Antalya Aksu’da kaderine terk edilen eski bir köy okulu, Akdeniz Otizm Derneği’nin girişimiyle yaklaşık altı yıldır yalnızca otizmli bireylere yönelik pilot bir uygulama olarak ücretsiz kurs merkezi hizmeti sağlıyor. Merkezde 40 otizmli birey spor, el sanatları gibi alanlarda eğitmenler eşliğinde hizmetten yararlanabiliyor. Tamirat tadilat desteğiyle okulun yenilenmesine katkıda bulunan iş insanı Şahin Harun Kırbıyık’ın adını alan kurs merkezi, bazı otistik bireylere göre içerisinde bulunan kurtarılmış eşeklerin varlığıyla “eşekli okul” olarak da adlandırılıyor.
Ayşegül Erkaya Arslan- Alp Hasdemir
Otizmli bireylere yönelik kurs merkezinin çıkış noktası ve otizmli bireylerin sorunlarına ilişkin Akdeniz Otizm Derneği Kurucu Başkanı Demet Çileli, takı tasarımı üretmenin, bireyler üzerindeki etkisi ve eğitim sürecine ilişkin merkezde görev alan Takı Tasarım Öğretmeni Yasemin Hoyraz, merkezden yararlanan otizmli bir bireyin annesi Fatma Hanım’ın, kurs merkezi öncesi yaşadığı zorluluklar ve merkeze oğlunu getirmesiyle yaşadığı değişimler, Anadolu Otizm Federasyonu Başkanı Canan Cihan’la otizmli bireylerin yaşadığı sorunlar, yapılabilecekler ve Aksu’daki kurs merkezi hakkında Antalya Kent Haber’e değerlendirmede bulunuldu.
OTİZMLİ BİREYLERE ÜCRETSİZ KAMU HİZMETİ
Akdeniz Otizm Derneği Kurucu Başkanı ve mevcut Başkanı Demet Çileli, kurs merkezinin ortaya çıkış fikrinin, Türkiye’de 18 yaş üzeri otistik bireylerin hizmet alabileceği yer olmadığı noktası olduğunu belirtiyor. Çileli, “Amacımız burada eğitim dışı kalmış, özellikle yetişkin otistik bireylere nitelikli, güvenilir bir ortamda zaman geçirmelerini sağlamak. Çocukların burada eğitim alırken, ailelerinin de bir nefes almasına vesile oluyoruz diyebilirim. Merkezimiz tamamen ücretsiz kamu yararına hizmet veriyor” şeklinde açıklıyor.
18 YAŞ ÜSTÜ OTİSTİK BİREYLERİN EĞİTİM DIŞINA ÇIKARILMASI
Otistik bireylerin 18 yaşından sonra eğitim hayatında yer alamaması aileleri ve bireyleri olumsuz etkiliyor. Anadolu Otizm Federasyonu Başkanı Canan Cihan ve Akdeniz Otizm Derneği Başkanı Demet Çileli bu sürece en yakın olan tanıklardan. Cihan’ın da, Çileli’nin de iki otistik 18 yaş üstü erkek çocuğu var. Çileli, Aksu’da otizmli bireylere hizmet veren bu kurs merkezinin bu ihtiyaçlar doğrultusunda ortaya çıktığını, eğitimin dışına çıkarılmış otizmli bireylerin yaşadığı sorunlara çözüm fikriyle doğduğunu açıklıyor. Burada yalnızca 18 yaş üstü otistik bireyler değil, dört, altı yaş ve 18 yaş üstü bireyler hizmetten yararlanabiliyor.
OĞLUNU KURS MERKEZİNE GETİREN ANNE ANLATIYOR
Oğlu kurs merkezine gelen Fatma Hanım, kurs merkeziyle tanışmadan önceki süreçte eşiyle çok zor şartlar geçirdiklerini oğullarını bakım evine vermeyi düşündüklerini, ancak bu durumun psikolojilerinin bozuk olduğundan yaşadıkları anlık durumlardan dolayı kaynakladığını, bu düşüncenin doğru olmadığının şu an farkında olduğunu anlatıyor. Ardından kurs merkezine oğullarının gelmesiyle yaşanılanları aktarıyor:
“Biz çok kötü günler geçirdik yani ne yapacağımızı şaşırdık eşimle beraber, o da işi bıraktı, beraber bakmaya çalıştık. Sabahlara kadar uyumuyordu hiç, parklardaydık sabahlara kadar. Buraya gelince enerjisini atıyor, yoruluyor en azından sabah kaldırıyorum evdeyken nereye gideceğim bilemiyorum şaşırıyorum. Götürsem gittiğim yerde durmayacak, bakım evine vermeyi düşündük bizim de o ara verdiğimiz karar yani düzgün bir karar değil zaten.
Ne yapacağımızı bilemeden psikolojimiz de bozuk zaten o ara çocukla uğraşmaktan, yemek yiyemiyoruz oturamıyoruz duramıyoruz huzurumuz yok.
Ondan sonra neyse yeğenim bir şekilde burayı bulmuş, gelsin görüşelim demiş. Ertesi gün geldim Allah razı olsun ben bakım evine vereceğiz diye düşündüm Allah razı olsun Demet Hanım’dan vermeyelim, vermeyelim bu çocuğu dedi biz burada şey yaparız dedi.”
Anadolu Otizm Federasyonu Başkanı Cihan, otizmli bireylerin 18 veya 19 yaş civarı üçüncü kademe eğitim hayatı bittikten sonra tamamen eve kapandıklarını bununla ilgili hem ergenlik ile ilgili hem büyüme ve evde oturmanın birlikte verdiği çok büyük sıkıntılar olduğundan bahsediyor.
“ASLINDA BİZİM ASIL SORUNUMUZ 18 YAŞ ÜSTÜNDE BAŞLIYOR”
Cihan, çocuklarının kazanımlarının 18 yaşa kadar olan kazanımlarının bir çoğunun geti gittiğini problemli davranışlar yaşandığını aile ve çocukları çok ciddi anlamda yıprattığını ifade ediyor. “Aslında bizim asıl sorunumuz on sekiz yaş üstünde başlıyor. Ailelerin asıl yükü öyle söyleyebilirim” diyor.
CİHAN’IN, ÇÖZÜME YÖNELİK DEĞERLENDİRMESİ
Cihan, 18 yaş üstü hayata tam hazırlanma ya da istihdamı hazırlanma gibi problemler çözülürse, okul hayatı biten istihdama girebilen çocukların girmesi veya gündüz yaşam merkezleri ve aktivite merkezlerine otizmli bireylerin devam etmiş olmasıyla sorunların daha da azalacağını ifade ediyor.
CİHAN: “YAYGINLAŞTIRILMASI ÇOK ÖNEMLİ”
Aksu’da otizmli bireylere yönelik faaliyet gösteren kurs merkezine ilişkin Cihan otizm camiası olarak hepsinin birbirini tanıdığını atıl durumda bir köy okulunu değerlendirdiklerini çok çaba sarf ettiklerini ifade ediyor. Orada aileler çocuklar çok mutlu diyen Cihan ama bunun yaygınlaştırması çok önemli diye ekliyor.
TAKI TASARIM EĞİTİMENİ ANLATIYOR
Takı Tasarımı Öğretmeni Yasemin Hoyraz, merkezde bireylerin seviyesine göre çalıştıklarını daha küçük boncuklar daha büyük boncuklar seviyeye göre ayrıldığını anlatıyor. Bu durumun da bireyin davranışsal etkilerini gösterdiğini ifade ediyor. Otizmli bireylerin bazı takıntıları olabildiğini zihin koordinasyon dolu olduğu için takıyı yapamadığını ilk etapta ancak bir süre sonra odak noktasının takıya geçtiğini bu noktada küçük boncuklarla devam edebildiğini bu uygulamalarda el – göz koordinasyonun da sağlandığını anlatıyor.
SERVİS VE EĞİTMEN SIKINTISI
Çileli, kurs merkezine gelen bireylerin gelme sıklığına ilişkin aslında çocuğun evde çıkarttığı probleme dayalı, yani ne kadar problem çıkartırsa çocuk daha fazla bize gelecektir, o çocuklara daha ayrıcalıklar tanıyoruz “Ancak burası okul değil onu belirtmek isterim” diyor.
Çileli, kurs merkezinin olduğu bölgenin 15 dönüm olduğunu büyük bir alan olduğunu ve birçok ailenin burada nefes aldığını ifade ediyor. Yaşam alanın geniş olduğunu çocukların faydalanması ve daha fazla ailenin nefes alması için öğretmen ve servis desteğine ihtiyaç olduğunu ifade ediyor.
SERVİS DESTEĞİ ARTARSA DAHA ÇOK BİREY HİZMET ALABİLECEK
Antalya’nın tüm ilçelerine hizmet veren kursa servis desteği güncel durumda yalnızca Kepez Belediyesi tarafından sağlanıyor, ancak servis Kepez ilçe sınırları olmak koşuluyla belirlenen belirli güzergahlardan ailelerin otizmli bireyleri o bölgelere getirmesiyle ilerliyor. Bu noktada daha fazla faydalanabilecek ancak aracı olmayan veya devamlılık sağlayamayan uzak bölgelerde ihtiyacı olan bireyler faydalanamıyor.
Eğitmen açısından da sınırlı eğitmenle ilerleyen merkezde ne kadar çok eğitmen o kadar öğrenci ne kadar çok servis o kadar öğrenci düşüncesi ortaya çıkıyor.
Çileli bu noktada ilgili bakanlıklara ve yerel yönetimlere çağrıda bulunuyor:
“Buradan da sizin vesilenizle duyurulmuş olalım. Daha fazla öğretmen daha fazla servis demek. Burada birçok ailenin ve birçok otistik bireyin de rahatlaması anlamına geliyor.”
“SİZİN VESİLENİZLE DUYURMAK İSTERİZ”
Çileli, bazı sevindirici ve güzel haberlerde olduğunu ifade ederek şunları söylüyor:
“Biz yola çıktığımızda aslında bu merkezin Türkiye’deki birçok ilde ilçede açılması ve oradaki otistik bireyler ve aileleri içinde bir fırsat olmasını hedeflemiştik. Bu manada yaklaşık on altı aydır Ankara ve İzmir derneğimizle görüşüyoruz. Bizim projemizi örnek gösterip şu an sizin vesilenizle de bunu duyurmuş olalım. Hem İzmir’de hem de Ankara’da benzer atıl durumdaki köy okulları yine derneklerimizle protokolle imzalanıp otistik bireylerin hizmetine açıldı.
Yani ümit ederiz ki seksen bir ilde bu okullar açılır. Bu kamonun atıl bina dezavantajlı gruplar için bir hizmet yuvası haline dönüştürülür.”
NASIL BAŞLADI
Çileli, dernek olarak altı yıl önce o dönemde Milli Eğitim Müdürü Yakup Hoplar ile iletişime geçtiklerini “Çaresizlikte en dibe vurduğumuz dönemde” şekllinde anlatıyor. Hoplar’ın ertesi gün kendilerini atıl durumdaki şu an kurs merkezi olan önceden köy okulu olarak kullanılan alana getirdiğini geldiklerinde çok izbe ve harabe bir yer olduğunu o nokta da da iş insanı Şahin Kırbıyık’ın tamir ve tadilat desteğiyle merkezin faaliyet gösterecek hale getirildiğini aktarıyor.
ÇÖZÜM HABERİ HAKKINDA
Bu haber, çözüm odaklı gazetecilik kapsamında hazırlanmıştır. Çözüm gazeteciliği; toplumsal sorunların yanı sıra bu sorunlara yönelik geliştirilen çözümleri, bunların etkilerini ve sınırlılıklarını araştıran bir habercilik yaklaşımıdır.
