TÜSTAV'ın binlerce anıyı taşıyan afiş arşivi erişime açıldı

Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı (TÜSTAV), Türkiye'nin yakın tarihindeki toplumsal, siyasal ve kültürel hareketlere ait bini aşkın afişi dijital ortamda erişime açtı. 1970'li yıllardan günümüze uzanan koleksiyonda işçi ve sendika hareketlerinden kadın mücadelesine, 1 Mayıs etkinliklerinden barış ve çevre hareketlerine kadar farklı dönemlerin görsel materyalleri bulunuyor. Afişlerin yanı sıra takvim, döviz ve duvar gazetesi gibi belgeleri de kapsayan arşiv, toplumsal hareketlerin geçmişte kullandığı görsel anlatım biçimlerini bir araya getiriyor.

TÜSTAV afiş arşivi dijital ortamda yayımlandı

Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı, yakın tarihe ilişkin arşiv çalışmalarına bir yenisini ekledi. Vakıf tarafından hazırlanan Afiş Arşivi, Ekim 2026'da internet üzerinden erişime açıldı.

Koleksiyon, Türkiye'nin farklı dönemlerinde hazırlanmış bini aşkın afişten oluşuyor. Arşivde siyasi örgütlerin, sendikaların, kadın hareketlerinin ve çeşitli toplumsal oluşumların hazırladığı görsel materyaller bulunuyor.

Afişlerin yanı sıra takvimler, gazete ekleri, dövizler ve duvar gazeteleri de koleksiyonun bir bölümünü oluşturuyor.

Böylece yazılı belgelerin yanında toplumsal hareketlerin kamuoyuna ulaşmak için kullandığı görsel iletişim araçları da dijital ortamda incelenebiliyor.

Arşivde hangi konulara ait afişler bulunuyor?

TÜSTAV'ın dijital koleksiyonu, farklı tarihsel dönemlerdeki toplumsal ve siyasal çalışmaları kapsıyor.

Arşivde öne çıkan başlıklar arasında şunlar yer alıyor:

• İşçi hareketleri ve sendikal örgütlenmeler
• 1 Mayıs İşçi Bayramı etkinlikleri
• Kadın hareketi ve kadın hakları
• Barış ve demokrasi çalışmaları
• İnsan hakları mücadeleleri
• Çevre ve ekoloji hareketleri
• Seçim kampanyaları
• Sosyalist ve sol siyasal örgütlerin faaliyetleri
• Uluslararası dayanışma çalışmaları
• Göçmen hareketleri

Farklı dönemlerde hazırlanan materyaller, dönemin toplumsal taleplerini, siyasi tartışmalarını ve örgütlenme biçimlerini görsel olarak belgeliyor.

1970'li yılların 1 Mayıs afişleri koleksiyonda

Arşivde yer alan dikkat çekici belgeler arasında 1970'li yılların 1 Mayıs etkinlikleri için hazırlanan afişler bulunuyor.

1976 yılında Osman Karsu tarafından hazırlanan ve Nâzım Hikmet'in dizelerine yer veren 1 Mayıs afişi, koleksiyondaki örneklerden biri.

1977 yılında Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonuna (DİSK) bağlı Maden-İş Sendikası tarafından hazırlanan 1 Mayıs afişi de dijital arşivde yer alıyor.

Aynı yıl Tüm Sağlık Personeli Derneğinin yayın organında yayımlanan 1 Mayıs afişi de koleksiyona dahil edildi.

Bu belgeler, 1970'li yıllarda emek örgütlerinin kullandığı görsel dili ve 1 Mayıs etkinliklerinin duyurulma biçimlerini incelemeye olanak sağlıyor.

DİSK ve sendikaların geçmişine ait belgeler yayımlandı

TÜSTAV Afiş Arşivi'nde sendikaların farklı dönemlerde hazırladığı duyuru ve etkinlik afişleri de bulunuyor.

DİSK'in 15-16 Haziran işçi eylemlerinin sekizinci yılı için hazırladığı afiş, koleksiyonda yer alan belgeler arasında.

Keramik-İş Sendikasının kuruluşunun 10'uncu yıl dönümü için hazırlanan afiş de arşivde yayımlandı.

Ayrıca DİSK'in kurucu sendikalarından Basın-İş tarafından 1979 yılında hazırlanan takvim koleksiyonda bulunuyor.

Bu materyaller, sendikaların yalnızca çalışma yaşamına ilişkin taleplerini değil, anma etkinliklerini ve kurumsal tarihlerini de görsel belgeler aracılığıyla ortaya koyuyor.

1980 yılına ait demokrasi mitingi afişi de arşivde

TÜSTAV'ın yayımladığı belgeler arasında DİSK'in 22 Mart 1980 tarihinde İzmit'te düzenlediği mitingin afişi de yer alıyor.

Miting, dönemin ekonomik koşullarına, işten çıkarmalara, pahalılığa ve siyasi baskılara karşı düzenlenmişti.

Arşivde bulunan afiş, etkinliğin hangi taleplerle kamuoyuna duyurulduğunu gösteriyor.

Bu tür belgeler, Türkiye'nin 12 Eylül 1980 askerî darbesi öncesindeki toplumsal ve siyasi ortamının araştırılmasında kullanılabilecek görsel kaynaklar arasında bulunuyor.

Ancak afişler, hazırlandıkları dönemin bütün siyasi ve toplumsal koşullarını tek başına açıklamıyor. Tarihsel değerlendirmelerde farklı kaynaklarla birlikte ele alınmaları gerekiyor.

Kadın hareketinin 1997 tarihli barış afişi yayımlandı

Dijital koleksiyonda kadın hareketinin geçmişine ilişkin belgeler de bulunuyor.

1997 yılında farklı kadın örgütlerinin ortak çalışmasıyla hazırlanan bir barış afişi, arşivde yer alan örneklerden biri.

Afişin hazırlanmasına katılan oluşumlar arasında Mor Çatı, Kadının İnsan Hakları Projesi, Feminist Kadın Çevresi, Pazartesi Dergisi, 8 Mart Kadın Platformu ve farklı kadın dayanışma grupları bulunuyor.

Bu ortak çalışma, kadın örgütlerinin barış konusunda bir araya geldiği dönemsel dayanışma biçimlerine ilişkin görsel bir belge niteliği taşıyor.

Arşiv, kadın hareketinin farklı toplumsal konulara yönelik çalışmalarının tarihsel izlerinin takip edilebilmesine olanak sağlıyor.

Nâzım Hikmet'in anısına hazırlanan afişler de var

TÜSTAV'ın dijital koleksiyonunda şair Nâzım Hikmet'in anısına hazırlanan farklı afişler bulunuyor.

Bunlardan biri, şairin ölümünün 11'inci yılında Frankfurt Türkiyeli İşçiler Birliği tarafından hazırlanan anma afişi.

1976 yılında Osman Karsu'nun hazırladığı 1 Mayıs afişinde de Nâzım Hikmet'in dizelerine yer veriliyor.

Bu örnekler, edebiyat ile toplumsal hareketler arasındaki ilişkilerin afiş tasarımlarına nasıl yansıdığını gösteriyor.

Aynı zamanda Türkiye'den Avrupa'ya göç etmiş işçilerin kültürel faaliyetlerine ilişkin görsel belgeleri de arşiv kapsamında bir araya getiriyor.

Çevre mücadelesinin geçmişine ilişkin afişler bulunuyor

TÜSTAV Afiş Arşivi'nde çevre hareketlerinin geçmişine yönelik örnekler de yer alıyor.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) tarafından nükleer enerji santrallerine karşı hazırlanan afiş, koleksiyondaki belgeler arasında.

Afişte 1979 yılında Mersin, Ankara, İstanbul ve İzmir'de gerçekleştirilen nükleer enerji santralleri konulu panellere ilişkin bilgiler bulunuyor.

Bu belge, Türkiye'deki enerji politikaları ve çevresel etkiler üzerine yürütülen tartışmaların geçmişteki örneklerini gösteriyor.

Nükleer enerjiye ilişkin dönemin eleştirileri, afişte o yıllardaki TMMOB etkinliklerinin yaklaşımı doğrultusunda aktarılıyor.

Arşivdeki bu materyaller, çevre hareketlerinin geçmişini araştıran kişiler açısından dönemsel belge niteliği taşıyor.

Uluslararası dayanışma ve göçmen hareketleri de yer alıyor

TÜSTAV'ın yayımladığı afişler yalnızca Türkiye'de hazırlanmış belgelerle sınırlı değil.

Koleksiyonda farklı ülkelerde düzenlenen dayanışma etkinliklerine, göçmen hareketlerine ve sendikal kampanyalara ait görseller de bulunuyor.

Özellikle Avrupa'daki Türkiyeli işçilerin hazırladığı afişler, göçmen topluluklarının kültürel ve siyasi faaliyetlerine ilişkin bilgiler içeriyor.

Farklı dillerde hazırlanmış materyaller, toplumsal hareketlerin uluslararası ilişkilerini ve ortak kampanyalarını belgeleyen örnekler arasında yer alıyor.

Bu belgeler, göç tarihi ve uluslararası emek hareketleri üzerine yürütülen araştırmalarda da kullanılabilecek kaynaklar oluşturuyor.

Afişler toplumsal hafızanın hangi yönlerini gösteriyor?

Afişler, belirli bir dönemde düzenlenen etkinliklerin veya yürütülen kampanyaların duyurulması için hazırlanan görsel iletişim araçları.

Ancak tarihsel açıdan yalnızca etkinlik bilgisi taşımıyorlar. Kullanılan sloganlar, görseller, renkler, tarihler ve kurum adları da dönemin toplumsal koşullarına ilişkin bilgiler sunabiliyor.

Örneğin sendika afişleri işçilerin taleplerini, kadın hareketinin belgeleri ortak kampanyalarını, çevre hareketlerine ait materyaller ise belirli projelere yönelik eleştirileri gösterebiliyor.

Bununla birlikte afişler, onları hazırlayan kişi veya kurumların bakış açısını yansıtıyor.

Bu nedenle görsel belgelerin tarihsel olayların tarafsız ve eksiksiz bir anlatımı olarak değil, ilgili döneme ait birincil kaynaklar olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

TÜSTAV afiş arşivine nasıl ulaşılır?

Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfının yayımladığı koleksiyona internet üzerinden erişilebiliyor.

Afiş arşivi: https://www.tustav.org/afisler/

Dijital koleksiyonda farklı dönemlerde hazırlanan afiş ve diğer görsel materyaller incelenebiliyor.

TÜSTAV'ın açıklamasına göre arşiv kayıtlarının katalog bilgilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürüyor.

Vakıf, yüksek çözünürlüklü ve filigransız görsellere araştırma veya yayın amacıyla ihtiyaç duyanların kendilerine başvurabileceğini de belirtiyor.

Böylece dijital arşiv, araştırmacılar, gazeteciler, öğrenciler ve yakın tarihle ilgilenen kişiler açısından erişilebilir bir kaynak oluşturuyor.

TÜSTAV afiş arşivinde son durum

Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı, Ekim 2026'da bini aşkın afişten oluşan dijital koleksiyonunu erişime açtı.

1970'li yıllardan günümüze uzanan arşivde işçi ve sendika hareketleri, 1 Mayıs etkinlikleri, kadın örgütleri, barış çalışmaları, çevre mücadeleleri ve uluslararası dayanışma faaliyetlerine ilişkin belgeler bulunuyor.

Koleksiyonda DİSK ve bağlı sendikaların hazırladığı afişlerden Nâzım Hikmet'in anısına düzenlenen etkinliklerin duyurularına, kadın örgütlerinin ortak çalışmalarından nükleer enerji karşıtı panellerin afişlerine kadar farklı örnekler yer alıyor.

TÜSTAV'ın çalışması, yakın tarihin yalnızca yazılı belgelerle değil, afişler ve diğer görsel materyaller üzerinden de incelenmesine olanak sağlıyor.

Dijital erişime açılan koleksiyon, toplumsal hareketlerin tarihine ilişkin görsel belgeleri korumayı ve araştırmacıların kullanımına sunmayı amaçlıyor.