Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği ile Antalya Kültürel Miras Derneği, Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkım ruhsatı ve asbest raporuna ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü ile ilgili personel hakkında suç duyurusunda bulundu. Konuya ilişkin açıklama yapan Avukat Tuncay Koç, dilekçeye İl Müdürlüğü’nden 41 gün boyunca herhangi bir yanıt alınamadığını vurguladı.
Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği ile Antalya Kültürel Miras Derneği, Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkım ruhsatı ve asbest raporuna ilişkin 41 gündür yanıt alamayınca bugün (3 Eylül) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü ile ilgili personel hakkında suç duyurusunda bulundu.
Antalya’da Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği ile Antalya Kültürel Miras Derneği, Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkım süreci ve asbest raporuna ilişkin olarak suç duyurusunda bulundu. Başvuruda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü ile ilgili personelin görevlerini yerine getirmediği iddia edildi.
Derneklerin açıklamasına göre, Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkım gerekçesi olarak depreme dayanıksız olması gösterilmiş ve müzedeki arkeolojik değeri yüksek eserlerin taşınmasına başlanmıştı. Açıklamada, “Antalya kamuoyunun yakından bildiği gibi Antalya Arkeoloji Müzesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yıkılmak istenmektedir. Gerekçe olarak yapının depreme dayanaksız olması ve bu nedenle tehlike arz etmesi gösterilmiştir. Yıkımı gerçekleştirmek için Müze’deki arkeolojik değeri yüksek eserler taşınmaya başlanmıştır” ifadelerine yer verildi.
Buna karşılık, dernekler ve Avukat Tuncay Koç, 24 Temmuz 2025 tarihinde İl Müdürlüğü’ne Bilgi Edinme Hakkı kapsamında dilekçe verdi. Açıklamada, “Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik kapsamında Antalya Arkeoloji Müzesi için bir yıkım ruhsatı düzenlenip düzenlenmediği ve bu yönetmelik kapsamında binadaki olası asbestin bertaraf edilmesine dair bir rapor düzenlenip düzenlenmediği sorulmuştur” denildi.
“BUNUNLA İLGİLİ BAŞKA SUÇ DUYURULARI DA YAPILACAKTIR”
41 günün ardından başvuruculara yanıt verilmediği belirtilen açıklamada, “Bu durum devlet memuru olan Çevre Şehircilik İl Müdürü ve ilgili personelin görevlerini yerine getirmediği anlamına gelmektedir. Aynı zamanda Müze binasının asbest konusunda bir raporu yoksa halk sağlığını da tehdit edecek bir durum teşkil etmektedir” ifadeleri kullanıldı.
Suç duyurusunun, İl Müdürü ve ilgili personel ile Antalya Şube Müdürü İsmail Öntaş hakkında yapıldığı bildirildi. Dernekler, “Antalya Arkeoloji Müzesi’nin kapatılması ve yıkılmasına ilişkin kamuoyuna şu ana kadar gerçek bilgiler verilmemiş, ihale süreçleri de gizlenmiştir. Bununla ilgili başka suç duyuruları da yapılacaktır” açıklamasını yaptı.
“BU, ŞEFFAFLIK İLKESİNİN BİR GEREĞİDİR”
Konuya ilişkin bugün Müze önünde açıklama yapan Avukat Tuncay Koç, 24 Temmuz 2025 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na Bilgi Edinme Hakkı kapsamında dilekçe verdiklerini belirtti. Dilekçede, müzenin yıkım ruhsatı alıp almadığı ve asbest raporunun düzenlenip düzenlenmediği konusunda bilgi talep edildiği kaydedildi. Başvurunun, Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği ve Akdeniz Kültürel Bilgisayar Derneği adına yapıldığı ifade edildi.
Koç, dilekçeye İl Müdürlüğü’nden 41 gün boyunca herhangi bir yanıt alınamadığını vurguladı. Koç, “Oysa Anayasa’da dilekçe hakkı güvence altına alınmıştır. Her yurttaş ve dernek, bilgi edinme hakkı kapsamında dilekçe vererek bilgi alabilir. Bu, şeffaflık ilkesinin bir gereğidir” dedi.
Koç, asbestin insan sağlığı açısından tehlikeli bir madde olduğu, müzenin 1960’lı yıllarda inşa edildiği ve bu nedenle malzemenin kullanılmış olma olasılığının yüksek olduğu ifade edilen açıklamada, müzenin yıkımının halk sağlığı açısından risk oluşturabileceği belirtildi.
Koç ayrıca, müze önünde asılı reklam panosunun arkasında bir Likya lahdi bulunduğunu ve lahidin inşaat bölgesi içinde olmamasına rağmen kafes içine alınarak reklam panosu olarak kullanıldığını söyledi. Bu durumun büyük olasılıkla müze müdürü tarafından onaylandığını ve ayrı bir suç teşkil edebileceğini kaydetti.
Avukat Koç, suç duyurusunun yanı sıra süreçte kamu kaynaklarının israf edilmesinin de takipçisi olacaklarını belirterek, “Bu ve benzeri konularda yasal girişimlerimizi önümüzdeki günlerde sürdüreceğiz. Süreci yakından takip edeceğiz ve kamuoyunu bilgilendirmeye devam edeceğiz” dedi.
Antalya Arkeoloji Müzesi Yıkım Süreci Kronolojisi
- 20 Mart 2025: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları, Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından müze hakkında resmi yıkım duyurusu yapıldı. Yıkım gerekçesi olarak müze yöneticilerinin bakım eksiklikleri sonucu ortaya çıkan onarım ihtiyacı gösterildi.
- 27 Mart 2025: Antalya Kültürel Miras Derneği (ANKA), Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’na müzenin tescili için başvuruda bulundu.
- 10 Nisan 2025: Bölge Kurulu, ANKA’nın tescil başvurusunu olumsuz yanıtladı.
- 24 Nisan 2025: Serbest Mimarlar Derneği çatısı altında “Antalya Müzesini Yeniden Düşünmek” başlıklı bir panel düzenlendi. Antalya Bilim Üniversitesi Mimarlık Bölümü öğrencileri, “Diyaloglar ve Mimarlıklar” teması çerçevesinde bitirme projelerini sergiledi. Panelde müzenin yıkım kararının hatalı olduğu bilimsel bir platformda dile getirildi.
- 29 Mayıs 2025: ANKA, Bölge Kurulu’nun olumsuz tescil kararına itirazını Ankara’daki Yüksek Kurula taşıdı.
- 5 Haziran 2025: Yüksek Kurul kararı beklenirken müzenin taşınması için ihale yapıldı.
- 27 Haziran 2025: Yüksek Kurul, ANKA’nın itirazını olumsuz yanıtladı.
- 5 Temmuz 2025: Müze Çalışma Grubu adına gerçekleştirilen basın açıklaması, kamuoyu tarafından fark edilen ilk kitlesel eylem olarak kayıtlara geçti.
- 7 Temmuz 2025: Merkez Mimarlar Odası, Antalya Kurulu’nun olumsuz tescil kararını mahkemeye taşıdı. Davayı, “bir kültür varlığı adına verilmiş mücadelenin hukuksal zemini” olarak tanımladı.
- Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkım kararına karşı, Müze Çalışma Grubu’nun çağrısıyla 7 Temmuz Antalya Arkeoloji Müzesi önünde basın açıklaması gerçekleştirildi.
- 7 Temmuz 2025’te ICOMOS Türkiye, ISC20c Türkiye, ISCARSAH Türkiye, DOCOMOMO Türkiye ve KORDER ortak yayınladıkları görüş metninde, Antalya Arkeoloji Müzesi’nin kültür varlığı niteliğini oluşturan özgün değerlerinin korunarak yaşatılması gerektiğini vurguladı. Metinde, müzenin güncel yönetmeliklere uygun şekilde güçlendirilip özgün mimari nitelikleri esas alınarak restore edilebileceği belirtilerek, Antalya Müzesi’nin Modern Mimarlık Mirası olarak korunmasının önemi dile getirildi.
- 13 Temmuz 2025: Müze Çalışma Grubu tarafından Müze Çalıştayı ve Forumu düzenlendi.
- 14 Temmuz 2025: Yurttaşlar Müze önünde basın açıklaması gerçekleştirdi.
- Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkım kararına karşı, yurttaşlar 15 Temmuz Antalya Arkeoloji Müzesi önünde eylem yaptı.
- 16 Temmuz 2025: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Antalya Arkeoloji Müzesi’ni ziyaretçilere kapatma kararı aldı. Aynı gün, yurttaşlar Müze önündeki eylemlerini sürdürdü.
- 25 Temmuz 2025: İMO Antalya Şubesi’nin desteğiyle eylemler devam etti.
- 2 Ağustos 2025: Akdeniz Serbest Mimarlar Derneği (Akdeniz SMD) müze önünde basın açıklaması yaptı.
- 17 Ağustos 2025: İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Antalya Şubesi, Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkımına gerekçe gösterilen “Deprem Performans ve Analiz Raporu”nun hâlâ kamuoyu ile paylaşılmadığını açıkladı. Oda, raporu sürecin başından itibaren talep ettiklerini ancak hâlâ paylaşılmadığını belirterek durumun ciddi bir soru işareti yarattığını duyurdu.
- 17 Ağustos 2025’te ayrıca Müze Çalışma Grubu, haftalardır süren direnişini kitaplaştırdı. İlk protestosunu 5 Temmuz’da gerçekleştiren grup, o tarihten itibaren yapılan basın açıklamalarını, yıkım kararını çürüten bilimsel raporları, medyada yer alan haberleri ve değerlendirme yazılarını 338 sayfalık ve 7 bölümden oluşan bir e-kitapta bir araya getirdi. Eserin editörlüğünü Müze Çalışma Grubu akademisyenleri Prof. Dr. Gül Işın, Prof. Dr. T. Elvan Altan, Prof. Dr. Hilmi Uysal, Prof. Dr. Nihat Dipova ve Prof. Dr. Memduh Sami Taner üstlendi.
- 21 Ağustos’ta Müze Çalışma Grubu, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Antalya Milletvekili Cavit Arı, CHP Antalya Milletvekili Aliye Coşar, CHP Antalya Milletvekili Mustafa Erdem, CHP Antalya İl Başkanı Nail Kamacı, CHP Konyaaltı İlçe Başkanı Demet Gündüz, CHP Konyaaltı İlçe Başkan adayı Ahmet Burak Zor, Antalya Barosu, Türk Tabipler Birliği (TTB) Antalya Şubesi, sivil toplum kuruluşları, siyasi partiler, sendikalar ve yurttaşların katılımıyla bir eylem gerçekleştirildi
- Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkım kararına karşı, yurttaşlar 23 Ağustos Antalya Arkeoloji Müzesi önünde canlı heykellerle “gece müzeciliği” etkinliği yaptı.
- Depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkım kararı verilen Antalya Arkeoloji Müzesi’nin “deprem raporu” 49 gün (2 Eylül) sonra ortaya çıktı; müze çalışanları tarafından girişe asılan raporda ise yalnızca içindekiler bölümü yer aldı.
- İnşaat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi, depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkım kararı verilen Antalya Arkeoloji Müzesi’ne ilişkin hazırlanan “deprem raporu” hakkında 3 Eylül’de açıklama yaptı.
ANTALYA MÜZESİ’NİN KURULUŞUNDAN GÜNÜMÜZE YOLCULUĞU
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından 1919’da İtalyanların Antalya’yı işgal yıllarında, açıkta bulunan eski eserlerin İtalyan Konsolosluğu’na taşınmak istenmesi üzerine Süleyman Fikri Erten harekete geçti. Antalya Lisesi’nde öğretmenlik yapan Erten, 15 Ekim 1919’da Antalya Mutasarrıflığı’na başvurarak kendisini fahri Asar-ı Atika Memuru tayin ettirdi ve müze kurma çalışmalarını başlattı.
İlk olarak şehir merkezinde bulunan eserler, Tekeli Mehmet Paşa Camii karşısındaki terk edilmiş Bayraktar Baba Türbesi’nde toplanarak “depo müze” oluşturuldu. 1922’de mübadele sonrasında Rumlardan kalan Panaya Kilisesi’ne (Alâaddin Camii) taşınan eserler, Antalya’nın ilk resmi müze binasının temelini oluşturdu. Müze, 1937’de Yivli Minare Camii’ne, 1972’de ise günümüzde kullanılan binasına taşındı.
Bugün 30 bin metrekarelik bir alanda hizmet veren Antalya Müzesi, kapalı sergi salonları ve açık hava galerilerinin yanı sıra çocuk bölümü, modern sanatlar sergi salonu, konferans salonu, kafeterya ve video gösterim salonuyla ziyaretçilerini ağırlıyor.
Alt Paleolitik Çağ’dan Bizans Dönemi’ne uzanan geniş koleksiyonuyla öne çıkan müzede; doğa tarihi ve prehistorya eserleri, klasik dönem seramikleri, Perge kökenli mitolojik heykeller, lahitler, takılar, sikkeler, mozaikler, ikonalar ile cam ve madeni eserler sergileniyor.
Özellikle Perge kazılarından çıkarılan Roma Dönemi heykeltıraşlık eserleri ve müze kurtarma kazılarından elde edilen ünik buluntular, Antalya Müzesi’ni uluslararası alanda özel bir konuma taşıyor. Müze, bu nitelikleriyle 1988 yılında **“Avrupa Konseyi Yılın Müzesi Özel Ödülü”**ne layık görüldü.
Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı
