Idyros Antik Kenti’ne Dokunma Hareketi’nden otel projesine karşı açıklama

Antalya’nın Kemer ilçesinde bulunan Idyros Antik Kenti sınırları içinde kalan ormanlık alana yapılması planlanan otel projesine karşı Idyros Antik Kenti’ne Dokunma Hareketi yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada “Yeni betonarme otellere değil, gerçek kültür varlıklarını içeren rekreasyon alanlarına ihtiyaç vardır” denildi.

Antalya’nın Kemer ilçesinde bulunan Ayışığı Koyu’nun hemen yanında ve Idyros Antik Kenti sınırları içinde yer alan eski Clup Med arazisine yeni bir otel yapılması planlanıyor.

Otel projesine karşı Idyros Antik Kenti’ne Dokunma Hareketi yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklaamada şu ifadelere yer verildi:

“Bugün sizlere, Kemer Idyros Antik Kenti’ne karşı planlanmış olan bir talan girişimini duyurmak istiyoruz. Bu girişimi bizler, 20 Ağustos 2025 tarihinde Çevre Şehrcilik ve İklim Değişikliği Antalya İl Müdürlüğü’nde askıya çıkmış olan bir ‘Koruma Amaçlı İmar Planı’ aracılığıyla öğrenmiş bulunuyoruz. Görünen odur ki, görevi tarihi ve doğal değerlerimizi korumak olan bazı kurumlarımız görevlerini bilerek ya da bilmeyerek yerine getirmemektedirler. Bu durum bizleri bir kez daha Antalya’mızın tarihi ve doğal değerlerini korumak için harekete geçmek zorunda bırakmıştır. Bu talan girişimine karşı ‘Idyros Antik Kentine Dokunma Hareketi’ olarak bir araya geldik. Üzgünüz ancak yılgın değiliz. Bu güzel vatanı cahillik ve ticari açgözlülüğün pençelerine terk etmemeye kararlıyız. “

“KORUMA AMAÇLI İMAR PLANI İLE VAHŞİ BİR TURİZM YATIRIMINA KURBAN EDİLMEK İSTENİYOR”

Kolay kazanç peşindekilerin hedefi, Kemer’in geçmişi ve son yeşil alanı olan İdyros Antik Kenti olduğu ifade edilen açıklamada, “Kemer’imizin geçmişle bağı olan Idyros Antik Kenti, kent sınırları tamamen belirlenmeden, içerdiği tarihi potansiyel değerlendirilmeden, alel acele bir SİT derecelendirmesi ve akabinde hazırlanan baştan savma bir güya ‘Koruma Amaçlı İmar Planı’ ile vahşi bir turizm yatırımına kurban edilmek isteniyor” denildi.

Açıklamada, otel doluluk oranlarının yüzde 60 civarında olduğu Kemer’de, 900 yataklı yeni bir otel yapmak için İdyros Antik Kenti’nin üzerine beton dökülmek istendiği belirtildi.

Idyros Antik Kenti’nin arkeolojik kazısı, Kemer’de, Ayışığı Plajı olarak bilinen kumsal kesimi ile eski Fransız Tatil Köyü arazisi arasında sıkışmış küçücük bir alanda devam ettiği vurgulan açıklamada, “Oysa, mevcut yapılara ve alana bakıldığında bu antik kentin çok daha büyük bir kent merkezine ve daha da geniş, Gedelme’ye kadar uzanan bir etki alanına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bugün yapılan kazıların Doğu sınırında bulunan köprü kalıntısı, şehrin merkezinin Doğuya doğru devam ettiğinin en kesin kanıtı olmasına rağmen, maalesef kazılar bu alanda devam etmemektedir. Bunun sebebi hiç şüphe yok ki eski Fransız Tatil Köyü arazisi üzerine yapılmak istenen yeni bir vahşi turizm yatırımı projesidir. 2024 yılında söz konusu turizm yatırımı için kolları sıvayan Özak GYO adlı şirketin, her kazdığı noktada tarihi eser kalıntılarıyla karşılaşması, bu iddiamızın en kesin kanıtıdır” ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, bölgede geçmişe yapılan sıralaması yapıldı:

1969 yılında, Fransız oteller zinciri Club Med’e tahsis edilen arazide orman dokusuna çok zarar vermeyen turistik bir işletme faaliyete açılmıştı. 1086 nolu Orman parseli içinde bulunan ve 49 Yıllığına turizme tahsisli olan arazinin tahsis süresi 2018 yılında doldu.
2021 yılına geldiğimizde, bu alanda yeni tahsis verileceği ve daha büyük bir otel yapılacağı söylentileri duyulmaya başlandı ancak proje hakkında başka hiçbir şey öğrenilemedi. Üstelik bir sorun vardı: otel yapılmak istenen orman parselinin içinde Idyros Antik Kenti’ne ait tarihi yapılar bulunmaktaydı.
2022 yılında, sınırları Kültür ve Turizm Bakanlığı Idyros Antik Kenti Kazı Alanı’na kadar dayanan yeni otel projesinin içinde kalan SİT alanlarının değerlendirilmesi için kurumsal çalışmalar başlatıldı. Maalesef bugün anlıyoruz ki bu çalışmalar Idyros Antik Kenti’nin bu korkunç otel projesinin insafına teslim edilmesi anlamına gelmekteymiş.
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, 23.12.2022/15061 tarih/nolu kararında, otel projesi alanı içinde kalan SİT alanlarının yeniden değerlendirileceğini, bu nedenle halihazırdaki bütün planların durdurulmuş olduğunu açıkladı.
Buna rağmen, 22.03.2023 tarihinde, 1086 parsel nolu “otel ve tatil köyü alanı” ile ilgili Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 ölçekli Uygulama Planı Değişikliği paftaları, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Antalya İl Müdürlüğü’nde askıya çıktı ve onaylandı. Yani Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kültür Bakanlığı’nın “bekleyin” kararına rağmen otel projesine yol verdi.
Hemen bir ay sonrasında, Nisan 2023’te söz konusu alanın turizm tahsisi Özak Gayrimenkul A.Ş’ye devredildi. Devirle birlikte Hazineye ait olan 1086 nolu orman parselinin üst kullanım hakkı 2068 yılına kadar Özak GYO şirketinin oldu. Şirketin bu alana 900 yataklı ve 5 katlı devasa bir otel kurmak üzere proje hazırladığı anlaşılıyor.
Akabinde Nisan 2024 yılında şirket, proje alanında ağaç kesimi ve iş makinalarıyla çalışma yapmaya başlamış, ancak kazılan birçok noktadan tarih fışkırmıştır. İş makinalarının toprağı kazması esnasında ortaya çıkan çok sayıda antik seramik parçası, tarafımızdan görüntülenmiştir. Bu bulgular, yüzey altında daha birçok tespiti yapılmamış arkeolojik ve kültürel eserlerin olduğuna işaret eder ancak alanda gerekli çalışmalar yapılmadığı için şehrin geri kalanının üzerinin, gerek orman bitki örtüsü, gerekse toprak ile kapatılmış durumda olması kuvvetle muhtemeldir. Zaten antik kent kazılarının Doğu sınırında büyük bir köprü kalıntısı vardır. Otel yapılmak istenen alanda bulunması muhtemel kent bölgesine geçişi sağlayan bu köprü kalıntısının ötesinde kazı çalışması maalesef yapılmamaktadır. Oysa bir kentin içinden geçen çayın bir cephesinde onca yerleşim birimi yapılmışsa ve antik bir köprü vasıtasıyla çayın diğer cephesinede insanlar geçme gereği duymuşsa, o geçilen çayın diğer cephesinde de , çok hassas ve detaylı araştırma konusu yapılması gereken ,dönemin yerleşim yapıları ve bu günün arkelojik ve kültürel eserleri bulunmalıdır. Söz konusu bu meselemizde, hayatın olağan akışına uygun olan budur.
2025 yılına geldiğimizde, Özak GYO adlı şirket, planladığı korkunç otel girişimini gerçekleştirmek için Koruma Amaçlı İmar Planı’nın onaylanmasını beklemektedir.

Koruma Amaçlı İmar Planı’nın onaylanıp askı sürecinin tamamlanmasıyla ortaya çıkan bu durum hakkında yurttaşların bilgilendirilmesi istendiği söylenen açıklamada şunlar söylendi:

“Maalesef, dağ fare doğurmuştur. Söz konusu Koruma Amaçlı İmar Planının, bölgeyi ve Idyros Antik Kenti’ni etki alanıyla birlikte korumaktan çok uzak bir plan olduğu görülmektedir. Nisan 2024 çalışması esnasında ortaya çıkmış olan seramikleri içeren orman alanları plan dışında bırakılmış, sadece kıyı bölgesindeki toprak üzerindeki iki yapı kalıntısı, dar bir sınır içinde 1. Derece SİT ilan edilmiş üstelik bunların da adacık şeklinde otel projesinin neredeyse içinde kalmasına izin verilmiş, bölgede yeni kazı yapılması olanaksız hale getirilmiştir. Oysa çok büyük bir ihtimalle, Idyros Antik Kenti’nin yayılım alanı bundan binlerce metrekare daha büyüktür. Ancak bu plan, henüz kazılmamış ve yeterince araştırılmamış olan bu kültür potansiyelinin betonların altında kalmasına izin vermekten başka bir işe yaramayacaktır. “

Ayışığı Plajı’ndan Ertuğrul Tabyası’na uzanan bölge, Kemer’in geçmişle bağını temsil ediyor ve turizm yatırımlarıyla değil, korunarak geleceğe aktarılması gerektiği vurgulanan açıklamada, “Belki de, bu bölgede oluşturulacak bir ‘ArkeoPark’, Kemer turizmine de söz konusu 900 yataklı ve çok katlı otelden binlerce kez fazla hizmet edecektir. Otel doluluk oranları malumdur ve yeni betonarme otellere değil, gerçek kültür varlıklarını içeren rekreasyon alanlarına ihtiyaç vardır” sözleri kullandı.

Açıklamada, talepler şu şekilde sıralandı:

Otel ve tatil köyü projesi, Idyros Antik Kenti bütüncül şekilde araştırılana kadar bekletilmelidir. Yangından mal kaçırır gibi SİT alanı değerlendirmesi ve SİT lerin otel insafına terk edilmesi kabul edilemez.
Ayışığı Plajı – Çalış Tepe SİT alanı arası 1086 paselde geniş kapsamlı jeoradar çalışmaları, sondaj kazıları vs ile gerçek kültürel potansiyel araştırılmalı, bu çalışmalar şeffaf ve halka açık şekilde yapılmalı, sonuçlar en kısa zamanda kamuoyu ile paylaşılmalıdır.
Yukarıda değindiğimiz gibi, 2024 yılında şirket tarafından yapılan ağaç kesimleri ve iş makinası tahribatı esnasında ortaya çıkan, kıyıdan uzakta, ağaçlık ve tepelik bölgede bulunan seramikli alanlar da bu araştırmaya dahil edilmeli, Idyros Antik Kenti’nin gerçek sınırları şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. Bu bölgede tespit ettiğimiz antik seramik bulgularının görüntülerini sizlerle paylaşacağız.
Bu bölgeye çok daha küçük ölçekte bir otel yapılacaksa da, bunun, Kemer’imizin son ormanlık alanı olan 1086 parsele zarar vermeyen, ağaçlara dokunmayan doğa dostu bir proje olarak hayata geçirilmesi gerekmektedir. Yangınlarla orman varlıklarımızın önemli bir bölümünü kaybettiğimiz bu yıllarda,hesapsızca daha çok otele değil, elimizde kalmış bu tabiatımıza, içinde barındırdığı yaban hayatına ve alandaki tarihi ve kültürel mirasa ihtiyaç duyduğumuz, şüpheye yer vermeyecek şekilde çok net ve açıktır. Geldiğimiz bu noktada, hiçbir otelin bir tek ağaç kadar bile değerli olamayacağını idrak etmemiz gereklidir. Çölleşme ve değerlerini yitirme yolunda hızla ilerleyen bir Türkiye’de, 50 milyon yatak kapasitemiz de olsa, bir tane bile turist bulamayacağımızı anlayamazsak, ne turizmimizi, ne ekonomimizi, ne sularımızı ve ne de tarihi alanlarımızı elimizde tutmamız olanaksız olacaktır.

Açıklamada, son olarak şu ifadeler kullanıldı:

“Yukarıda açıkladığımız gerekçeler, bizleri var olan bu üzücü duruma müdahale etmek zorunda bırakmıştır. Idyros Antik Kenti’mizin, Kemer’imizin hafızasının korunması ve bölgede vahşi otel yatırımı yerine gerçek bir kültürel – doğal varlık koruma projesi gerçekleştirilmesi için hukuki yollar da dahil olmak üzere, her türlü yasal girişimi gerçekleştireceğimizi ilan ederiz.”