadar sabah grubu, öğleden sonra 13.30’dan 17.00’a kadar da ikinci grup şeklinde gün ikiye bölünerek beş ve 40 yaş arası yararlanıcılara yönelik randevulu sistemle hizmet veriyor.
Mola evinin işleyişine ve sürecine ilişkin Kepez Belediyesi Engelli Hizmetleri Birimi Sorumlusu Gözde İleri, mola evinde görevli Özel Eğitim Öğretmeni Hilal Arslan ve mola evine çocuğunu getiren Mehtap Dursun’da sürece ilişkin Antalya Kent Haber’e açıklamalarda bulundu
“BÖYLE BİR YERE ÇOK İHTİYACIM VARDI”
İki çocuk annesi, 10 yaşında bedensel ve zihinsel engeli olan oğlunu bu mola evine getiren Mehtap Dursun mola evine yönelik şunları söyledi:
“Böyle bir yere çok ihtiyacım vardı, çünkü burada bırakacak kimsem yok gözüm arkada kalmadan bırakabileceğim bir yere ihtiyacım vardı.”
Dursun, belediyenin Instagram’daki paylaşımını görerek oğluyla beraber geldiğini, henüz çocuğunun kendisinden ayrılmaya hazır olmadığını, ancak bunun önemli bir adım olduğunu anlatıyor. Dursun, oğlunun akranlarıyla sosyalleşmesine, kendisinin de kendine zaman ayırmasına ihtiyacı olduğunu söyleyerek “Bizim gibi aileler gelsin burayı görsün” diyor.
KALICILIK RİSKLERİ
Antalya’da ilk mola evi Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından 2018 yılında açılmış mola evleri örnekleri mevcut. İzmir, İstanbul, Ankara gibi şehirlerde de mola evleri açıldığına dair haberler medyada yer almış. Ancak önemli olan, mola evlerinin yerel yönetimlerin seçim vaatleri ya da kısa süreli projeleri olarak kalmayıp sürdürülebilir zeminde devam eden, ebeveynlerin güvenerek çocuklarını bırakabildikleri yerler olup olmadığı önemli bir yer tutuyor.
Çünkü bakım verenlerin emekleri kalıcılığını korurken bu noktada yerel yönetimlerden ihtiyaçlara yönelik çözümler üretilmesi bekleniyor.
Burada risk, mola evleri siyasilerin seçim kampanyaları olarak gündeme geldiğinde Türkiye’de hızlı değişebilen yerel yönetimlerle mola evlerinin de geçici olması durumu söz konusu olabilir. 2022’de Ankara’da Özel Gereksinimli Çocuklar Anıttepe Mola Evi açıldığı ancak Google Haritalar kayıtları’nda kalıcı olarak kapalı olduğu görülüyor.
SINIRLI SAYIDA YARARLANICI
Kepez’de hizmet veren mola evinden bir birey haftada bir kez yararlanabiliyor. Dursun, buna yönelik mümkün olsa daha fazla gelebilse gelmek istediğini ancak sistem daha yeni diye böyle olabileceğini belirtiyor. Kepez Belediyesi Engelli Hizmetleri Birimi Sorumlusu Gözde İleri de, sayının çok kritik bir nokta olduğunu, çok fazla yararlanıcı olduğunda hepsiyle ayrı ayrı ilgilenilmesinin imkansız olduğunu açıklıyor.
Günlük ortalama 10 birey ile haftalık ortalama 50 bireyin hizmetten yararlandığını belirtiyor. Birebir ve iyi iletişim için sayının sınırlı tutulması gerektiğini belirtiyor. Belediye, proje kapsamında toplam beş mola evi açmayı planlıyor.
ORYANTASYON İLE GÜVEN İLİŞKİSİ
Mola evinde görevli Özel Eğitim Öğretmeni Hilal Arslan randevu alınıp gelindikten sonra ilk etapta oryantasyon sürecinin başladığını açıklıyor. Arslan, çocukların annelerini istedikleri zaman annesinin yanına götürmelerinin önemli olduğunu bu nedenle ilk aşamada ailelerin de merkezde bulunmasının önemli olduğunu söylüyor. Arslan, “Öğretmenime güvenebilirim anne dediğim anda anneme götürüyor, annem beni buraya bırakıp gitmiyor” şeklinde çocuklarda algı yaratıyoruz diye ilk etapta güven ilişkisi kurulduğundan bahsediyor.
Özel gereksinimli bireylerin aileleri ve bu alanda faaliyet gösteren dernekler uzun yıllardır, özel gereksinimli bireylerin güvenle emanet edebilecekleri kısa süreli bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılmasını talep ediyor. Kepez Belediyesi’nin hayata geçirdiği mola evi bu ihtiyaca yerelde yanıt vermeyi amaçlayan örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Ancak uygulamanın kaç kişiye ulaşabileceği, planlanan yeni merkezlerin hayata geçirilip geçirilmeyeceği ve hizmetin belediye yönetimlerinden bağımsız biçimde sürdürülebilir bir sosyal hizmet modeline dönüşüp dönüşemeyeceği, bu çözümün kalıcılığını belirleyecek unsurlar arasında yer alıyor.
Bu haber, çözüm odaklı gazetecilik kapsamında hazırlanmıştır. Çözüm gazeteciliği; toplumsal sorunların yanı sıra bu sorunlara yönelik geliştirilen çözümleri, bunların etkilerini ve sınırlılıklarını araştıran bir habercilik yaklaşımıdır.
